» Από την αφθονία στην έλλειψη
Ο Αποκόρωνας αποτελεί µία από τις πιο ευλογηµένες περιοχές της Κρήτης ως προς το φυσικό υδατικό απόθεµα. Με τις ορεινές απολήξεις των Λευκών Ορέων να συγκρατούν µεγάλα ύψη βροχής και µε τον Κοιλιάρη – έναν από τους ελάχιστους µόνιµους ποταµούς της Κρήτης – να διατρέχει τον κάµπο, ο Αποκόρωνας θα µπορούσε να θεωρείται υπόδειγµα αυτάρκειας σε νερό. Κι όµως, ενώ διαθέτουµε τα µεγαλύτερα υδατικά αποθέµατα της Κρήτης, ζούµε κάθε καλοκαίρι µε το άγχος αν θα έχουµε νερό στις βρύσες µας ή στα χωράφια µας. Το νερό ―το πιο θεµελιώδες αγαθό― έχει µετατραπεί από πλεονέκτηµα σε σηµείο µόνιµης ανασφάλειας.
Αυτό δεν είναι φυσικό φαινόµενο. Είναι αποτέλεσµα ενός µοντέλου διαχείρισης που έχει ξεπεραστεί, που λειτουργεί αποσπασµατικά και χωρίς σχέδιο. Και όσο κι αν προσπαθούµε όλοι – αγρότες, κτηνοτρόφοι, επαγγελµατίες, νοικοκυριά – η πραγµατικότητα είναι αµείλικτη: δεν λύνεται ένα τόσο σύνθετο ζήτηµα χωρίς σύγχρονη στρατηγική, χωρίς τόλµη και χωρίς ισχυρή διοίκηση.
Το παράδοξο του Αποκόρωνα
Όπως τεκµηριώνεται και από µελέτες για το νερό στον ∆ήµο Αποκορώνου, η περιοχή µας έχει τα µεγαλύτερα υδάτινα αποθέµατα νερού από κάθε άλλη περιοχή της Κρήτης.
Και όµως:
• Τον χειµώνα έχουµε υπερχείλιση ρεµάτων.
• Το καλοκαίρι έχουµε διακοπές νερού.
• Σε ορισµένες κοινότητες οι απώλειες νερού στο δίκτυο αγγίζουν το 40%.
• Ο τουρισµός ανεβάζει τη ζήτηση έως και στο τριπλάσιο.
• Οι καλλιέργειες ―ιδίως αβοκάντο, ελιές και εσπεριδοειδή― διψούν.
Άρα το πρόβληµα δεν είναι η ποσότητα. Είναι η απουσία σχεδίου, υποδοµών και συντονισµού. Αν συνεχίσουµε έτσι, σε λίγα χρόνια θα µιλάµε για υφαλµύρινση, για πτώση στάθµης γεωτρήσεων και για πραγµατική λειψυδρία. Κι αυτό δεν το αξίζει ο Αποκόρωνας.
Η σηµερινή κατάσταση δεν µπορεί να συνεχιστεί
Στον δήµο µας η διαχείριση γίνεται αποσπασµατικά: ∆ήµος, ∆ΕΥΑ, εργολάβοι, δεκάδες γεωτρήσεις, διαφορετικές πρακτικές, διαφορετικές χρεώσεις, διαφορετικές αντιλήψεις.
Όλα αυτά µαζί παράγουν ένα σύστηµα:
• µε διαρροές,
• µε υπεράντληση,
• µε έλλειψη ελέγχου,
• µε ακριβό κόστος λειτουργίας.
Είναι ένα σύστηµα περασµένων δεκαετιών. ∆εν αξίζει σε έναν δήµο που διεκδικεί αναβάθµιση, ανάπτυξη και σοβαρή προοπτική.
Τι χρειάζεται ο Αποκόρωνας: Ένα νέο µοντέλο διαχείρισης νερού
Ο Αποκόρωνας πρέπει να γίνει µοντέλο βιώσιµης διαχείρισης νερού για όλη την Κρήτη. Αυτό απαιτεί µια νέα δηµοτική ηγεσία µε σχέδιο, γνώση και αποφασιστικότητα. Όχι αποσπασµατικές κινήσεις. Όχι “µπαλώµατα”. Όχι πρόχειρες λύσεις.
Μικροί ταµιευτήρες και συστήµατα συγκράτησης βρόχινου νερού
Όπως στο Οροπέδιο Λασιθίου αξιοποιήθηκαν τεχνητές λιµνοδεξαµενές, έτσι κι εµείς µπορούµε να δηµιουργήσουµε µικρής κλίµακας ταµιευτήρες και φράγµατα ανάσχεσης στις λεκάνες απορροής. Η χειµερινή «υπερβολή» βροχής µπορεί να µετατραπεί σε θερινό απόθεµα.
2. Εµπλουτισµός υπόγειων υδροφορέων και οργανωµένα αρδευτικά δίκτυα
Η Ανατολική Κρήτη και ειδικά το παράδειγµα της Ιεράπετρας αποδεικνύει ότι η συλλογική διαχείριση µειώνει την κατανάλωση και σταθεροποιεί το κόστος.
Ο Αποκόρωνας χρειάζεται:
• ζώνες τεχνητής επαναφόρτισης του υδροφορέα,
• µικρές λιµνοδεξαµενές,
• σταδιακή αντικατάσταση των µεµονωµένων γεωτρήσεων και πεπαλαιωµένων σωλήνων από σύγχρονα δίκτυα,
3. Ψηφιακή διαχείριση και τηλεµετρία παντού
Οι απώλειες στο δίκτυο σε ορισµένες κοινότητες αγγίζουν το 40%. Αυτό δεν είναι νόµος της φύσης. Είναι τεχνικό πρόβληµα που λύνεται µε «έξυπνα υδρόµετρα», µε τοπικούς σταθµούς ελέγχου πίεσης και αυτοµατισµούς που επιτρέπουν τον έλεγχο των ισοζυγίων νερού, την πρόγνωση ζήτησης και την ταχύτερη αντιµετώπιση βλαβών.
Άλλοι δήµοι της Κρήτης το κάνουν ήδη. Εµείς γιατί όχι;
4. Αναβάθµιση αγροτικής
άρδευσης
Η στάγδην άρδευση που παρέχει νερό απευθείας στις ρίζες των φυτών, η ενσωµάτωση ψηφιακών εργαλείων και ο ορθολογικός προγραµµατισµός µπορούν να µειώσουν την κατανάλωση νερού κατά 30–40%.
Αυτό σηµαίνει λιγότερο κόστος για τους παραγωγούς, σταθερότερη παραγωγή και καλύτερη ποιότητα.
5. Κώδικας χρήσης νερού
για τουριστικές µονάδες
Η θερινή περίοδος αυξάνει κατά πολύ την ζήτηση νερού, όµως η κατανάλωση νερού λόγω του τουρισµού δεν µπορεί να είναι ανεξέλεγκτη.
Με κανόνες, κίνητρα και υποχρεώσεις (συλλογή βρόχινων, στάγδην σε κήπους, ανακύκλωση νερού για άρδρευση), ο δήµος µπορεί να εξοικονοµεί χιλιάδες κυβικά κάθε χρόνο.
6. Μια νέα κουλτούρα νερού – όλοι συµµέτοχοι
Τίποτα από τα παραπάνω δεν θα επιτύχει χωρίς συνεργασία: κατοίκων, παραγωγών, επαγγελµατιών, επιστηµονικών φορέων. Και τι σηµαίνει πολιτικά αυτό;
Σηµαίνει ότι ο Αποκόρωνας χρειάζεται µια δηµοτική αρχή που δεν φοβάται να συγκρουστεί µε παλιές νοοτροπίες, που µπορεί να συντονίσει, να συνεργαστεί, να αξιοποιήσει χρηµατοδοτήσεις και να εφαρµόσει λύσεις που λειτουργούν αλλού.
Σηµαίνει ότι χρειαζόµαστε διοίκηση µε στρατηγική και συνέχεια, όχι µε παρεµβάσεις της τελευταίας στιγµής.
Ο Αποκόρωνας µπορεί να γίνει πρότυπο για όλη την Κρήτη
Ο Αποκόρωνας βρίσκεται σε ένα κρίσιµο σταυροδρόµι. Είναι ένας τόπος µε φυσικά πλεονεκτήµατα, αλλά και µια περιοχή που κινδυνεύει να χάσει τον υδάτινο πλούτο της λόγω πίεσης και απουσίας µακρόπνοου σχεδιασµού. Η λύση δεν είναι ούτε τα υπερκοστολογηµένα έργα, ούτε οι αυστηροί περιορισµοί που τιµωρούν τον κόσµο.
Η λύση είναι η έξυπνη ανάπτυξη, οι µικρές αλλά καίριες υποδοµές, η τεχνολογία, η οργάνωση, η διαφάνεια και η συλλογική διαχείριση του κοινού µας πόρου.
Αν ο Αποκόρωνας αξιοποιήσει τα πλεονεκτήµατά του, τότε µπορεί πραγµατικά να πρωταγωνιστήσει. Και αυτός είναι ο στόχος µας.
Για να µπει τέλος στην αδράνεια.
Για να µιλήσουµε για τον Αποκόρωνα του 2035, όχι για τον Αποκόρωνα του 2015.
Για να γίνει το νερό από πρόβληµα… πλεονέκτηµα ζωής, ανάπτυξης και αξιοπρέπειας.
Ο Αποκόρωνας µπορεί.
