Μια λιγότερο γνωστή πτυχή της παράδοσης των σατιρικών εντύπων των Χανίων έρχεται να φωτίσει µια αυτοσχέδια έκδοση «τσέπης» του 1947, την οποία δώρισε πριν λίγες ηµέρες ο κ. Χρήστος (Τάκης) Χουλιόπουλος στο Μουσείο Τυπογραφίας Γιάννη και Ελένης Γαρεδάκη, ορµώµενος από το αφιέρωµα στις χανιώτικες σατιρικές εφηµερίδες του 20ου αιώνα, που φιλοξένησαν οι «διαδροµές» την περασµένη εβδοµάδα.
«∆εν ήταν µόνο οι εφηµερίδες» σηµείωσε ο κ. Χουλιόπουλος κατά την επικοινωνία µας και διευκρίνισε: «Υπήρχαν και κάποιες σατιρικές εκδόσεις που έβγαζαν κάποιες παρέες. Εκδόσεις που αποτυπώνουν το κλίµα και το χιούµορ µιας άλλης εποχής».
Στην προκειµένη περίπτωση το οκτασέλιδο φανζίν του 1947 έχει τίτλο «Βιογραφίαι Μεγάλων Ανδρών» και υπότιτλο «Αναµνηστικό της Πρωτοχρονιάς του 1947».
Μέσα σε αυτό, ο/οι συντάκτες του αναφέρονται ονοµαστικά και µε πρόδηλη χιουµοριστική διάθεση σε 22 πρόσωπα πλέκοντας το «εγκώµιό» τους, ενώ η έκδοση «αφιερώνεται εις τον φίλον Βαγ. Λιγκούνη που µας λείπει».
Ενδεικτικά αναφέρουµε το «πορτρέτο» του Γ. Μαρκαντώνη ή Κλοντινέ ή Χοχλιού, όπως αυτό σκιαγραφείται στο παλιό φανζίν: «Γόνος της φτωχοοικογένειας των Μαρκαντώνηδων, υπόδειγµα υιού σώφρονος και προκοµµένου. Μαζύ µε τον αδελφόν του Φαµφάν έχουν την “ευγενή” φιλοδοξία του ξετινάγµατος της ΑΒΕΑ. Τύπος µισογύνη, ακολουθήσας το τραπεζιτικόν επάγγελµα εις στιγµάς αλλοφροσύνης, προτιθέµενος όµως να σπουδάση εις το µακρινόν µέλλον θεολογίαν και να εγκλεισθή εις Αγ. Όρος. Έργα του: “Ο Ζαµανφουτισµός δια µέσου των αιώνων”, “23 εξοµολογήσεις σε µια βραδυά µε αντίστοιχες χυλόπηττες”».
Αντίστοιχα για τον Γ. Μπούχλη ή Κας σηµειώνει ο συντάκτης του κειµένου: «Εγεννήθη εις Χαλέπαν εκ πατρώς στρατιωτικού. Εφοίτησεν την νοµικήν εις Αθήνας ζων πλουσιοπάροχως και γενόµενος κατ’ αρχάς γνωστός δια την γαστρονοµικήν του µελέτην: “Η θρεπτικότης του τείου άνευ ζακχάρεως” και “η διαιτολογία του φτωχού φοιτητού”. Εφηµίζετο ποτέ ως µισογύνης. Χαρακτηριστικό το απόφθεγµά του: “Γνωριµία χωρίς εξοµολόγησιν ουκ ανδρός σοφού”. Λέγουν ότι τώρα πάντως βρήκε το µάστορά του».
Για τον Παντ. Μαντωνανάκη ή Μουστάκα γίνεται αναφορά ότι «Εφοίτησε εις την Σχολήν Ευελπίδων νυν λογιστής και φιλόσοφος», ενώ χαρακτηρίζεται ως πολυγραφότατος: «Τα έργα του κατά χρονολογικήν σειράν και αξίαν έχουν ως έπεται:
1) “Το κολοκίνητον του κόσµου” Φιλοσ.
2) “Η εξ απίνης κατάληψις των πολεµικών και ερωτικών φρουρίων”. Στρατ.
3) “∆ύναται να εφαρµοσθή εις Χανιά το Αθηναϊκών ερωτοκοπτικόν σύστηµα;”. Τρίχες.
4) “Η υπαίθριος εξοµολόγησις”. Κωµωδία.
5) “Η φύσις στοργική γκαρσονιέρα”. Νουβέλα.
6) “Το δειλινό στον ελαιώνα”. ∆ράµα εις πράξεις 3, ήτοι: α) πορεία προς Άγιο Λουκά. β) ταλαιπωρία, λάσπες, βροχές και… λασπώµατα και γ) Επιστροφή εις τη βάσιν, σέρνοµαι και ας κλαίω 7) “Έχω µια αδυναµία”. Θρήνος.
8) “Το παν έγκειται εις τα πιασήµατα”. Απόσπασµα πενταετούς πείρας».
Για τον Σ. Μητσοτάκη ή Πίπη γίνεται λόγος για «παιδί µε οικογενειακές παραδόσεις ας συνεχίζων µεροξηµερώνεται εις τα “φιλανθρωπικά” ιδρύµατα Μπιότη- Βεργανέλη-Μαστορακάκη και Αµάν – αµάν», ενώ για τον Φραγκ. ∆ιαµαντάκη ή Φρανσουά τονίζεται: «Νέος αυστηρών πατριαρχικών αρχών. Ζηλοτυπεί µέχρις… Οθελισµού! Τάχει φάει τα Κλικλιά. Προς τις ξένες όµως σκληρός, άκαρδος και παράφορος µέχρις… ∆ονζουανισµού. Τα θύµατά του µαραίνονται ή αυτοκτονούν απαγχονιζόµενα από τας τρίχας του µύστακός του. Παθήσεις: Γαργαντουϊσµός, ερωτική αναισθησία, απώλεια του αισθήµατος του γελοίου και υπερβολική ζωτικότης. Ζητείται νύφη».
Πέρα από τους παραπάνω… µεγάλους άνδρες «φιλοτεχνούνται» ακόµα οι προσωπικότητες των Γεωρ. Πλατσίδη ή Χουµαδοκέφαλου, Γ. ∆ροσουλάκη ή µικιό ή κοντολέων, Εµµ. Μαντωνανάκη ή Σολ ή Καϊµέρχαρου, Ελευθ. Κοτσιφάκη ή Σιγαλίδα ή Σερσέµη, Μέγα Πέτρου – Φορτσάκη, Νικ. Μητσοτάκη ή Θηρίου, Κ. Χαριτάκη ή Παντέλου ή Μαµής ή Κοκού ή Ποντικοµαµή ή Πέτρος ή Πεντάρης – Εισαγγελεύς ∆οσιλόγων, Ε. Μαυρεδάκη ή λόλιου ή Σαλιάρη, Α. Μαρκαντωνάκη ή Φαµφάν, Στ. Βουτσαδάκη ή Στέφανου ή Μοβόρου ή Καφαντάρη, Μ. Οικονόµου ή Αληδών, Ζήνων Σαριδάκη, Ν. Ζερβού ή Τσιριγώτη ή Ραντέλο, Ελ. Μητσοτάκη ή Φιλίπ ή Ιππότη, Χαρ. Λυγκούνη ή Λαγού και Ντον Πλατσίδη Εµµ.
