Αγαπητοί αναγνώστες δεχτείτε τις Καλύτερες Ευχές µου για το 2026! Να το περάσετε µε Υγεία, Όµορφα Αισθήµατα και Οικογενειακή Ευτυχία! Για πραγµατικά καλύτερη Υγεία σκεφθείτε σοβαρά να εγκαταλείψετε µερικές εξόχως βλαβερές συνήθειες, όπως κάπνισµα, κακή διατροφή, υπερβολική ταχύτητα. Και οι ευχές για Αγάπη και Ειρήνη θα ευοδωθούν καλύτερα ας πάψουµε να πιστεύουµε, συχνά και µε φανατισµό, κράτη, οργανώσεις και ηγέτες που ξεκινούν πολέµους, οργανώνουν τροµοκρατικές επιθέσεις και σκοτώνουν ανυπεράσπιστους αµάχους ακόµη και παιδιά. Κι αυτό µπορεί να επιτευχθεί µόνο µε ενίσχυση της Κριτικής Σκέψης µας.
Το 2026 έχει οριστεί από τον ΟΗΕ ως ∆ιεθνές Έτος Μετακινούµενης Κτηνοτροφίας προκειµένου να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση στην κοινωνική αξία αυτού του κλάδου. Να προωθηθούν οι σχετικές γνώσεις, η καινοτοµία και η δηµιουργία συνασπισµών για την αντιµετώπιση των σύγχρονων αναγκών. Να υποστηριχθούν τεκµηριωµένες πολιτικές και νοµοθεσίες υποστήριξης βιώσιµων τρόπων βιοπορισµού και διαχείρισης της µετακινούµενης κτηνοτροφίας. Και τέλος να ενισχυθούν κοινωνικά υπεύθυνες επενδύσεις για την αντιµετώπιση των προκλήσεων που αντιµετωπίζει η µετακινούµενη κτηνοτροφία κατά τον 21ο αιώνα.
Ο ΟΗΕ έχει επίσης ανακηρύξει το 2026 ως ∆ιεθνές Έτος Εθελοντών αναγνωρίζοντας τον εθελοντισµό ως βασική κινητήρια δύναµη για την επίτευξη της βιώσιµης ανάπτυξης. Στόχος είναι η προβολή του σηµαντικού ρόλου των εθελοντών για την προώθηση παγκόσµιων στόχων, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και την προώθηση της συλλογικής προόδου. Οι κυβερνήσεις, οι οργανώσεις και οι κοινότητες ενθαρρύνονται να αναγνωρίσουν και να υποστηρίξουν τους εθελοντές µέσω της δηµιουργίας ασφαλούς, συµπεριληπτικού περιβάλλοντος και την ενσωµάτωση του εθελοντισµού στις πολιτικές.
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης θα έχουµε το 2026 την προεδρία της Κύπρου (1ο εξάµηνο) και της Ιρλανδίας (2ο εξάµηνο), ενώ από την 1η Ιανουαρίου, η Βουλγαρία αποτελεί την 21η χώρα της ζώνης του €υρώ. Όσον αφορά διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις, τον Φεβρουάριο και το Μάρτιο θα διεξαχθούν οι 25οι Χειµερινοί Ολυµπιακοί και Παραολυµπιακοί Αγώνες στην Ιταλία – συγκεκριµένα στο Μιλάνο και την Κορτίνα ντ›Αµπέτσο. Τέλος, από τις 11 Ιουνίου έως τις 19 Ιουλίου θα διεξαχθεί στον Καναδά το Μεξικό και τις ΗΠΑ το Παγκόσµιο Κύπελο Ποδοσφαίρου της FIFA.
Ενίσχυση της κριτικής σκέψης. Στο παρελθόν, έχουµε αναφερθεί από αυτή τη στήλη στη σηµασία της κριτικής σκέψης για την αντιµετώπιση των επερχόµενων απειλών και της παραπληροφόρησης (βλ. ΧΝ 1/4/2024). Παρακολούθησα πρόσφατα µια ενδιαφέρουσα διαδικτυακή οµιλία του καθηγητή Γιώργου Μητακίδη µε θέµα «Κριτική Σκέψη στην Εποχή της Τεχνητής Νοηµοσύνης» που οργάνωσε η Οµάδα Χωρίς Όνοµα (ΟΧΟ). Ο Οργανισµός Οικονοµικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ορίζει την Κριτική Σκέψη ως την «αµφισβήτηση και αξιολόγηση ιδεών και λύσεων» και την αναφέρει ως µια από τις βασικές δεξιότητες που θα απαιτούνται από πολλούς κλάδους της οικονοµίας στο άµεσο µέλλον. Γι’ αυτό και την έχει συµπεριλάβει ως αναπόσπαστο µέρος πολλών πτυχών του Οδηγού Μάθησης για το 2030 (OECD Learning Compass 2030).
Όµως, πώς µπορεί άραγε να διδαχτεί η κριτική σκέψη; Σε προηγούµενο άρθρο µου ανέφερα την εµπειρία της κόρης µου (βλ. ΧΝ 4/2/2025). Ψάχνοντας στο διαδίκτυο βρήκα ένα άρθρο (στα αγγλικά) που καλύπτει το θέµα αρκετά διεξοδικά, όσον αφορά γονείς και εκπαιδευτικούς (µεταφρασµένο διατίθεται στο ιστολόγιό µου). Στην πράξη διαχωρίζει τα παιδιά ανάλογα µε την ηλικία και προτείνει στους γονείς και τους εκπαιδευτικούς να συζητούν µαζί τους θέτοντας διάφορες «ανοικτές» ερωτήσεις έτσι ώστε να τα προτρέπουν να αρχίσουν να σκέπτονται.
Μερικά παραδείγµατα ερωτήσεων για παιδιά προσχολικής ηλικίας και νηπιαγωγείου: Αν έπρεπε να ανταλλάξεις ένα παιχνίδι σου µε έναν φίλο/µία φίλη σου, ποιο θα διάλεγες και γιατί; Αν το κατοικίδιό σου µπορούσε να µιλήσει για µια µέρα τι θα ήθελες να συζητήσεις µαζί του; Αν είχες ένα µαγαζί τι θα ήθελες να πουλάς σε αυτό; Για παιδιά δηµοτικού: Πώς µπορεί κάποιος να γίνει ειδικός σε ένα θέµα; Αν µπορούσες να ήσουν γονιός για µια µέρα τί αλλαγές θα έκανες στους κανόνες του σπιτιού σου; Αν έπρεπε να χάσεις µια από τις πέντε αισθήσεις σου ποια θα διάλεγες να αποχωριστείς;
Για παιδιά γυµνασίου: Γιατί οι ενήλικες δεν τηρούν τους κανόνες που θεσπίζουν για τα παιδιά τους; Τι πράγµα στο σχολείο σου δεν θα ήθελες να αλλάξει µε τίποτα; Γιατί είναι σηµαντικό να µαθαίνουµε περισσότερες ξένες γλώσσες; Για παιδιά λυκείου: Τι χαρακτηριστικά έχεις που σε κάνουν µοναδικό/-η στην τάξη σου; Ποιο ήταν το µεγαλύτερό σου επίτευγµα τον περασµένο µήνα; Ποιες παγκόσµιες αλλαγές επιθυµείς να δεις να επέρχονται σε 30 χρόνια από τώρα; Και µερικά παραδείγµατα συµπληρωµατικών ερωτήσεων: Τί διδάγµατα ζωής µπορείς να αποκοµίσεις από µια (συγκεκριµένη) κατάσταση; Πώς µπορείς να εφαρµόσεις στην πραγµατική σου ζωή τα διδάγµατα που αποκόµισες από την µελέτη ενός βιβλίου; Τι παραδοχές έχεις κάνει στο πλαίσιο της αντιµετώπισης ενός (συγκεκριµένου) προβλήµατος;
Συµπεράσµατα. Όσοι και όσες θέλουν βοηθήσουν τα παιδιά να παρακολουθήσουν τον ταχύτατα µεταβαλλόµενο κόσµο µας, ας αρχίσουν να τους ζητάνε να απαντήσουν σε τέτοιες ερωτήσεις, έτσι ώστε να συνηθίσουν να αναλύουν τα πράγµατα κριτικά πριν καταλήξουν σε συµπεράσµατα. Ας αφιερώσουν ένα πεντάλεπτο κάθε µέρα για να συζητούν διάφορα θέµατα εντάσσοντας τέτοιες ερωτήσεις στη συζήτηση. Αυτό µπορεί να γίνει στην τάξη, στο τραπέζι κατά τη διάρκεια του γεύµατος ή του δείπνου, ή κάθε φορά που θα δίνεται ευκαιρία για να προώθησης των παιδιών προς την κριτική σκέψη.
Στην ηλεκτρονική ανάρτηση του άρθρου στο ιστολόγιό µου ενσωµατώνονται συστηµατικά υπερσύνδεσµοι προς τις πηγές που χρησιµοποιούνται.
*Ο κ. Αλεβαντής είναι Φυσικός, τέως στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
