Η απάντηση είναι ΟΧΙ. Η αλήθεια είναι µαγνητιζόµαστε από ιστορίες εγκληµάτων. Γι’ αυτό, καθηµερινά θέµατα συζήτησης είναι οι βίαιες σκηνές που παρακολουθήσαµε σε ταινίες που προβάλλονται. Γιατί άραγε;
Νεότερες έρευνες δείχνουν ότι η έλξη αυτή λειτουργεί σαν εκπαίδευσή µας στην αντιµετώπιση του άγχους. Το άγχος, µας παρακινεί να βλέπουµε τον αρνητικό κόσµο των ΜΜΕ. Έτσι, λένε οι ειδικοί, κάνουµε αυτορρύθµιση των συναισθηµάτων µας. Στο σηµείωµα παραθέτω στοιχεία πρόσφατης έρευνας του Πανεπιστηµίου Γκρατς και µερικές αυθεντικές εικόνες.
Η έρευνα
Καθηµερινά για 2 εβδοµάδες, οι συµµετέχοντες βαθµολογούσαν τα θετικά τους συναισθήµατα (ενδιαφέρον, υπερηφάνεια, εγρήγορση, έµπνευση, αποφασιστικότητα, προσοχή, ενεργητικότητα) και τα αρνητικά (στενοχώρια, αναστάτωση, ένοχή, φόβος, έχθρα, ευαισθησία, ντροπή, νευρικότητα). Επίσης, µετρούσαν την εν-συναίσθηση, την περιέργεια, τη νοσηρή περιέργεια, τις αρνητικές εµπειρίες και την ευεξία τους.
Τα ευρήµατα
✓ Από τις 2163 ηµέρες καταγραφής οι 1013 (47%) ήταν χωρίς θέαση σκηνών αληθινών εγκληµάτων!
✓ Εννιά συµµετέχοντες (10%) δεν είδαν καµµιά σκηνή εγκλήµατος.
✓ Οι συµµετέχοντες είδαν σκηνές αληθινών εγκληµάτων σε Podcast (38,8%), σε κοινωνικά δίκτυα (32,5%), στην τηλεόραση (16,8%), στις ειδήσεις (7,6%), σε βιβλία (2,1%) και σε ταινίες (2%).
✓ Οι συµµετέχοντες είδαν σκηνές εγκληµάτων µυθοπλασίας στην τηλεόραση (52,7%), σε βιβλία (22,1%), σε ταινίες (11,9%), σε κοινωνικά δίκτυα (7,4%), σε podcast (4,9%) και στις ειδήσεις (1%).
✓ Υπάρχουν αµφίδροµες συσχετίσεις µεταξύ συναισθηµάτων και θέασης σκηνών πραγµατικού εγκλήµατος, που περιλαµβάνουν άγχος, θετικό συναίσθηµα, αλλά όχι θυµό.
✓ Το άγχος µας οδηγεί σε παρακολούθηση σκηνών πραγµατικού εγκλήµατος το επόµενο διάστηµα.
✓ Αντίστοιχα περισσότερη παρακολούθηση σκηνών βίας την µια ηµέρα, έδειξε περισσότερα θετικά συναισθήµατα την εποµένη.
✓ Αν δούµε σκηνές πραγµατικού εγκλήµατος πριν κοιµηθούµε, την εποµένη έχουµε χαµηλότερο άγχος.
✓ Γιατί επιλέγουµε να βλέπουµε αληθινές τροµακτικές ιστορίες; Οι ερευνητές θεωρούν ότι η ενασχόληση µε ιστορίες τρόµου µας επιτρέπει να µετατοπίζουµε το άγχος µας σε µια πιο προβλέψιµη και ελεγχόµενη πηγή.
✓ Κατ’ αναλογία, τα ευάλωτα άτοµα αντιµετωπίζουν φόβους και αβεβαιότητές σχετικά µε το έγκληµα, τη θυµατοποίηση και την βία µε ασφαλή και ελεγχόµενο τρόπο. Καθώς µπορούν απλά να αλλάξουν κανάλι.
✓ ∆εν διαπιστώθηκε ότι η κατανάλωση πραγµατικού εγκλήµατος αύξησε το άγχος ή τον θυµό.
Η περιέργεια των γυναικών
Οι προτιµήσεις µας για µακάβρια θεάµατα δεν υποδηλώνει τάση για εγκληµατική συµπεριφορά. Είναι απλώς περιέργεια. Το γνωρίζουν οι σκηνοθέτες καθηµερινών ενηµερωτικών εκποµπών, γιαυτό µας δελεάζουν µε δόσεις τέτοιων θεαµάτων. Για να ρίχνουµε κλεφτές µατιές στο µυαλό των παραβατικών ατόµων.
Έρευνες δείχνουν ότι οι γυναίκες ελκύονται δυσανάλογα περισσότερο από αληθινές ιστορίες εγκλήµατος. Κι είναι λογικό. Οι γυναίκες είναι δυσανάλογα πιθανό να πέσουν θύµατα εγκληµατικότητας. Γι’ αυτό, λένε οι ειδικοί, παρακολουθούν το αληθινό έγκληµα, εν µέρει για να µάθουν πώς να αποφύγουν να γίνουν θύµατα. Ας δούµε πως προετοιµάζονται… Οι σκηνές βίας καταγράφονται στη µνήµη µελλοντικών επεισοδίων. Αν τους συµβεί κάτι παρόµοιο στο µέλλον ανασύρουν από τη µνήµη τους την τακτική αντιµετώπισης ενός βίαιου επεισοδίου. Αυτή ήταν η δικαιολογία εφήβων όταν ζήτησα να µου πουν γιατί παρακολουθούν ταινίες τρόµου.
∆εν αντέχουµε άλλη βία…
Πώς θα καταλάβετε ότι δεν αντέχετε άλλη βία… Εστιάστε στα συναισθήµατά σας ενώ παρακολουθείτε ταινίες βίας. Είστε τόσο απορροφηµένοι όπως η κυρία της φωτογραφίας; Ή µήπως νιώθετε νευρικότητα, άγχος, κατάθλιψη;
Αν η καρδιά σας χτυπάει δυνατά, νιώθετε ένταση ή άγχος… τότε είναι ώρα να βγάλετε την θέαση της βίας από τη ζωή σας.
Αντικαθιστούµε τη σχάση της βίας µε σχέσεις. Γνωρίζω άτοµα που ακούν µουσική, βλέπουν κωµωδίες, διαβάζουν, περπατάνε στην πόλη.
Στα Χανιά
Σχετικά µε το θέµα, ο φίλος, παλιός κινηµατογραφιστής, Γιάννης Μαζοκοπάκης σχολίασε ‘∆εν φέρνω ταινίες βίας, αλλά είναι αλήθεια ότι η πλειοψηφία των κινηµατογραφόφιλών είναι γυναίκες’. Κάτι το οποίο επιβεβαίωσα σε προβολή του περασµένου Σαββάτου.
Συµπερασµατικά
Η υπερβολική έκθεση σε σκηνές βίας αληθινές ή µυθοπλαστικές µπορεί να προκαλέσει ανησυχίες και αργότερα αποµόνωση.
Τα αγχώδη άτοµα µπορεί να χρησιµοποιούν σκηνές πραγµατικών εγκληµάτων για να αντιµετωπίσουν µελλοντικές απειλές και να ρυθµίσουν τα συναισθήµατα τους. Για αυτά τα άτοµα η θέαση σκηνών βίας µπορεί να είναι ωφέλιµη.
Παν µέτρον άριστον, συµβουλεύουν οι ειδικοί. Κι αν δεν σας ικανοποιεί, τότε ξεβολευτείτε. Καταργήσετε την θέαση της βίας. Η ευζωία απαιτεί προσπάθειες.
