Οι ταγοί της Ευρώπης, και ειδικότερα της ΕΕ θα κληθούν να πάρουν αποφάσεις στη σύνοδο κορυφής της 23ης Οκτωβρίου 2025, σύµφωνα µε την προσκλητήρια επιστολή του προέδρου του Συµβουλίου. Σύµφωνα επίσης µε τη συνέντευξη Τύπου µετά την άτυπη σύνοδο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της 1ης Οκτωβρίου 20251 το θέµα που θα κυριαρχήσει στη σύνοδο της 23 Οκτωβρίου είναι η ασφάλεια της Ευρώπης. Και από το θηριώδες αυτό θέµα, η προσοχή αναµένεται να επικεντρωθεί α) στην ενίσχυση της Ουκρανίας (που µπαίνει και το θέµα της χρήσης ρωσικών κεφαλαίων), και β) στους πόρους για τον επανεξοπλισµό (ReArm) της ΕΕ, µέσω οδικού χάρτη για την αµυντική ετοιµότητα για το 2030.
Το δεύτερο αυτό σηµείο αφορά και την Ελλάδα, στο βαθµό που η κυβέρνηση έχει απειλήσει µε βέτο για τη συµµετοχή της Τουρκίας, στην περίπτωση που δεν αρθεί η «αιτία πολέµου» (casus belli).
Το πρώτο θέµα είναι εξαιρετικά σηµαντικό γιατί αγγίζει τα θεµέλια της ιδιοκτησίας, που είναι ότι βασικότερο έχει στερεωθεί στον κόσµο.
Το ρεπορτάζ πάντως είναι σχετικά καθαρό, ως προς το θέµα της κατάσχεσης των ρωσικών δεσµευµένων κεφαλαίων και την αποστολή τους στην Ουκρανία. Οι τάσεις που διαµορφώνονται δείχνουν ξεκάθαρη υποχώρηση των γερακιών του πολέµου, έναντι των σκοτεινών προοπτικών που θα επέφερε η κατάσχεση των κεφαλαίων αυτών. Πρωτεργάτες στις νέες τάσεις που διαµορφώνονται είναι το Βέλγιο, στο οποίο είναι παρκαρισµένο µεγάλο µέρος των ρωσικών κεφαλαίων, αλλά και αντιρρησίες εκτός της Ουγγαρίας, εµφανίζονται η Αυστρία και η Σλοβακία. Αλλά και άλλες χώρες εµφανώς ή αφανώς, επιδίδονται σε διατυπώσεις σχολίων που δείχνουν προβληµατισµό για το νέο τρένο κυρώσεων κατά της Ρωσίας στην Ουκρανορωσική διένεξη.
Πάντως φαίνεται ότι ένας αυξανόµενος αριθµός διεθνών νοµικών εµπειρογνωµόνων και εξέχουσες πολιτικές προσωπικότητες υπερασπίστηκαν τη νοµιµότητα της δήµευσης περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας για τη στήριξη της Ουκρανίας, τόσο για τη χρηµατοδότηση των προσπαθειών ανοικοδόµησης όσο και για στρατιωτικές δαπάνες, παρά το γεγονός ότι αυτά τα περιουσιακά στοιχεία προστατεύονται από την κρατική ασυλία. Ωστόσο, οι απόψεις µεταξύ των νοµικών µελετητών διαφέρουν σηµαντικά, όπως και οι θέσεις των κυβερνήσεων στις χώρες των οποίων κατέχονται αυτά τα περιουσιακά στοιχεία2.
Τα ανωτέρω επισηµαίνουν ότι στο ερώτηµα αν έχουν αλλάξει οι συσχετισµοί δυνάµεων στο εσωτερικό της ΕΕ και αν προβλέπονται να ληφθούν αποφάσεις χρησιµοποίησης των παγωµένων ρωσικών κεφαλαίων υπέρ της Ουκρανίας, η απάντηση είναι προς το παρόν όχι.
Αυτό όµως δε σηµαίνει ότι τα νοµικά µονοπάτια που εξετάζονται διεθνώς για το «κεφάλαιο», τόσο για το πώς λειτουργεί το «δηµιουργικό» σχήµα τύπου οµολόγων/δανείου αποζηµιώσεων χωρίς άγγιγµα κεφαλαίου, και γιατί αυτά δεν υπονοµεύουν τον ισχύον σύστηµα, ή καλύτερα αν υπάρχουν οι αναγκαίες ασφαλιστικές δικλείδες είναι κενά ερωτήµατα.
∆υστυχώς το θέµα εξακολουθεί να παραµένει φλέγον και µόνο η επίτευξη ειρήνης στην περιοχή µπορεί να προσδώσει την κατάλληλη λύση στα σηµεία των συζητήσεων που έχουν αναπτυχθεί.
Με την ευκαιρία, σε πολυσέλιδη έκθεση της δεξαµενής σκέψης του Ευρωκοινοβουλίου, αναλύονται οι επιλογές στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου για την κατάσχεση ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων µε στόχο την υποστήριξη της ανοικοδόµησης της Ουκρανίας. Η έκθεση επικεντρώνεται στα περιουσιακά στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, εκ των οποίων 300 δισεκατοµµύρια δολάρια ΗΠΑ είναι δεσµευµένα σε διάφορες δικαιοδοσίες. Η έκθεση εξετάζει τέσσερις οδούς για την υπέρβαση της ασυλίας της Ρωσίας από την εκτέλεση:
αποφυγή ασυλίας µέσω καθαρά εκτελεστικής ή νοµοθετικής ενέργειας
αιτιολόγηση της παραβίασης του διεθνούς δικαίου µε το επιχείρηµα ότι αποτελεί αντίµετρο
εξέλιξη του διεθνούς δικαίου ώστε να αρθεί η ασυλία από εκτέλεση, για παράδειγµα µε τη διαπίστωση επιθετικότητας από κύριο όργανο των Ηνωµένων Εθνών· και
διάκριση στο διεθνές δίκαιο για την εκτέλεση διεθνών δικαστικών αποφάσεων.
Η έκθεση θίγει προτάσεις που βασίζονται σε αντίµετρα τρίτων και συλλογική αυτοάµυνα. Αξιολογεί έξι επιλογές υπό τρέχουσα εξέταση:
εκτέλεση αποφάσεων του Ευρωπαϊκού ∆ικαστηρίου ∆ικαιωµάτων του Ανθρώπου
διεθνής συνθήκη για τη σύσταση επιτροπής αποζηµίωσης· φορολόγηση έκτακτων εισφορών τοποθέτηση ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων σε λογαριασµό εγγύησης ως ασφάλεια αναγνώριση της Ρωσίας ως κράτους υποστηρικτή της τροµοκρατίας και η δηµιουργία ενός επενδυτικού «κοινού ταµείου».
Συµπερασµατικά, η έκθεση παρουσιάζει µια αξιολόγηση κινδύνου για κάθε επιλογή, αλλά φαίνεται ότι αρκετοί έχουν τις σοβαρές επιφυλάξεις τους. Αυτός είναι και ο λόγος που επιµένουµε ότι υπάρχει έλλειµµα σοβαρότητας στη λήψη αποφάσεων από τους Ευρωπαίους. Αποµένει να δούµε που θα κινηθεί η απόφαση των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων.
1https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/10/01/remarks-by-president-antonio-costa-at-the-press-conference-following-the-informal-european-council-meeting-of-1-october-2025/?utm_source=brevo&utm_campaign=AUTOMATED%20-%20Alert%20-%20Newsletter&utm_medium=email&utm_id=3318
2 https://epthinktank.eu/2025/09/10/confiscation-of-immobilised-russian-sovereign-assets-state-of-play-arguments-and-scenarios/
