Το κόμικς «Ένα γράμμα από τη Γάζα», βασισμένο στο διήγημα του Γασσάν Καναφάνι εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 σε εικονογράφηση του Λευτέρη Παπαθανάση από τις «Εκδόσεις του Αύριο». Η ιστορία διαδραματίζεται το 1956 στην Καλιφόρνια. Το κόμικς απέσπασε το βραβείο κοινού στα ελληνικά βραβεία κόμικς (ΕΛΒΡΑΚΟ) τον Μάιο του 2026.
Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
Ο Γασσάν Καναφάνι είναι ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της αραβικής λογοτεχνίας. Το έργο του ασκεί επιρροή ακόμη και σήμερα σε συγγραφείς παγκοσμίως όχι μόνο επειδή προέβαλλε το παλαιστινιακό ζήτημα μα και για τις τεχνικές που χρησιμοποίησε στην αφηγηματική του προσέγγιση. Λογοτέχνης, δημοσιογράφος, ακτιβιστής και πολιτικός, στα τελευταία χρόνια της ζωής του έγινε ηγετικό στέλεχος του Λαϊκού Μετώπου για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, έχοντας ενταχθεί σε αυτό από το 1967.
Γεννήθηκε το 1936 στην Άκκα της Παλαιστίνης. Έζησε και σπούδασε στο γαλλικό σχολείο Φρερ στη Γιάφα. Έφυγε πρόσφυγας το 1948 στον Λίβανο και μετά έζησε στη Δαμασκό. Σε ηλικία δεκαέξι χρόνων δούλεψε ως διορθωτής λογοτεχνικών κειμένων, ύστερα στη συντακτική επιτροπή της Aλ-Pάι και στο ραδιόφωνο της Συρίας με δικά του προγράμματα. Δίδαξε λογοτεχνία και ζωγραφική στα σχολεία των προσφύγων.
Σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Δαμασκού. Tο 1955 πήγε στο Kουβέιτ και δούλεψε σε σχολεία και σε εφημερίδες· εκεί άρχισε να γράφει λογοτεχνικά έργα και το 1958 πήρε το πρώτο βραβείο για το διήγημα «Tο κλεμμένο πουκάμισο». Έγραψε πάνω από εξήντα πέντε διηγήματα, εννέα μυθιστορήματα, τρία θεατρικά, ένα βιβλίο οδοιπορικό και πέντε μελέτες. Tα έργα του μεταφράστηκαν σε πάνω από δεκαοκτώ γλώσσες.
Δολοφονήθηκε το 1972 στον Λίβανο σε ηλικία μόλις τριάντα έξι χρόνων, μαζί με την αγαπημένη του ανιψιά Mάις, δεκαεπτά χρόνων, από εκρηκτικό μηχανισμό που είχε τοποθετήσει η μυστική υπηρεσία του Iσραήλ στο αυτοκίνητό του.
ΥΠΟΘΕΣΗ – ΙΔΕΕΣ – ΣΧΕΔΙΟ
Το κόμικς «Ένα γράμμα από τη Γάζα» του Λευτέρη Παπαθανάση, βασισμένο στο κλασικό διήγημα του Γασσάν Καναφάνι, αποτελεί ένα συγκλονιστικό, επίκαιρο και μεστό ανάγνωσμα. Μέσα σε πενήντα έξι σελίδες συμπυκνώνει το δράμα, την αξιοπρέπεια και τη συλλογική μνήμη ενός ολόκληρου λαού.
Τοποθετείται χρονικά στην Καλιφόρνια του 1956. Ο νεαρός Παλαιστίνιος Μούσταφα περιμένει στο αεροδρόμιο τον στενό του φίλο, ο οποίος είχε υποσχεθεί να τον ακολουθήσει στη μετανάστευση για να χτίσουν μαζί μια νέα ζωή στην Αμερική. Εκείνος όμως δεν εμφανίζεται ποτέ. Λίγες ημέρες αργότερα, ο Μούσταφα λαμβάνει ένα γράμμα από τον φίλο του που ανατρέπει τα πάντα. Μέσα από τις γραμμές του, ο αφηγητής περιγράφει την επίσκεψή του σε ένα νοσοκομείο της Γάζας και τη συνάντηση με την τραυματισμένη ανιψιά του, γεγονός που του άλλαξε ριζικά τη συνείδηση και τον οδήγησε στην απόφαση να παραμείνει στην πατρίδα του.
Το κόμικς πραγματεύεται βαθιά υπαρξιακά και πολιτικά ερωτήματα, χωρίς ίχνος διδακτισμού. Αναδεικνύει το εσωτερικό δίλημμα ανάμεσα στην προσωπική ευτυχία (τη φυγή προς τη Δύση) και το συλλογικό καθήκον. Η εικονογράφηση του Λευτέρη Παπαθανάση λειτουργεί ως αυτόνομη αφηγηματική φωνή. Ανασυνθέτει το διήγημα μέσα από τη δική του ασπρόμαυρη ματιά καθιστώντας το έργο καθολικό, αφού πρωταγωνιστεί και μιλάει η ίδια η πληγωμένη Γάζα κάθε εποχής που συνιστά σύμβολο αντίστασης. Το κεντρικό μήνυμα εστιάζει στην έννοια της αντοχής και της ταυτότητας. Η Παλαιστίνη δεν παρουσιάζεται απλώς ως ένας τόπος γεωγραφικός, αλλά ως μια ζωντανή ανάγκη για δικαιοσύνη και αξιοπρέπεια. Παρά τη θλίψη και την απόγνωση, το έργο αφήνει μια έντονη χαραμάδα ελπίδας και αγωνιστικότητας.
Ο εικονογράφος Λευτέρης Παπαθανάσης στον πρόλογο του κόμικς αφιερώνει το έργο «σε εκείνους τους ανθρώπους που για δύο χρόνια τώρα σήκωσαν σε όλον τον κόσμο τη σημαία της ελεύθερης Παλαιστίνης, τη σημαία της πανανθρώπινης ελευθερίας, και που συνεχίζουν να το κάνουν ανεξάρτητα από τις στροφές των διπλωματικών παιχνιδιών. Πάνω από όλα όμως στον λαό της Παλαιστίνης και την Παλαιστινιακή Αντίσταση, που απέναντι στους ισχυρότερους και πιο αδίστακτους τυράννους, κρατούν με αδιανόητο κόστος ζωντανή την υπόθεση της ελευθερίας για όλους και όλες μας».
γραμμοσκιάσεις…. Nick Tragg
