Έχουν νοηµοσύνη τα φυτά; Η πρόταση ακούγεται µάλλον ως οξύµωρο. Είναι αλήθεια πως τα φυτά δεν διαθέτουν κεντρικό νευρικό σύστηµα και έχουµε την τάση να θεωρούµε πως αποκλείεται να έχουν οποιαδήποτε «εξυπνάδα». Ωστόσο οι επιστήµονες απέδειξαν πως πολλά φυτά έχουν δείξει ικανότητα να µετρούν, να µαθαίνουν, να επικοινωνούν, να προσαρµόζονται σε περιβαλλοντικά ερεθίσµατα, να εκτελούν αριθµητικές πράξεις, να καµουφλάρονται µιµούµενα τους γείτονές τους, ακόµη και να… θυµούνται. Σήµερα, οι Ιστορίες από τον Κόσµο παρουσιάζουν πως τα φυτά όχι µόνο µπορούν να διαλύσουν τις προκαταλήψεις µας σχετικά µε τη νοηµοσύνη τους, αλλά πιθανώς µπορούν να χρησιµεύσουν ως µοντέλα για µελλοντικές ιατρικές ανακαλύψεις, βιοµηχανικές τεχνολογίες και πολλά άλλα!
Η µυγοπαγίδα της Αφροδίτης µπορεί και µετρά!
Το σαρκοφάγο φυτό µε το ενδιαφέρον όνοµα «µυγοπαγίδα της Αφροδίτης» µπορεί να µετρήσει µέχρι το 5. Μόλις ένα έντοµο αγγίξει δυο από τα «δόντια» του, το φυτό κλείνει και µετατρέπεται σε παγίδα. Αν το ταλαίπωρο έντοµο αγγίξει 5 «δόντια» σε ένα χρονικό διάστηµα 20 δευτερολέπτων ξεκινά η πέψη. Η Dionaea muscipula, όπως είναι το επιστηµονικό όνοµα του φυτού, έγινε σαρκοφάγο για να αντιµετωπίσει τα φτωχά σε βιταµίνες εδάφη. Οι αµέριµνες µύγες και τα αθώα µυρµήγκια προσφέρουν στη µυγοπαγίδα της Αφροδίτης ένα λαχταριστό γεύµα, αλλά το να τα παγιδεύσει και να τα διασπάσει είναι θερµιδικά ακριβό. Έτσι, το φυτό «έµαθε να µετράει» για να εξοικονοµήσει ενέργεια. Έπρεπε να καταλάβει πώς να διακρίνει τη διαφορά µεταξύ ενός ερεθίσµατος που δεν προέρχεται από κάποιο θήραµα – όπως σταγόνες βροχής- και µιας λαχταριστής µπουκιάς. Το φυτό έχει φωτεινά χρώµατα και γλυκό νέκταρ που προσελκύουν το θήραµα στην εσωτερική επιφάνεια των φύλλων, τα οποία στη συνέχεια το παγιδεύουν. Κάθε άγγιγµα αναπτύσσει µια δυναµική. Αν υπάρξει και δεύτερο άγγιγµα, η παγίδα κλείνει µέσα σε ένα δέκατο του δευτερολέπτου, παγιδεύοντας το γρήγορα κινούµενο θήραµα. Αν όχι, το φυτό επιστρέφει στην αρχική του κατάσταση. Οι ερευνητές λένε πως αυτό το βιολογικό ρολόι είναι ένα είδος βραχυπρόθεσµης µνήµης.
∆ιαβάστε επίσης: www.uni-wuerzburg.de/en/news-and-events/news/detail/news/how-the-venus-flytrap-counts
To «ίντερνετ» των φυτών
Το 1997, η Suzanne Simard ανακάλυψε κάτι συγκλονιστικό κάτω από το έδαφος των δασών της Βρετανικής Κολοµβίας: τεράστιους ιστούς µυκήτων που συνέδεαν τις ρίζες των δέντρων. Αυτά τα κοινά µυκοριζικά δίκτυα (CMN) έγιναν γνωστά ως «το ίντερνετ του δάσους» επειδή έµοιαζαν µε το διαδίκτυο. Η Simard παρατήρησε την ανταλλαγή άνθρακα µεταξύ της σηµύδας και της ελάτης Douglas. Παρατήρησε επίσης ότι η ελάτη Douglas, που µαστιζόταν από αδηφάγα έντοµα, επικοινωνούσε µε την κοντινή πεύκη ponderosa, η οποία µε τη σειρά της άρχισε να παράγει αµυντικά ένζυµα ενάντια στην απειλή. Το δίκτυο λειτουργεί ως εξής: Τα φυτά παρέχουν στους µύκητες άνθρακα που δεσµεύεται από τη φωτοσύνθεση. Με τη σειρά τους, οι µύκητες παρέχουν στο φυτό άζωτο και φώσφορο. Ωστόσο, φαίνεται πως τα ίδια συµβιωτικά δίκτυα µπορούν να γίνουν κάποιες φορές παρασιτικά. Για την ώρα, τα στοιχεία παραµένουν περιορισµένα σχετικά µε το πόσο διαδεδοµένα είναι τα CMN, τον θετικό αντίκτυπό τους κλπ. Εκείνο που γνωρίζουµε µε βεβαιότητα είναι πως τα CMN υπάρχουν και συνδέουν τις ρίζες των δέντρων µε άλλα δέντρα, θάµνους, σπορόφυτα και βότανα. Αυτά τα δίκτυα µεταφέρουν θρεπτικά συστατικά, άνθρακα, νερό και πληροφοριακά χηµικά σήµατα. Επιπλέον, η ανακάλυψη των CMN έχει αλλάξει τον τρόπο µε τον οποίο οι επιστήµονες βλέπουν ένα δάσος—όχι ως µια σειρά από ανεξάρτητα, αποµονωµένα δέντρα, αλλά ως ένα έξυπνα διασυνδεδεµένο δίκτυο.
∆ιαβάστε επίσης: www.frontiersin.org/journals/forests-and-global change/articles/10.3389/ffgc.2024.1512518/full
Και δείτε ένα σχετικό βίντεο εδώ: https://youtu.be/_tjt8WT5mRs
Οι αναµνήσεις µιας µιµόζας
Η µιµόζα pudica είναι τόσο ευαίσθητη που είναι γνωστή ως το «ευαίσθητο φυτό» ή το «µη-αγγίξιµο-φυτό». Όταν κάποιος το αγγίζει, αυτό το αναρριχητικό φυτό, που προέρχεται από τη Νότια και Κεντρική Αµερική, κλείνει τα φύλλα του. Το 2014, η Monica Gagliano του Πανεπιστηµίου της ∆υτικής Αυστραλίας διεξήγαγε µια σειρά πειραµάτων για να ελέγξει τη µακροπρόθεσµη και βραχυπρόθεσµη µνήµη της µιµόζας pudica. Έριξε νερό στο φυτό σε συνθήκες υψηλού και χαµηλού φωτισµού. Η µιµόζα σταµάτησε να κλείνει τα φύλλα της όταν «κατάλαβε» ότι το συγκεκριµένο ερέθισµα δεν είχε αρνητικές συνέπειες. Μάλιστα, χρειάστηκαν µόνο λίγα δευτερόλεπτα στη µιµόζα για να µάθει αυτή τη συµπεριφορά. Η επιστήµονας ανακάλυψε επίσης ότι το φυτό «µάθαινε» πιο γρήγορα σε συνθήκες χαµηλού φωτισµού. Πολύ µετά τη διακοπή του ερεθίσµατος και την αλλαγή των περιβαλλοντικών συνθηκών, η µνήµη της µιµόζας φάνηκε πως παραµένει. Παρότι αυτά τα φυτά δεν έχουν εγκέφαλο ή νευρικό σύστηµα, ωστόσο εµφανίζουν ανάκληση που κάποτε αναµενόταν µόνο στα ζώα. Σίγουρα, τα ευρήµατα είναι ενδιαφέροντα, όµως -όπως παρατηρεί η επιστηµονική κοινότητα- παραµένουν αµφιλεγόµενα και χρειάζονται περαιτέρω επανάληψη και µελέτη.
∆ιαβάστε επίσης: https://link.springer.com/article/10.1007/s00442-013-2873-7
