«Σήµερα δεχόµαστε έναν καταιγισµό πληροφοριών που δεν µπορούµε να τον φιλτράρουµε. Νοµίζω ότι δεν έχει και νόηµα η τόση πληροφορία. Γιατί το θέµα είναι να κάνεις την πληροφορία γνώση. Να την κάνεις φίλτρο για να λειτουργείς σωστά απέναντι στη κοινωνία, την οικογένειά σου και τον συνάνθρωπό σου. Ώστε να µην υπάρχουν πλέον οι αφορµές, όπως η ηµέρα της γυναίκας, για να µνηµονεύουµε τη βία, την κακοποίηση, τις κακοπληρωµένες, τις νεκρές γυναίκες από πόλεµο ή από εργατικά ατυχήµατα».
Ο µουσικός ∆ηµήτρης Ντρουµπογιάννης µιλάει στις «∆ιαδροµές» λίγο πριν βρεθεί στη σκηνή του θεάτρου «Μίκης Θεοδωράκης» µαζί µε τους συνεργάτες του, για ένα αφιέρωµα µε τίτλο «Γυναίκα, ένα µουσικό πορτρέτο» το οποίο έχει επιµεληθεί.
Ένα αφιέρωµα στα πολλαπλά πρόσωπα της γυναίκας, όπως αυτά σκιαγραφούνται σε αγαπηµένα τραγούδια και ποιήµατα.
Λόγος για τη µουσική, την κοινωνία, την πολιτική. Για τη γυναίκα και τον άνθρωπο. Μια απολαυστική συζήτηση µε έναν καλλιτέχνη µε άποψη για όλα όσα συµβαίνουν γύρω µας.
Τι θα παρακολουθήσει το κοινό που θα έρθει την Κυριακή στο θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης»;
Πρόκειται για ένα µουσικό πορτρέτο της γυναίκας µέσα από τραγούδια και κείµενα, που θα ερµηνεύσουν και θα αποδώσουν οι Άννα – Μαρία Κορακάκη και Αιµίλιος Καλογερής. Κείµενα των Τάσου Λειβαδίτη, Γιάννη Ρίτσου, Οδυσσέα Ελύτη και άλλων µεγάλων Ελλήνων ποιητών και µουσικά έργα µεγάλων Ελλήνων συνθετών, όπως οι Θάνος Μικρούτσικος, Μάνος Χατζηδάκις, Σταµάτης Κραουνάκης κ.ά. Η ηµέρα της γυναίκας, θα έλεγε κανείς ότι δεν έχει αυστηρά ένα ρεπερτόριο, όπως για παράδειγµα ηµέρες όπως οι 28η Οκτωβρίου, η 25η Μαρτίου κ.λπ. όπου υπάρχουν δέκα κοµµάτια και πάνω σε αυτά επιχειρείς µια επαναπροσέγγιση. Στην ηµέρα της γυναίκας πρέπει να δείξεις µια ευαισθησία, να διαβάσεις την επικαιρότητα, να δεις τι θέλεις να πεις στην παρούσα συγκυρία και να προσεγγίσεις τη γυναίκα σαν σύµβολο. Έτσι εµείς σε αυτήν τη συναυλία να δείξουµε τη διαδροµή µιας γυναίκας µέσα από την τέχνη.
Υπάρχουν εξαιρετικά τραγούδια που µιλάνε για τη γυναίκα και τα πολλαπλά της «πρόσωπα». Ωστόσο, ενώ το τραγούδι τιµά τη γυναίκα, η κοινωνία δεν κάνει το ίδιο. Υπάρχει άνιση µεταχείριση, οι γυναίκες δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στους πολλαπλούς ρόλους που τους ανατίθενται κοινωνικά, υπάρχει άσκηση βίας σε βάρος τους κ.λπ.
Η ανισότητα, η κακοποίηση και τα προβλήµατα που αναφέρεις είναι η αρχή του νήµατος για να καταλήξουµε στον άνθρωπο. Γιατί πολλές φορές -κατά την άποψή µου- αποµονώνουµε ρόλους, φαινόµενα κ.λπ. από το συνολικό που είναι ο κοινός µας παρανοµαστής. Κι αυτός είναι ο άνθρωπος, που ως κοινός παρανοµαστής πρέπει να αποζητούµε πάντα -θεωρώ- µια πιο δίκαιη αντιµετώπιση, µια πιο δίκαιη κοινωνία. Μπορεί αυτό που λέω να τριγκάρει άλλα ρεφλέξ σε κάποιους ανθρώπους, αλλά η αλήθεια είναι ότι αν δεν µεριµνήσουµε για την ανθρώπινη υπόστασή µας, δεν θα έχουµε ποτέ µια δίκαιη κοινωνία. Ειδικά όταν έχουµε µια κοινωνία ανταγωνιστική, µια κοινωνία της αγοράς και υπάρχει εκµετάλλευση από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η κακοποίηση και η βία δεν έχουν µια καταγωγή ή µια προέλευση ή µια απεύθυνση ή κατεύθυνση. Υπάρχει βία γενικότερα στην κοινωνία µας και δεν εννοώ µόνο σωµατική βία. Και η ανεργία είναι βία και το ότι δεν παρέχεται τίποτα στις µονογονεϊκές οικογένειες είναι βία.
Κάθε επέτειος κρύβει και µια «παγίδα», όταν αντιµετωπίζεται σαν υποχρέωση και µετά επιστρέφουµε σε µια κανονικότητα η οποία απέχει πολύ από τα µηνύµατα και τους στόχους της επετείου. Συµφωνείς;
Αυτό θεωρώ είναι κι ένα χαρακτηριστικό της εποχής µας. Αντιµετωπίζουµε τα πράγµατα στο πλαίσιο ενός καταναλωτικού προτύπου. Τώρα για παράδειγµα έχουµε αυτό, χρησιµοποιούµε την κατάλληλη ρητορική, την κατάλληλη διαφήµιση και προώθηση κ.λπ. ο κόσµος το αγοράζει, το παίρνει, συµµετέχει και τελείωσε. Έχω αυτή την εντύπωση πλέον. Η αλήθεια είναι, όµως, ότι για να υπάρξει µια διαφορετική αντιµετώπιση χρειάζεται µια καλλιέργεια και µια οργανωµένη παιδεία.
∆εν είναι ευτύχηµα στην Ελλάδα ότι έχουµε αυτή τη σχέση µε την ποίηση, τη στιχουργική και τον λόγο, κάτι το οποίο ανακλάται και στα τραγούδια;
Υπάρχει ένα παράδοξο σε αυτή τη χώρα, η καλλιτεχνική παραγωγή που έχουµε, παρόλο που δεν είχε ποτέ τον µαζικό χαρακτήρα µιας µεγάλης σκηνής, όπως για παράδειγµα της ροκ σκηνής του Λονδίνου στο παρελθόν ή ακόµα παλαιότερα στην κλασική µουσική, η εθνική σχολή της Ρωσίας, της Αυστρίας κ.λπ., ήταν πάντα πολύ έντονη και πολύ καλής ποιότητας. Σε αυτό που λέµε τραγούδι, το ταλέντο των Μίκη Θεοδωράκη, Μάνου Χατζηδάκι, Θάνου Μικρούτσικου, Ξαρχάκου, Λεοντή και πόσων ακόµα, είναι εντυπωσιακό. Καµιά φορά πιάνω τον εαυτό µου και λέω µήπως είναι και µία υπεκφυγή, να θεωρείς ότι εκείνη η εποχή έβγαλε τόσους σπουδαίους µουσικούς; Η αλήθεια είναι ότι ήταν αλλιώς η εποχή και οι προσλαµβάνουσες. ∆εν είχαν αυτοί οι άνθρωποι τον καταιγισµό πληροφοριών που έχουµε τώρα, τη διάσπαση προσοχής που βιώνουµε. Και µην ξεχνάµε ότι πολλοί από αυτούς, Ελύτης, Ρίτσος, Χατζηδάκις κ.ά. βρισκόταν σχεδόν σε καθηµερινή βάση µεταξύ τους. Τα έργα τους ήταν πολλές φορές και προϊόν τριβής µεταξύ τους. ∆ιέθεταν και µια παιδεία. Σήµερα δεχόµαστε έναν καταιγισµό πληροφοριών που δεν µπορούµε να τον φιλτράρουµε. Ο εγκέφαλός µας δεν είναι φτιαγµένος για τόση πληροφορία. Μπορεί σε 20 γενίες από τώρα να ανταποκρινόµαστε σε αυτόν τον καταιγισµό. Προσωπικά νοµίζω ότι δεν έχει και νόηµα η τόση πληροφορία. Γιατί το θέµα είναι να κάνεις την πληροφορία γνώση. Να την κάνεις φίλτρο για να λειτουργείς σωστά απέναντι στη κοινωνία, την οικογένειά σου και τον συνάνθρωπό σου. Ώστε να µην υπάρχουν πλέον οι αφορµές, όπως η ηµέρα της γυναίκας, για να µνηµονεύουµε τη βία, την κακοποίηση, τις κακοπληρωµένες, τις νεκρές γυναίκες, από πόλεµο ή από εργατικά ατυχήµατα.
Το τραγούδι µε την αµεσότητά του, νοµίζω ότι έπαιξε και καθοριστικό ρόλο, παλαιότερα τουλάχιστον, στη διαµόρφωση µιας αισθητικής και ηθικής στην κοινωνία. ∆εν είναι σήµερα λυπηρό να διαπιστώνει κανείς ότι η νεολαία ακούει τραπ, που προάγει την υποκουλτούρα του σεξισµού, της βίας και της απανθρωπιάς;
Να πω καταρχάς ότι πέρα από τους Θεοδωράκη, Χατζιδάκι κ.λπ. που αναφέραµε νωρίτερα, και µετέπειτα υπήρξαν σπουδαίοι δηµιουργοί. Για παράδειγµα µια αγαπηµένη µου περίπτωση είναι τα ∆ιάφανα Κρίνα που εµένα µε βοήθησαν να γνωρίσω ποιητές όπως ο Κώστας Ουράνης. Οι αδερφοί Κατσιµίχα, επίσης, θεωρώ ότι είναι λόγιοι και µια λαµπρή περίπτωση στιχουργών. Είναι πολύ δύσκολο, λόγου χάρη, να κάνεις µια ραψωδία όπως ο «Φάνης» για ένα θέµα ταµπού στην Ελλάδα, όπως ήταν τότε τα ναρκωτικά. Υπάρχουν και σήµερα περιπτώσεις τέτοιων δηµιουργών. Από εκεί και πέρα, η τραπ πιστεύω είναι προϊόν του καιρού µας συν ότι τα παιδιά πλέον διαµορφώνονται ως προσωπικότητες από ένα πολύ τυχαίο παράγοντα το οποίο έχει να κάνει µε το doomscrolling όπως λέγεται. ∆ηλαδή το να σκρολάρουν συνεχώς και να αλληλεπιδρούν µε έναν «θάλαµο αντήχησης» που δηµιουργείται από τον αλγόριθµο των social media, τα οποία ως εµπορικό εργαλείο εντοπίζει τι κλικάρεις και σε τροφοδοτεί µε ανάλογα ερεθίσµατα. Αν, λοιπόν, είσαι 8-9 χρονών σού φαίνονται εντυπωσιακά τα λαµπερά βίντεο κλιπ που είναι της µόδας και προάγουν µια υποκουλτούρα, η οποία είναι πλέον established στην κοινωνία. Κι αναρωτιέµαι, αν ένα παιδί έχει από τη µία µεριά αυτό και το συνεχόµενο βοµβαρδισµό των social media και από την άλλη είναι βιβλία του Τολστόι δίπλα στη βιβλιοθήκη, άραγε τι πιθανότητες υπάρχουν να επιλέξει το δεύτερο; Υπάρχει εποµένως ένα θέµα γενικότερης παιδείας και κουλτούρας. ∆εν θα κάτσει ο άλλος να αφιερωθεί, πλέον, στο να µάθει ένα µουσικό όργανο, στο να κοπιάσει για κάτι γενικότερα, στο να γίνει καλός σε ένα είδος χορού ή σε ένα άθληµα. Είναι, πλέον, όλα δραστηριότητες και παράλληλα κυριαρχούν το εφήµερο και εύπεπτο. Αυτή τη συµπεριφορά τη συναντώ και σε ενήλικες. Όµως για να φτιάξεις µια συνείδηση πολιτιστική ή και πολιτική πρέπει να αφιερώσεις χρόνο.
Αυτή η υπερκατανάλωση περιεχοµένου στο ίντερνετ νοµίζω ότι δεν αφήνει και τίποτα στο µυαλό και την ψυχή του ανθρώπου. Σαν να γίνονται όλα χυλός…
Μία φράση που µε έχει σηµαδέψει είναι του Σεργκέι Ραχµάνινοφ, ο οποίος είχε πει ότι «η µουσική φτάνει για όλη µας τη ζωή, η ζωή µας δεν φτάνει για όλη τη µουσική». Αυτή η φράση µου αρέσει γιατί είναι µια τέλεια παροµοίωση για όλη τη ζωή. Σαν να σου λέει ότι µέχρι να φύγεις από αυτόν τον πλανήτη πρέπει να προσπαθείς να καταλάβεις, να σπρώξεις τον εαυτό σου πιο πέρα, να αναλύσεις αυτό που κάνεις κι αν δεις ότι το βαρέθηκες να το αλλάξεις. Τι προϋποθέτει όµως αυτή η στάση; Συµµετοχή. Αν εποµένως είσαι αυτό που λέµε καταναλωτής, µετά θα αναρωτιέσαι πώς άλλαξε έτσι ο κόσµος και πού είναι η ειρήνη. Γιατί η ειρήνη δεν είναι κάτι που βοηθά για κατανάλωση. Έχει άλλα χαρακτηριστικά. Η ειρήνη, η δηµοκρατία, η ισότητα είναι πράγµατα που η ανθρωπότητα τα πάλεψε, δεν της δόθηκαν. Κι αυτό το ξεχνάµε διαρκώς.
*Ολόκληρη η συνέντευξη στο podcast των «Xανιώτικων Νέων» «∆ιαδροµές στην Τέχνη».
Η εκδήλωση
Η εκδήλωση «Γυναίκα ένα µουσικό πορτρέτο», που διοργανώνει ο ∆ήµος Χανίων, µέσω της ∆ηµοτικής Επιτροπής Ισότητας και του Τµήµατος Κοινωνικής Πολιτικής, θα πραγµατοποιηθεί την Κυριακή 8 Μαρτίου, στις 20:00, στο Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης». Την καλλιτεχνική επιµέλεια έχει ο ∆ηµήτρης Ντρουµπογιάννης. Αφηγήσεις – ερµηνεία τραγουδιών Άννα Μαρία Κορακάκη και Αιµίλιος Καλογερής.
Είσοδος ελεύθερη.
