Ο Οδυσσέας Ελύτης, στο ποίηµά του µε τίτλο, «Λακωνικόν», έγραψε: «Ω λινό καλοκαίρι, συνετό φθινόπωρο, χειµώνα ελάχιστε»*…
Φθινόπωρο. Ενδιάµεση εποχή. Ούτε τέλος, αλλά ούτε αρχή ακριβώς… Μπήκε πλέον και επίσηµα από τις 22 Σεπτεµβρίου, ηµέρα της φθινοπωρινής ισηµερίας.
Είσαι από αυτούς που το θεωρούν καλή εποχή ή από αυτούς που το δέχονται µε βαριά καρδιά; Σε βρίσκεΙ δηµιουργικό, έτοιµο να βάλεις νέους στόχους, ή σιωπάς χωρίς να σχεδιάζεις; Κάπου διάβασα: « Ο χειµώνας είναι έργο χαρακτικής, η άνοιξη ακουαρέλα, το καλοκαίρι είναι µια ελαιογραφία, ενώ το φθινόπωρο είναι ένα µωσαϊκό όλων των παραπάνω». Καθώς ο ήλιος χαµηλώνει πιο νωρίς τώρα στον ορίζοντα, όλοι -για να το πω και ποιητικά- γέρνουµε απαλά στην αγκαλιά του φθινοπώρου. Νοµίζω θα συµφωνήσεις, ότι δεν είναι µια εντυπωσιακή εποχή. ∆εν έρχεται µε τις εξάρσεις της άνοιξης, ούτε µε το θρίαµβο του πολύβουου καλοκαιριού. Φτάνει αθόρυβα και µπορεί να σε βρει -όταν δε δουλεύεις- σε ένα µικρό καφέ της πόλης µας να απολαµβάνεις το ρόφηµά σου και να παρατηρείς τα ιδιαίτερα χρώµατα της φύσης. Μπορεί να χαλαρώνεις στον καναπέ, ή να περπατάς στο λιµάνι, ή να βλέπεις φίλους. Μπορεί και τίποτα από αυτά. Μπορεί να κάνεις κάτι άλλο… Όπως και να έχει, είναι γενικά αποδεχτό, ότι το φθινόπωρο είναι εποχή σιωπηλής σοφίας, ενδοσκόπησης και γλυκιάς µελαγχολίας. Στους φαινοµενικά νεκρούς µήνες που ακολουθούν, είναι γνωστό ότι η φύση δεν πεθαίνει αλλά µεταµορφώνεται. Τα φύλλα πέφτουν, όχι για να εξαφανιστούν αλλά γιατί ο κύκλος τους ολοκληρώθηκε. Κι ωστόσο…η φθινοπωρινή ισηµερία, τότε που το φως και το σκοτάδι ισορρόπησαν, σηµατοδότησε την αρχή αυτής της µετάβασης, από τη σοφή και µε συγκεκριµένο σκοπό υποχώρηση της φύσης, µέχρι την αναγέννησή της.
Όλα στη φύση κάνουν κύκλους. Γέννηση, ακµή, φθορά, ανάπαυση και πάλι από την αρχή. Είµαστε βαθιά συνδεδεµένοι µε τους ρυθµούς αυτούς, άσχετα αν το έχουµε ξεχάσει. Η ζωή µας, ακολουθεί παρόµοια µοτίβα και το φθινόπωρο µας το υπενθυµίζει αυτό και µας προσκαλεί να επιστρέψουµε σε ήσυχα τοπία του εαυτού µας. Και να αναρωτηθούµε… «Τι έχω κρατήσει; Τι µε ωφέλησε; Τι ήρθε η ώρα να αποχωριστώ; Ποιοι «καρποί» του καλοκαιριού ωρίµασαν πραγµατικά και ποιοι ήταν απλώς ψευδαισθήσεις;» Κι από την άλλη, το πέρασµα της φθοράς και της απώλειας των φύλλων κι αν είναι λίγο θλιβερό, µοιάζει να είναι και ένα «µάθηµα» για εµάς: Όταν κλείνουν κύκλοι, έρχεται η ωριµότητα…
Σε κάθε περίπτωση… σε έναν κόσµο που κυνηγά συνεχώς, το «φως», την πρόοδο και την επιτυχία, µήπως το φθινόπωρο έρχεται να µας υπενθυµίσει την αξία της παύσης, της περισυλλογής και της αποδοχής των κύκλων; Μήπως είναι η εποχή όπου το εξωτερικό φως µειώνεται για να δυναµώσει το εσωτερικό; Όπως τα δέντρα ρίχνουν τα φύλλα τους για να διατηρήσουν τη ζωή στον πυρήνα τους, µήπως κι εµείς καλούµαστε να στραφούµε προς τα µέσα µας, να απογυµνωθούµε από τις υπερβολές και να απαλλαγούµε από περιττά βάρη; Όλοι µας -λίγο έως πολύ- φοβόµαστε τη φθορά και την απώλεια. Τις ταυτίζουµε µε αδυναµία, µε αποτυχία, µε τέλος. Μήπως όµως το φθινόπωρο µας δείχνει και µια άλλη εκδοχή; Το πόσο σοφό είναι να ξέρεις, πότε να απελευθερώνεις πράγµατα, καταστάσεις και ανθρώπους; Μήπως η απώλεια δεν είναι πάντα τραγωδία; Μήπως είναι συχνά, το απαραίτητο έδαφος για νέα γέννηση; Είναι γεγονός πως, ό,τι πέφτει από τα κλαδιά των δέντρων, δεν πεθαίνει άσκοπα. Γίνεται λίπασµα για το µέλλον. Και… η σιωπή του φθινοπώρου δεν είναι σιγή θανάτου, αλλά ώριµη σιγή αναγέννησης. Μοιάζει µε τη σιωπή του διαλογισµού, του στοχασµού και της ανασκόπησης. Και αλήθεια… Η σοφία γεννιέται στη βουή, ή στη σιωπή; Αυτήν την εποχή, που αλλάζει η ποιότητα του φωτός, που η φύση δε φωνάζει αλλά ψιθυρίζει, που δε χρειάζεται να κάνεις τίποτα παρά µόνο να σταθείς και να παρατηρήσεις, µήπως σ’ αυτήν την παύση, υπάρχει η σταθερή και αδιάκοπη σοφία της φύσης; Και τελικά… Μήπως το Φθινόπωρο, µας οδηγεί στο να… αποδεχτούµε τους κύκλους της ζωής και να κατανοήσουµε ότι η απώλεια έχει θέση στην αρµονία του κόσµου; Πολλές οι αναρωτήσεις και σίγουρα, έχεις τις απαντήσεις σου…
Όµορφο φθινόπωρο για όλους! Που θα κρύβει µέσα του την ήσυχη δύναµη της πιο ουσιαστικής µετάβασης προς ό,τι αναζητά, έχει ανάγκη και είναι έτοιµος να συναντήσει ο καθένας!
*λινό καλοκαίρι: ελαφρύ καλοκαίρι, δροσερό, φυσικό, διαφανές
*συνετό φθινόπωρο: λογικό φθινόπωρο, ώριµο, στοχαστικό
*ελάχιστος χειµώνας: «µικρός» χειµώνας, σχεδόν ανεπιθύµητος
*H Μαρία Σαρρή – Σαββάκη είναι
δασκάλα Ειδικής Αγωγής – συγγραφέας
