Ένα κοινό… νόµισµα µε πολλές όψεις αποτελεί για τις χώρες της Γηραιάς Ηπείρου η στεγαστική κρίση, πρόβληµα που εντείνεται χρόνο µε τον χρόνο και στην Κρήτη. Το ζήτηµα βρέθηκε στο επίκεντρο της ολοµέλειας του Ευρωκοινοβουλίου στο Στρασβούργο, όπου τα «Χανιώτικα νέα» είχαν την ευκαιρία να καταγράψουν τις απόψεις ευρωβουλευτών από διάφορες κοινοβουλευτικές οµάδες.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Τρίτη σειρά προτάσεων για την αντιµετώπιση της αυξανόµενης δυσκολίας πρόσβασης σε προσιτή κατοικία στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το κείµενο, το οποίο δεν έχει δεσµευτικό χαρακτήρα, εγκρίθηκε µε 367 ψήφους υπέρ, 166 κατά και 84 αποχές.
Το Ευρωκοινοβούλιο αντιλαµβάνεται την κρίση ως αποτέλεσµα της ανεπαρκούς προσφοράς και για τον λόγο αυτό προσανατολίζεται σε µια λογική “build baby, build”, βάζοντας σε προτεραιότητα την άµεση αύξηση της οικοδοµικής δραστηριότητας.
Υπολογίζεται ότι θα χρειαστούν περίπου 650.000 επιπλέον κατοικίες ετησίως µέσα στην επόµενη δεκαετία προκειµένου να καλυφθεί η αυξανόµενη ζήτηση στην Ευρώπη και να περιοριστούν οι πιέσεις στις τιµές.
Η πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προβλέπει την κινητοποίηση τόσο δηµόσιων όσο και ιδιωτικών επενδύσεων για την κατασκευή και ανακαίνιση κατοικιών. Σε αυτό το πλαίσιο, ζητείται η ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στη χρηµατοδότηση έργων που σχετίζονται µε την προσιτή κατοικία.
Οι επικριτές θεωρούν ότι η αύξηση της οικοδοµικής δραστηριότητας από µόνη της δεν αρκεί για να µειωθούν οι τιµές των κατοικιών, ενώ διατυπώνονται φόβοι ότι ωφεληµένοι από το σχέδιο θα βγουν τελικά τα µεγάλα επενδυτικά κεφάλαια.
Στην Ελλάδα οι χειρότεροι δείκτες
Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης, υπό την ιδιότητά του ως µέλος της ειδικής επιτροπής στεγαστικής κρίσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, παρουσίασε σε συνέντευξη που παραχώρησε στο δίκτυο περιφερειακών µέσων GR Media («Χανιώτικα νέα», «Χρόνος» Κοζάνης, trikalavoice, «∆έλτα» Έβρου) στο Στρασβούργο τον ευρωπαϊκό σχεδιασµό, ενώ άσκησε δριµεία κριτική στην ελληνική κυβέρνηση για αδράνεια.
Σύµφωνα µε τον ευρωβουλευτή, η Ελλάδα καταγράφει από τους χειρότερους δείκτες στα ζητήµατα στέγασης, ένα πρόβληµα που επιβαρύνει δυσανάλογα τα νοικοκυριά, τις νεαρές ηλικίες και ιδιαίτερα τα νέα ζευγάρια.
Ο κ. Μανιάτης εξέφρασε την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η προεκλογική δέσµευση της ευρωοµάδας των Σοσιαλιστών για τη δηµιουργία ειδικού προγράµµατος και τον ορισµό Ειδικού Επιτρόπου για τη στέγαση έγινε πραγµατικότητα. Η θέση αυτή καλύφθηκε από τον Σοσιαλιστή Νταν Γιόργκενσεν, ο οποίος ανέλαβε το κρίσιµο αυτό χαρτοφυλάκιο.
Παράλληλα, επεσήµανε πως έχει ήδη ανοίξει η συζήτηση για τη διάθεση ενός ποσού της τάξης των 50 δισεκατοµµυρίων ευρώ, στο πλαίσιο των διαπραγµατεύσεων για τον νέο επταετή προϋπολογισµό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως εξήγησε, µέσα στους επόµενους µήνες το τοπίο θα έχει ξεκαθαρίσει, αφενός ως προς το ακριβές ύψος της χρηµατοδότησης που θα διαθέσει η Ευρώπη στα κράτη-µέλη, και αφετέρου ως προς τις ειδικές ευρωπαϊκές νοµοθεσίες που θα διευκολύνουν τις εθνικές πολιτικές. Ήδη, η ειδική επιτροπή επεξεργάζεται και αναµένεται να δηµοσιοποιήσει τις καλύτερες πρακτικές από όλη την Ευρώπη.
Airbnb, Golden Visa και κλειστά διαµερίσµατα
Αναλύοντας τις προτάσεις της ευρωοµάδας του, ο κ. Μανιάτης τόνισε ότι αγγίζουν τον πυρήνα του προβλήµατος. Σε αυτές περιλαµβάνονται παρεµβάσεις για τον περιορισµό της Golden Visa, την αντιµετώπιση του φαινοµένου των κλειστών διαµερισµάτων και την αποσυµπίεση γειτονιών που δέχονται τεράστια πίεση από το Airbnb.
Ιδιαίτερη έµφαση δίνεται, επίσης, στη στήριξη των ιδιοκτητών που αδυνατούν οικονοµικά να αναβαθµίσουν τα ακίνητά τους, ώστε αυτά τα σπίτια να επιστρέψουν στην αγορά.
Το «πρόβληµα του 4ου ορόφου» και οι νέοι
Οι ευρωπαϊκές προτάσεις δεν µένουν σε γενικόλογα µέτρα σύµφωνα µε τον κ. Μανιάτη, αλλά προσεγγίζουν στοχευµένα τις ανάγκες ευάλωτων οµάδων. Πέρα από τον «ειδικό χειρισµό» που σχεδιάζεται για τα νέα ζευγάρια, ο ευρωβουλευτής ανέδειξε και το εξειδικευµένο «πρόβληµα του τετάρτου ορόφου».
Πρόκειται για ένα φαινόµενο έντονο σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όπου άτοµα µεγάλης ηλικίας είναι ουσιαστικά εγκλωβισµένα σε ψηλούς ορόφους πολυκατοικιών χωρίς ασανσέρ, αδυνατώντας ακόµη και να βγουν για έναν περίπατο.
Σκληρή κριτική στην κυβέρνηση για τις Κοινωνικές Κατοικίες
Ο Έλληνας ευρωβουλευτής έκανε τέλος µια αιχµηρή σύγκριση της Ελλάδας µε την υπόλοιπη Ευρώπη στον τοµέα των κοινωνικών κατοικιών, ένα «συγκλονιστικό πρόβληµα» όπως το χαρακτήρισε. Ενώ η Ισπανία κατασκευάζει 30.000 κοινωνικές κατοικίες και στη Βιέννη το 30% των σπιτιών αποτελούν κοινωνικές και όχι ιδιόκτητες κατοικίες, η Ελλάδα «καθυστέρησε τραγικά», σηµείωσε ο ευρωβουλευτής.
Κατηγόρησε ευθέως την ελληνική κυβέρνηση ότι σπατάλησε την ευκαιρία του Ταµείου Ανάκαµψης, απ’ όπου αντλήθηκαν «µόνο µερικές δεκάδες εκατοµµύρια, ελαχιστότατα» για την αντιµετώπιση της στεγαστικής κρίσης. «Έχει έρθει η ώρα από τα πολλά λόγια που λέει η κυβέρνηση να προχωρήσουµε στις πράξεις», κατέληξε, εκφράζοντας ωστόσο την ελπίδα να υλοποιηθούν τελικά οι κυβερνητικές υποσχέσεις που ακούγονται το τελευταίο διάστηµα
Το µοντέλο της Κύπρου ως πρότυπο;
Από µεριάς του, ο Κύπριος ευρωβουλευτής Μιχάλης Χατζηπαντέλας (ΕΛΚ) εστίασε στα υφιστάµενα ευρωπαϊκά εργαλεία, υπογραµµίζοντας τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, η οποία έχει τη δυνατότητα να χρηµατοδοτεί απευθείας τα κράτη-µέλη.
Φέρνοντας ως παράδειγµα την Κύπρο, ανέφερε ότι αυτή τη στιγµή γίνεται µια µεγάλη και σοβαρή προσπάθεια -παρότι τα εργαλεία αυτά δεν είχαν εκµεταλλευτεί επαρκώς στο παρελθόν- για την άντληση κεφαλαίων της τάξης των 100 εκατοµµυρίων ευρώ. Στόχος είναι να χτιστούν µεγάλες πολυκατοικίες σε περιοχές που χρειάζονται ανάπτυξη, ώστε να δοθούν φθηνά διαµερίσµατα σε ευάλωτες, φτωχές οικογένειες και νεαρά ζευγάρια. Το σχέδιο προβλέπει ευελιξία: µια οικογένεια µπορεί να ξεκινήσει µε ένα διαµέρισµα ενός υπνοδωµατίου και, καθώς µεγαλώνει, να µετακινείται σε διαµερίσµατα δύο ή τριών υπνοδωµατίων.
Σύµφωνα µε τον ίδιο, η πιο καινοτόµος πτυχή του κυπριακού σχεδιασµού είναι ότι, εφόσον το ενοίκιο καταβάλλεται κανονικά για 20 χρόνια, το ακίνητο θα µεταβιβάζεται οριστικά στην ιδιοκτησία της οικογένειας.
Πανευρωπαϊκό πρόβληµα
Στην ίδια ευρωοµάδα µε τον κ. Μανιάτη, ο ευρωβουλευτής Σάκης Αρναούτογλου ξεκαθάρισε ότι η στεγαστική κρίση δεν είναι εθνικό, αλλά ένα αυστηρά πανευρωπαϊκό ζήτηµα, καθώς είναι άρρηκτα συνδεδεµένο µε την ελεύθερη µετακίνηση των πολιτών εντός της Ε.Ε.. Όπως εξήγησε, αν ένας νέος επιθυµεί να µετακοµίσει για δουλειά στη Σουηδία, θα βρεθεί αντιµέτωπος µε το ίδιο ακριβώς στεγαστικό αδιέξοδο.
Περιγράφοντας τις διαστάσεις της κρίσης, σηµείωσε ότι σε ευρωπαϊκές χώρες τα ενοίκια έχουν εκτοξευθεί κατά 50%, µε αποτέλεσµα οι νέοι να αδυνατούν πλέον να δηµιουργήσουν οικογένεια. Η απάντηση της πολιτικής του οµάδας απέναντι σε αυτή την κατάσταση είναι να διατεθούν ευρωπαϊκά κονδύλια ύψους έως και 300 δισεκατοµµυρίων ευρώ για τη δηµιουργία νέων κατοικιών, µε στόχο την άµεση υποστήριξη κυρίως των ευάλωτων οµάδων, ώστε η βοήθεια να γίνει αισθητή σε κάθε Ευρωπαίο πολίτη.
Το δικαίωµα στη «φωλιά»
Στον αντίποδα, ο Κώστας Αρβανίτης, ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, υπεραµύνθηκε της καταψήφισης από την Αριστερά των ευρωπαϊκών προτάσεων, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν πρόκειται για ένα τεχνικό ζήτηµα, αλλά για µια «καθαρά ταξική µάχη».
Όπως εξήγησε, ο λόγος της καταψήφισης είναι ότι η κυρίαρχη τάση στην Ευρώπη αντιµετωπίζει τη στέγαση ως «επένδυση» και όχι ως «κοινωνικό αγαθό». Μάλιστα, αποκάλυψε ότι, λόγω αυτής ακριβώς της προσέγγισης και µε πρωτοβουλία της ευρωβουλευτού κας Phelan, το ζήτηµα της στέγης αφαιρέθηκε από την αρµοδιότητα της Επιτροπής Απασχόλησης (Employment).
Επιπλέον, ο κ. Αρβανίτης έθεσε µια πολύ κρίσιµη πρακτική παράµετρο: «Η γη δεν είναι ατελείωτη». Με αυτή τη φράση υπογράµµισε ότι η λύση δεν µπορεί να εξαντλείται στην κατασκευή νέων κτηρίων, κάτι που εξυπηρετεί αποκλειστικά τη λογική της επένδυσης. Αντιθέτως, πρότεινε να στραφεί η προσοχή στα χιλιάδες «ανενεργά σπίτια».
Όπως κατήγγειλε, αν και υπάρχουν ευρωπαϊκά εργαλεία για ανακατασκευές, τα κράτη-µέλη και οι δήµοι (ειδικά στην Ελλάδα) δεν τα γνωρίζουν ή δεν τα λαµβάνουν υπόψη τους.
Η πρότασή του επικεντρώνεται στην αξιοποίηση των εγκαταλελειµµένων κτηρίων που ανήκουν στην τοπική αυτοδιοίκηση (∆ήµους) και την Εκκλησία. Πολλά από αυτά τα κτήρια καταρρέουν, παρότι αποτελούν κοµµάτι της πολιτισµικής µας κληρονοµιάς. ∆ίνοντας ξανά ζωή σε αυτά τα ακίνητα µέσω συµπράξεων, το κράτος θα µπορούσε να προσφέρει πολύ φθηνή στέγη, αλλά και εντελώς δωρεάν στέγη (µέσω της κοινωνικής πρόνοιας) στους απόλυτα αδύναµους.
Ο κ. Αρβανίτης έκλεισε την τοποθέτησή του µε µια ηχηρή υπενθύµιση: «∆εν µπορεί στον 21ο αιώνα να έχουµε ανθρώπους που δεν έχουν αυτό που λέµε τη «φωλιά» τους».
