9.4 C
Chania
Τρίτη, 20 Ιανουαρίου, 2026

Από τσ΄ αποσπερίδες στα ρακοκάζανα το παλιό καιρό… στο ζωηρό ξεκίνηµα λειτουριάς τωνε τη φετινή χρονιά

Με µεγάλη συγκίνηση κατευοδώνω τα αδικοχαµένα θύµατα, εκείνης τση σύρραξης. Και µε την αδύναµη φωνή µου τους συµβουλεύω: Σταµατήστε τσοι βίαιες συµπεριφορές και τ’ αποτρόπαια εγκλήµατα. Η ζωή είναι θεϊκό δώρο και αξίζει σεβασµό. Η ασύδοτη χρήση των όπλων δεν είναι ούτε λεβεδιά ούτε παλικαριά. Αντιθέτως είναι λεβεδιά και παλικαριά ν’ αντιστέκεστε στσ’ αδυναµίες σας. Καιρός λοιπόν να σταµατήσετε να καταστρέφετε την αρµονική ζωή σας και να ξεκληρίζετε οικογένειες άλλων. Κι όσοι επιµένετε να τα ‘χετε τα όπλα στη κατοχή σας, φυλάξετε στσοι ντουλάπες σας για ώρα εθνικής ανάγκης. Η συντροφιά ντωνε είναι επικίνδυνη. Οι παλιοί µας σαν εθωρούσανε οπλοφόρους, των επισηµαίνανε πως «ο χεσµένος τα βαστά» και υπονοούσανε τον διάολο. Τον µεγάλο πρωταγωνιστή σε κάθε κακιά ώρα.
Κι ύστερα από τσοι συβουλές και τσοι παραινέσεις µου για την αλόγιστη χρήση των όπλων που κλείνουνε σπίτια κι ερηµώνουνε γειτονιές, παίρνω τη στράτα µε συντροφιά όπως πάντα τη θύµηση µου για ένα σεργιάνισµα στσ΄ ηµεροµηνίες του τελευταίου φθινοπωρινού µήνα. Του Νοέµβρη. Που για τη φετινή χρονιά εκείνος έσωσε την τιµή του φθινοπώρου µε τα πρωτοβρόχια. Γιατί εκείνος έκοψε τη συνέχεια τσ’ επιµονής ανοµβρίας. Και µε τσοι βροχές απού έφερε εδρόσισε τη διψασµένη γη κι ανακούφισε το καταταλαιπωρηµένο από τσ’ υψηλές θερµοκρασίες και καψωµένες το ζωικό και φυτικό βασίλειο κι ακόµη εξύπνησε την ελπίδα σε µας, πως ο Θεός µπορεί ν’ αργεί, αλλά δεν ξεχνά. Κι ως ταχιά θα φέρει κι άλλες βροχές. Και σύντοµα θα χιονοσκεπάσει και τα Λευκά Όρη µε τη χειµωνιάτικη ντωνε φορεσιά.
Κι ενώ προχωρούµε στσ’ ηµεροµηνίες του. Συναντούµε τσοι γιορτές των παµµέγιστων ταξιαρχών και του Αγίου Νεκταρίου που τιµούµε και δοξάζουµε στα ξωκλήσια τση περιοχής απού τελούνται λουτρουγιές και σπερνοί, γη στσοι πολιούχους των ενοριών των γύρω χωριώ προσευχόµενοι µε τσ’ Αγίες Πρεσβείες των στον Παντοδύναµο Θεό να µας καθοδηγά στην οδό τση σωτηρίας. Κι απόις συνεχίζοµε το σεργιάνι µας στσ’ υπόλοιπες ηµεροµηνίες τούτουνα του µήνα και φτάνοµε στον καιρό απού τα ρακοκάζανα µε τσ΄ οσµές απού τα ξεκαζανιάσµατα καλούνε τσοι συντροφιές ν΄ αποσπερίσουνε γύρω ντωνε κι ας ήτανε η ζωή των αθρώπω δύσκολη κι γι ανέσεις κείνηνα την εποχή µηδενικές. Ήτανε ο καιρός απού οι γι αθρώποι «όπως ευρίσκανε το καιρό τον αρµενίζανε» για να περνά η γι ώρα ντωνε. Γι’ αυτό και τσ΄ αργαδινές επρεµαζώνουνται κοντά στα ρακοκάζανα και µε τα κάστανα στα κάρβουνα τσοι πατάτες στη χόβολη, τσοι φρίσες ψηµένες κι εκείνες στη ζεστασιά τω καρνούνω. Και µε τσοι ξερούς καρπούς και τ’ άλλα ξελιξίδια απού των εσερβίρανε πεσίχαρες γειτόνισσες. Εδοκιµάνε τη φρέσκια τσικουδιά κι ετσουγκρίζανε τα ποτήρια ντωνε και πίνανε τα κρασάκια ντωνε κι εύχουντανε τα καλά διάφορα στσοι παραγωγούς των στραφύλων και µε τ΄ αλληλοπείραγµα και τσ’ έξυπνες και γουστόζικες ατάκες εξεχνούσανε τα βάσανα τωνε και τη κούραση ντωνε από τον κάµατο τση µέρας.
Για να µ’ αναγαήρει η θύµηση µου στο φετινό ξεκίνηµα τσ΄ απόσταξης τση φρέσκιας τσικουδιάς. Απού µια συντροφιά άξια και τιµηµένη, απού τραβάγιαρε στο δικό µας το καζάνι που για τουτηνά τη βραδιά τη φιλοξενία και την περιποίηση την είχε αναλάβει η πασίγνωστη ψησταριά στα Κουνουπιδιανά ΜΗΤΣΟΣ. Γι’ αυτό κι εγέµισε η γη αυλή µας µε ευχαριστίες και προκλητικές µυρωδιές από τα ψητά κρέατα απού φόρτωσε τα τραπέζια µ΄ ούλους τσοι τρόπους µαγειρεµένα. Και γύρου γύρου από τα τραπέζια οι καλεσµένοι τση.
Κι η γη έκπληξη ήτανε πως σε τουτηνά τη συντροφιά ήτανε κι ο δεξιοτέχνης βιολάτορας µε τσοι συνεργάτες του ο Μάρκος Ρενιέρης. Απού δεν αργήσανε να γεµίσουνε την ατµόσφαιρα µε τσ΄ αξέχαστες κρητικές µελωδίες από τα σερτά µιας αλησµόνητης χρυσής εποχής. Για ν΄ ακολουθήξει στη συνέχεια κι άλλη έκπληξη και να προστεθεί στη συντροφιά του βιολάτορα και των συνεργατών ντου κι ο πανάξιος κι αψεγάδιαστος δεξιοτέχνης λαγουτιέρης Κυριάκος Σταυριανουδάκης και να ταιριάζει µε το Μάρκο και τη συντροφιά ντου και να καρφωθεί το κέφι µε τα σερτά των αξέχαστων δηµιουργών του παλιού καιρού και ν’ ακούγονται οι γι επιτυχίες τωνε, του Κουνέλη που ήταν και δάσκαλος του Μάρκου µε το σερτό «Εσύ ‘σαι η γι αγάπη µου, εσύ ‘σαι η χαρά µου», του Ναύτη µε το σερτό «µ’ έχει αξία πιο πολύ το τελευταίο δάκρυ» του Γιώργη Κουτσουρέλη µε το «Ήθελα να ΄µουν άρωµα που βάζεις στα µαλλιά σου» του Στρατή Γαλουθιανό µε το σερτό «Ως είναι τάφος σκοτεινός ετσά ‘ναι κι η καρδιά µου» κι ακόµη µε τσοι σερτούς των ίδιων και άλλων δηµιουργών «το µπαρµπούνι µου» και τον «τι να το κάνω το νερό απού ‘ναι στάλες στάλες».
Για να ΄ρθει κι η σειρά του Μεγάλου Μουτάκη µε τα καλαµαθιανά «∆ώδεκα χρονώ κοπέλι, έφυγα στα ξένα µέρη» και «το πραµατευτή» για να µας θυµήσουνε στη συνέχεια το γλέντι τση Γραµπούσας «που ‘χε βάρκα τη χαρά το γέρο Μερακλή το παλιό τραγουδιστή» τον θαλασσοπνιγµένο τσίγκα. Ύστερα από τούτηνα τη µουσική πανδαισία η συντροφιά ανέβηκε στο τσακίρ κέφι. Κι ο δικός µου ενθουσιασµός µ’ έκαµε να αναντρανίσω από τη λήθη τση γεροντικής ανίας και να ταξιδέχω µε τη βοήθεια τση θύµησης µου στσοι καφενέδες τσοι βραδιές των πανηγυριών. Απού µε τούτουσας τσοι δεξιοτεχνίες δηµιουργούς τση κρητικής µουσικής οι συντροφιές µε λεβεδιά «απού ΄ναι µια πληγή που πάντα αίµα τρέχει, Θέε µου και πώς τη νταγιαντά εκείνος από την έχει» και µετακλωσύνη εζωγραφίζανε µε τα ζάλα ντωνε τσ’ όµορους σερτούς τσοι ναζιάρικους καλαµαθιανούς και το ζωηρό χανιώτικο πεντοζάλι απου ξεσήκωνε τσοι πανηγυριώτες ούλους και σιγοτραγουδούνε και χορεύετε λεβέντες µου παπούτσια µη λυπάστε µα κείνα ξεκουράζονται τη νύχτα απού κοιµάστε».
Έτσα εξελίχθηκε η πρώτη µέρα απόσταξης στο ρακοκάζανο µας και τούτανα τα αποτελέσµατα έφερε η οργάνωση κι η περιποίηση τση ψησταριάς ΜΗΤΣΟΣ στσοι καλεσµένους τση. Που εγώ την ευχαριστώ για την όµορφη βραδιά και τσ’ εύχοµαι πάντα να προσελκύει µε τσοι µυρώδιες τση νέους πελάτες και να τσοι χορταίνει µε τα γευστικά και νόστιµα ψητά τση. Στους πανάξιους και δεξιοτέχνες οργανοπαίχτες που των απευθύνω τα πολλά µου ευχαριστώ. Γιατί µε τα σερτά και τα καλαµαθιανά απού παίξανε µε συγκινήσανε γι΄ αυτό και των εύκοµαι πάντα να πρωταγωνιστούνε σε γλέντια και τα ονόµατα ντωνε να εγγυώνται για την καλή απόδοση τση πολύ καλής κι αυθεντικής κρητικής µουσικής. Στην συντροφιά ούλη εύκοµαι να πίνουν κρασί για να κάµουνε κέφι, γιατί «το περίσσιο χαλά το ίσιο» και να γλεντούνε χωρίς κουµπουροµπίστολα και κούπες. Στσοι παραγωγούς εύκοµαι καλά διάφορα και πάντα σε χαρές να πίνετε η τσικουδιά ντων. Και τελειώνω µε την ευκή.
Θεέ µου, βλέπε µας το νου µας. Πολλά τα έτη σας αναγνώστριες κι αναγνώστες µου κι αναζήτηχτοι.

Το γεροντάκι

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Αργαδινή = Βραδιά
Χόβολη = Ζεστή στάχτη
Φρίσες = Ρέγγες
Ξελιξίδια = Τροφές εκλεκτές
Πεσίχαρος = Πολύ πρόθυµος
Αντιγαήρω = Γυρίζω πίσω
Τραβαγιάρω = Κάνω φασαρία
Αποσπερίδα= Βραδινή συντροφιά, Βεγγέρα
Κι απόις = Κι υστέρα
Πρεµαζόνουντανε = Εσυγκεντρώνουντανε
Αναντρανίζω = Ανασηκώνοµαι
Νταγιαντά = Αντέχει


Ακολουθήστε τα Χανιώτικα Νέα στο Google News στο Facebook και στο Twitter.

Δημοφιλή άρθρα

Αφήστε ένα σχόλιο

Please enter your comment!
Please enter your name here

Μικρές αγγελίες

aggelies

Βήμα στον αναγνώστη

Στείλτε μας φωτό και video ή κάντε μία καταγγελία

Συμπληρώστε τη φόρμα

Ειδήσεις

Χρήσιμα