Με επίκληση του πάλαι ποτέ ∆όγµατος Μονρόε η Ουάσιγκτον µε κυνικό τρόπο επιχείρησε δήθεν να δικαιολογήσει τη στρατιωτική επέµβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και τις απειλές Τραµπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας είτε µε το καλό είτε µε το άγριο.
Η εφαρµογή του ∆όγµατος Μονρόε αλά Τραµπ διακηρύχθηκε µε τον πιο επίσηµο τρόπο από την Ουάσιγκτον µε έγγραφο που τιτλοφορείται «Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας» των ΗΠΑ µε ηµεροµηνία Νοέµβριος 2025. Το έγγραφο αυτό, εκτάσεως 29 σελίδων, έγινε κυριολεκτικά viral στην Ευρώπη ιδίως µετά τις απειλές Τραµπ για τη Γροιλανδία.
Και ενώ οι Ευρωπαίοι αντιµετώπισαν το αµερικανικό χτύπηµα στη Βενεζουέλα µε µισόλογα, άρχισαν πλέον να ξεσπαθώνουν κατά του Τραµπ λόγω των βλέψεών του για τη Γροιλανδία. Έτσι µετριοπαθείς κατά τα άλλα εφηµερίδες όπως η γαλλική Le Monde και η Βελγική Le Soir, µε ύφος που θα θύµιζε µάλλον εφηµερίδες της κοµµουνιστικής αριστεράς, στις εκδόσεις τους της 8ης Ιανουαρίου 2026 µε πηχυαίους τίτλους κάνουν λόγο πλέον για «αµερικανικό ιµπεριαλισµό» κατακεραυνώνοντας την νέα «Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας» και το ∆όγµα Μονρόε αλα Τραµπ.
Σύµφωνα λοιπόν µε το έγγραφο της νέας «Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας» (σελ. 5 και 15-19) η προτεινόµενη στρατηγική Τραµπ για το ∆υτικό Ηµισφαίριο σηµατοδοτεί µια αποφασιστική επιστροφή των Ηνωµένων Πολιτειών στο ∆όγµα Μονρόε, που ως γνωστόν διατυπώθηκε στις 2 ∆εκεµβρίου 1823. Και όλα αυτά µε στόχο την αποκατάσταση της αµερικανικής υπεροχής και την ανάσχεση της επιρροής των ανταγωνιστών που βρίσκονται εκτός ∆υτικού Ηµισφαιρίου και κυρίως της Κίνας, της Ρωσίας αλλά και της ίδιας της ΕΕ.
Μάλιστα στο κείµενο τονίζεται ότι µετά από χρόνια «στρατηγικής αµέλειας», η Ουάσιγκτον οφείλει να επιβάλει εκ νέου την πολιτική της πρωτοκαθεδρίας στην περιοχή, θεωρώντας την κυριαρχία στο ∆υτικό Ηµισφαίριο βασική προϋπόθεση για την εθνική της ασφάλεια και ευηµερία.
Ο πυρήνας της στρατηγικής συνοψίζεται στη λογική της «Στρατολόγησης και Επέκτασης».
Σε σχέση µε τη «στρατολόγηση» οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να κινητοποιήσουν παραδοσιακούς συµµάχους ενώ παράλληλα, στοχεύουν στον προσεταιρισµό νέων εταίρων, επιχειρώντας να εµφανιστούν ως ο πιο αξιόπιστος οικονοµικός εταίρος στην περιοχή. Κοµµάτι δύσκολο βέβαια αν λάβει κανείς υπόψη τους δασµούς που επέβαλαν στις χώρες της Αµερικανικής ηπείρου. Παρά ταύτα δεν πτοούνται και προκρίνουν την «επέκταση» µέσω οικονοµικής διπλωµατίας, χρήσης δασµών, αµοιβαίων εµπορικών συµφωνιών και επενδυτικών κινήτρων για τη διασφάλιση της αµερικανικής οικονοµικής διείσδυσης και τη θωράκιση κρίσιµων εφοδιαστικών αλυσίδων. Στόχος είναι η µείωση των εξαρτήσεων της περιοχής από ανταγωνιστικές δυνάµεις, κυρίως από την Κίνα και η µετατροπή του ∆υτικού Ηµισφαίριου σε προνοµιακή αγορά για τους αµερικανικούς επιχειρηµατικούς οµίλους.
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τη διείσδυση ξένων δυνάµεων σε υποδοµές, λιµάνια, στρατηγικούς πόρους και δίκτυα τεχνολογίας. Η Αµερικανική στρατηγική προβλέπει την άσκηση πίεσης ώστε οι χώρες της περιοχής να συµµορφωθούν προς τας υποδείξεις απορρίπτοντας την φτηνή ξένη βοήθεια κυρίως της Κίνας, παρότι δεν κατονοµάζεται.
Καθώς όµως «ο φόβος φυλάει τα έρµα» στο κείµενο προτείνεται αυξηµένη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στο ∆υτικό Ηµισφαίριο και εξασφάλιση πρόσβασης σε στρατηγικές τοποθεσίες.
Και το κερασάκι στην τούρτα το δίλληµα «αν οι χώρες του ∆υτικού Ηµισφαιρίου θέλουν να ζήσουν σε ένα κόσµο υπό την ηγεσία των ΗΠΑ» ή να «επηρεάζονται από χώρες στην άλλη άκρη της υφηλίου».
*Ο Νότης Μαριάς είναι καθηγητής Θεσµών της ΕΕ στο Πανεπιστήµιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής και Βουλευτής Ηρακλείου,
