Το καφέ χρώµα µατιών είναι κυρίαρχο χαρακτηριστικό στο ανθρώπινο είδος. «Κερδίζει» συνήθως τα υπόλοιπα χρώµατα µατιών, ενώ βρίσκεται σε αφθονία σε όλες τις χώρες του κόσµου. Τα καστανοπράσινα µάτια προέρχονται συχνά από επιµειξίες ανθρώπων µε καφέ και ανοιχτό χρώµα µατιών.
Το δεύτερο πιο διαδεδοµένο χρώµα µατιών είναι το πράσινο και είναι κυρίαρχο σε σχέση µε τα άλλα ανοιχτά χρώµατα µατιών. Το πράσινο, το µπλε και το γκρίζο χρώµα µατιών, χαρακτηρίζονται από χαµηλό στρώµα µελανίνης στο µπροστινό µέρος της ίριδας. Αυτά που έχουν την λιγότερη µελανίνη είναι τα ανοιχτά γκρίζα µάτια.
Οι άνθρωποι µε ανοιχτό χρώµα µατιών είναι πολύ πιο ευαίσθητοι στο φως. Όχι µόνο στον ήλιο, αλλά και στον τεχνητό φωτισµό. Το πιο επώδυνο για τα µάτια µήκος κύµατος φωτός, είναι η µπλε ακτινοβολία (µπλε φως) που εκπέµπεται από τις οθόνες του υπολογιστή, του κινητού και της τηλεόρασης. Σε αυτήν την περίπτωση, η χρήση φακών CSR καθίσταται απαραίτητη, µιας και είναι τα µοναδικά φίλτρα που απορροφούν 100% το µπλε φως, κι έτσι τα µάτια προστατεύονται και δεν ενοχλούνται.
Οι άνθρωποι Ευρωπαϊκής καταγωγής παρουσιάζουν τη µεγαλύτερη ποικιλία σε χρώµα µατιών σε σύγκριση µε τον παγκόσµιο πληθυσµό. Οι γηγενείς πληθυσµοί της Αφρικής, της Ασίας, της Αµερικής και της Ωκεανίας έχουν κατά κανόνα σκούρα καφέ µάτια. Μόνο στη Μέση Ανατολή (όπως Τουρκία και Ιράν) και στη Βόρεια Αφρική (όπως στο Μαρόκο και στην Αλγερία) εντοπίζονται και ανοιχτά χρώµατα µατιών. Στην Ελλάδα µια έρευνα του ΕΚΠΑ εκτίµησε το ποσοστό των Ελλήνων µε ανοιχτό χρώµα µατιών στο 14,6 %.
Στη Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη απαντώνται τα πράσινα µάτια, µε τη θεωρία των επιστηµόνων η οποία προσπαθεί να εξηγήσει το φαινόµενο να λέει ότι, σε αυτές τις περιοχές υπάρχει λιγοστό φως, ειδικά τον χειµώνα, και οι ανοιχτόχρωµες ίριδες επιτρέπουν να περνάει περισσότερο φως στο µάτι και να βελτιώνεται έτσι η όραση στο λιγοστό αυτό φως.
Τα ανοιχτόχρωµα µάτια έχουν χιλιοτραγουδιστεί και τα άτοµα αυτά έχουν ένα βασικό εφόδιο οµορφιάς, και τυχαίνουν περισσότερης προτίµησης σε ότι αφορά τη σύναψη διαπροσωπικών σχέσεων.
*0 Αριστείδης Γ. Αρχοντάκης είναι συγγραφέας-φυσικός
