» Η αποχώρηση των Κρητών Μουσουλμάνων από το νησί
■ «…ένα σαράκι στην καρδιά για το παντέρµο Ρέθεµνος»
Οι Κρήτες Μουσουλµάνοι κατά τις αρχές του προηγούµενου αιώνα είχαν αποφασίσει, οι πιο µετριοπαθείς, αφού οι πιο φανατικοί είχαν αποχωρήσει το 1898-99 και πριν, να ζήσουν ως θρησκευτική µειονότητα στην γη που τους γέννησε.
Άλλωστε τα τελευταία είκοσι και πλέον χρόνια πριν την ανταλλαγή των πληθυσµών, είχαν σταµατήσει οι σφαγές και τα έκτροπα.
Ξαφνικά πήραν εντολή να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και να φύγουν για τη Μικρά Ασία.
Θρήνος ξέσπασε στις γειτονιές τους στις µεγάλες πόλεις της Κρήτης όπου οι πλείστοι διέµεναν.
Έφυγαν… στανικώς (µε το ζόρι)…
Έγραφαν όµως σε κάποιους φίλους των.
Συνταρακτικό είναι το γράµµα του Μουσταφά Κεριµάκη προς ένα φίλο του στο Ρέθεµνο:
«Έχω εισοδήµατα καλά και πόρεψη καλή, µόνο ένα σαράκι στην καρδιά για το παντέρµο Ρέθεµνος».
Έµαθε πώς στο Ρέθεµνος τα µεζαρλίκια (µουσουλµανικό νεκροταφείο) γινήκανε κήπος.
«Γιάτα µπρε χωριανοί εχαλάσετε των αποθαµένω µας το ρεµέδιος;»
Του απάντησαν πως µεγαλώνουν οι πολιτείες και γίνονται δρόµοι και χαλούν σπίτια και νεκροταφεία.
«Καλά το λέεις και φυτέψετε δεντρά απάνω στα µε ζάρια και πρασινίζει και µυρίζει ο τόπος.
Αν δεν είχα τα παντέρµα τα ρεµατικά, θελα µπω στο µπαπόρι να ρθω να πιούµε ένα καβέ στου Χατζή Ντολµά το καφενέ… αχι νενέ µου και χαθήκαµε στα ξένα…»
*Ο Μιχαήλ Κατσανεβάκης είναι αρχιτέκτων µηχανικός, συγγραφέας
Από το βιβλίο µου «ΚΡΗΤΕΣ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΙ – ΙΧΝΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΣ»
Σχόλιο: Ενώ ο ρόλος των θρησκειών θα έπρεπε να είναι ενωτικός, διαχρονικά κατά το παρελθόν, πολλοί µετέφρασαν τις θρησκείες όπως τους εξυπηρετούσε, µε αποτέλεσµα στο όνοµα των θρησκειών να γίνουν τα µεγαλύτερα εγκλήµατα της ανθρωπότητας.
