Στην τελευταία σύνοδο κορυφής (23 Οκτωβρίου 2025) δεν κατέστη δυνατή η λήψη αποφάσεως για τη χρήση των παγωµένων ρωσικών κεφαλαίων και το θέµα πήρε το δρόµο για τη σύνοδο κορυφής ∆εκεµβρίου. Λίγες µέρες µετά διαρρέουν πληροφορίες για την κατεύθυνση που θα κινηθούν οι προτάσεις της Κοµισιόν.
Το θέµα παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον γιατί περιπλέκει έντονα και τον µακροπρόθεσµο (7ετή) προϋπολογισµό της ΕΕ και όλο το νέο γίγνεσθαι µεταφράζεται απλά ως εξής: Ευρωπαίοι φορολογούµενοι βάλτε το χέρι στην τσέπη σας!
Η εµµονή των Ευρωπαίων φαίνεται να διαδραµατίζει ρόλο και στο µυαλό του Αµερικάνου προέδρου και το τέλος της ρωσοουκρανικής σύρραξης φαίνεται να αποµακρύνεται από την προτεινόµενη µακροχρόνια ειρήνη. Πολλοί είναι οι παράγοντες που υπεισέρχονται στο σκηνικό και µαυρίζουν τον ορίζοντα. Ένας από τους βασικούς αυτούς παράγοντες είναι και οι παγωµένες ρωσικές πιστώσεις που βρίσκονται στην Ευρώπη, και πιο συγκεκριµένα ένα µεγάλο µέρος τους βρίσκεται στο Βέλγιο, όπως αναφέραµε σε πρόσφατα σηµειώµατά µας. ∆εδοµένου δε, ότι δεν πείσθηκαν οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων στην πριν µιας εβδοµάδας σύνοδο κορυφής, ζήτησαν, όπως πάντοτε, από την Κοµισιόν να παρουσιάσει προτάσεις. Πράγµα το οποίο έκανε ήδη, η εκτελεστική αυτή εξουσία, προφανώς αφού το είχε προετοιµάσει!
Οι επιλογές χρηµατοδότησης της Ουκρανίας µετά την αποτυχία της συνόδου κορυφής να εξασφαλίσει δάνειο €140 δισ., έχει αποτελέσει τον πυρήνα αρκετών ρεπορτάζ έγκυρων µέσων ενηµέρωσης που κάνουν λόγο για την ασάφεια και την αδυναµία των ισχυρών ηγετών της Ευρώπης, οδήγησε την Κοµισιόν τουλάχιστον για την κάλυψη των αναγκών 2026-2027, που µάλλον αποτυπώνει πολιτική βούληση, αλλά όχι νοµική/χρηµατοδοτική κατάληξη. Το άρθρο υπογραµµίζει ότι η αποτυχία δεν ακυρώνει τη συζήτηση, αλλά τη µεταθέτει µε αποτέλεσµα να επιτείνει την πίεση για «καθαρό» σχήµα επιµερισµού κινδύνου (risk-sharing) και νοµική θωράκιση. Και εδώ η αιτία είναι ότι παρατηρήθηκε υπερσυγκέντρωση των ρωσικών αποθεµάτων στην Euroclear (Βέλγιο). Η επιλογή λοιπόν δεν παύει να είναι άλλη από τη χρήση των παγωµένων ρωσικών κεφαλαίων ή από τα πορτοφόλια των Ευρωπαίων φορολογούµενων! Κοντολογίς, αν ορισµένα κράτη-µέλη/εταίροι (π.χ. ΗΠΑ ή ευρωπαϊκές πρωτεύουσες) δεν αποδέχονται επέκταση της χρήσης των ρωσικών παγωµένων περιουσιακών στοιχείων (πέρα από τα ήδη δεσµευµένα έκτακτα εισοδήµατα), τότε θα πρέπει να συνεισφέρουν «µε πραγµατικό χρήµα» σε ένα µεγάλο δάνειο/σχήµα κοινής άντλησης. Η είδηση αποτυπώθηκε και σε τρίτες αναφορές που συνοψίζουν τη γραµµή: προώθηση ευρωοµολόγου/δανείου αποζηµιώσεων, έντονη συζήτηση για την ευχέρεια αγοράς και από εκτός ΕΕ προµηθευτές άµυνας, και επίµονη βελγική απαίτηση για σαφή κατανοµή κινδύνων επί της Euroclear. Μάλιστα ο λόγος γίνεται για 170 δις € δεσµευµένα κεφάλαια, εκ των οποίων προτείνονται να πάνε για δανεισµό τα 140 δις € προς την Ουκρανία. Και ας µην παραβλεφθεί ότι στα συµπεράσµατα της συνόδου κορυφής «οι ηγέτες επαναβεβαίωσαν την αταλάντευτη στήριξη, κατέγραψαν ότι το 2025 δόθηκαν €20,5 δισ. στον ουκρανικό προϋπολογισµό (εκ των οποίων €6,5 δισ. από τη διευκόλυνση για την Ουκρανία και €14 δισ. από άλλες πηγές (G7-ERA), που αποπληρώνεται από τα έκτακτα κέρδη των παγωµένων ρωσικών κεφαλαίων». Και άλλα ρεπορτάζ ανεβάζουν σε 190 δις € τα ρωσικά κρατικά αποθέµατα, αλλά όλοι συµφωνούν τουλάχιστον στη δέσµευση της ΕΕ για οικονοµική βοήθεια στην Ουκρανία, µε τις διαφωνίες στον τρόπο χρήσης των ρωσικών παγωµένων κεφαλαίων.
Οι παράγοντες που υπεισέρχονται στο θέµα των κεντρικών κρατών µελών είναι πολλοί, αλλά τώρα τελευταία προσανατολίζεται το όλο θέµα ειδικότερα στον τοµέα των σπάνιων γαιών για τις οποίες θα ασχοληθούµε στο προσεχές σηµείωµά µας.
Για την ώρα βάζουµε απλά στο κάδρο τα εξής:
Ο παράγοντας «σπάνιες γαίες»/κρίσιµες πρώτες ύλες: µπαίνει στο ίδιο κάδρο αν κρίνει κανείς ότι αυτήν την εβδοµάδα, η Πρόεδρος της Κοµισιόν φον ντερ Λάιεν και κορυφαίοι αξιωµατούχοι «σήκωσαν» επικοινωνιακά την απεξάρτηση της ΕΕ από την Κίνα στις κρίσιµες πρώτες ύλες (ιδίως σπάνιες γαίες, µαγνήτες σπανίων γαιών, κ.λπ.). Αυτό το τόνισαν δεδοµένου ότι τα νέα κινεζικά µέτρα ελέγχου εξαγωγών απειλούν καίριους ευρωπαϊκούς κλάδους (άµυνα, αυτοκινητοβιοµηχανία, πράσινη/ψηφιακή µετάβαση).
Η ΕΕ συνδέει πλέον ανοιχτά την ανθεκτικότητά της στην άµυνα/βιοµηχανία µε την ασφάλεια εφοδιασµού σε κρίσιµες ύλες, και εδώ η Ουκρανία θεωρείται «κλειδί»: διαθέτει καταγεγραµµένα κοιτάσµατα/δυνατότητες σε 25 από τα 34 κρίσιµες ύλες του καταλόγου της ΕΕ (µεταξύ αυτών λιθίου, κοβαλτίου, τιτανίου, γραφίτη και σπανίων γαιών).
Στόχος της ΕΕ είναι να αξιοποιηθεί ως στρατηγικός εταίρος στην ανασχεδίαση εφοδιαστικών αλυσίδων. Ειδικοί αναλυτές προειδοποιούν να µην υπερεκτιµάται το βραχυπρόθεσµο «ορυχειακό µέρισµα»: απαιτούνται εξορυκτικές/κανονιστικές επενδύσεις, περιβαλλοντικές άδειες, υποδοµές και χρόνος προκειµένου οι θεωρητικές δυνατότητες να γίνουν εµπορεύσιµες ροές.
Ως πρώτο συµπέρασµα θα σηµειώσουµε ότι η «σκληρή» ευρωπαϊκή γραµµή για τα παγωµένα ρωσικά αποθέµατα (ως πηγή χρηµατοδότησης της Ουκρανίας) και η «σκληρή» γραµµή για σπάνιες γαίες/CRMs (ως πηγή στρατηγικής αυτονοµίας) συγκλίνουν πολιτικά: οι ηγέτες θέλουν σταθερό, προβλέψιµο χρηµατοδοτικό σωσίβιο για το Κίεβο και να µειώσουν τις εξαρτήσεις από την Κίνα, µε την Ουκρανία να «κουµπώνει» και στα δύο. Και παρά το ότι το έκρυψαν αυτό φάνηκε τόσο στην αιτιολόγηση του δανείου που θέλουν να δώσουν οι Ευρωπαίοι όσο και στην προαναγγελία νέων σχεδίων για την αλυσίδα κρίσιµων υλών. Για να λέµε και του στραβού το δίκιο, άλλο η δηµοκρατία και άλλο οι υποστηριχτές της!
