Μουσείο Τυπογραφείας

Ο Δήμος Αποκορώνου και η ιστορική του έδρα (Εορτασμός Μεταπολιτευτικής Επανάστασης 1895 – 1896)

Κύριε δήμαρχε,
με αφορμή της δημοσίευσης στην εφημερίδα “Χ.Ν.” (25/7/2015 σελ. 11) με τίτλο “Παγκρήτιος Εορτασμός Επανάστασης 1897” που αφορά στην εισήγησή σας στο Δημοτ. Συμβ. του Δήμου μας (εκτός Ημερ. Διατ.) και στον τρόπο και τόπο του εορτασμού της Μεταπολιτευτικής Επανάστασης, έκπληκτος και προκαλούμενος ως Αποκορωνιώτης από ανιστόρητες αναφορές, τις οποίες περιέχει, ενίσταμαι γι’ αυτές. Κατ’ αρχάς, με την πρότασή σας στο Δ.Σ. είναι προφανές ότι αυθαίρετα επιδιώκετε να καταργήσετε και μάλιστα ως ανιστόρητη, την ιστορική έδρα του Δήμου Αποκορώνου, που είναι ο Βάμος με τον νόμο του “Καλλικράτη” και ουσιαστικά να μεταφέρετε και αυτή στις Βρύσες με την καθιέρωση εκδηλώσεων που προτείνετε. Ισως με την πράξη σας αυτή πιστεύετε ότι αποκτά υπόσταση με αληθινό άλλοθι η, πραγματικά, ανιστόρητη απόφαση του ορισμού της διοικητικής έδρας με τον ίδιο νόμο καθώς αυτή δεν συνάδει με την ιστορία του Αποκόρωνα. Έχω την πεποίθηση ότι τέτοιες αναφορές και αποφάσεις συνεχίζουν την επικίνδυνη διχαστική πολιτική που έχουν ξεκινήσει προηγούμενοι από εσάς (όχι πάντα αυτοδιοικητικοί) σε βάρος της τοπικής κοινωνίας του Αποκόρωνα για ευαίσθητα θέματα, που ένα απ’ αυτά είναι και εκείνο που αφορά στην ιστορία του. Τελικά, αν σας είναι δύσκολο να εξηγήσετε βάσιμα, γιατί ο Βάμος δεν πρέπει να είναι η διοικητική έδρα του Αποκόρωνα, τουλάχιστον, οφείλετε να μας εξηγήσετε γιατί δεν αποδέχεσθε να είναι η ιστορική του έδρα, που ως τέτοια έχει ορισθεί με τον “Καλλικράτη”, αλλά και η ίδια η ιστορία του Αποκόρωνα το υπαγορεύει; Ιστορικός δεν είμαι και ως εκ τούτου δεν τολμώ να κρίνω ιστορικές περιόδους και γεγονότα. Την κρίση τους την αφήνω στους ειδικούς. Επειδή όμως αφορούν στην ιδιαίτερη πατρίδα μου, στον Αποκόρωνα και στο τόπο που γεννήθηκα, στον Βάμο, με την επιστολή μου αυτή επιθυμώ δικαιωματικά να αντιδράσω έντονα  και να διαμαρτυρηθώ, τόσο για τον τρόπο με τον οποίο θέσατε στο Δ.Σ. αυτό το σοβαρό θέμα, δηλ. αιφνιδιαστικά εκτός Ημερ. Διατ. με αποτέλεσμα τη λήψη μιας λανθασμένης απόφασης, όσο και για τα ίδια τα ιστορικά γεγονότα στα οποία αναφέρεσθε, το τρόπο και το τόπο διοργάνωσης εκδηλώσεων που σχετίζονται με αυτά και μάλιστα παγκρήτιας εμβέλειας, όπως φιλοδοξείτε.
Κύριε δήμαρχε,
η πραγματική ιστορία του Αποκόρωνα την περίοδο της Μεταπολιτευτικής Επανάστασης ευρίσκεται στα επίσημα αρχεία του κράτους και όσο αφορά στον Αποκόρωνα είναι εκείνη όπως ακριβώς την έχουν γράψει οι ίδιοι που την παρήγαγαν: (παπα-Γαβριήλ Μανιουδάκης, Μανούσος Ρ. Κούνδουρος, Ιωσήφ Λεκανίδης κ.ά.) πρωτοστατώντας (στο ένα χέρι το ντουφέκι) και γράφοντας (στο άλλο με μολύβι και χαρτί) αυταπόδεικτα γεγονότα, μέρα με τη μέρα και ώρα με την ώρα στα ημερολόγιά τους, στις επιστολές και σημειώσεις τους και ως εκ τούτου με αυθεντικό περιεχόμενο, χωρίς τον κίνδυνο αλλοίωσης των γεγονότων και παρεμβολής ερμηνειών.
Απ’ όσα αυτοί γράφουν και εμείς διαβάζουμε, η προετοιμασία της Μεταπολιτευτικής Επανάστασης έγινε, κυρίως, με κέντρο και ορμητήριο τον Βάμο λόγω της στρατηγικής θέσης του την εποχή εκείνη και άρχισε μετά την επανάσταση του 1889, δηλ. από το 1890 μέχρι το καλοκαίρι του 1895. Ενδεικτικά αναφέρω:
– Μ. Κούνδουρος – Ιστορικές @ Διπλωματικαί Αποκαλύψεις – Κεφ. Α’ – ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ – Επιστολή Α’: «Τας εργασίας μου δια την επανάσταση ήρχισα από του 1890. Κατά το έτος εκείνο μετέβην ως δικαστής εις Βάμον, διότι έκρινα κατάλληλον το Τμήμα Σφακίων προς διοργάνωσιν της Επαναστάσεως».
– Παπα-Γαβριήλ – Επιστολή 20-2-1931 προς τον εξάδελφον του Γεωργ. Τσόντον Βάρδα: «Κέντρον και ορμητήριον των ενεργειών μου ήτο ο Βάμος και ο Φρες. Εις το Βάμον, μετά των Στυλ. Φωτάκη και Γεώργ. Μυλωνογιαννάκη, συνεκροτήσαμεν το πρώτον σοβαρόν επαναστατικόν σωματείο…». Συνεχίζων αναφέρει: «Περιήλθον τα χωρία Σφακίων, Χανίων και Ρεθύμνης και εμύησα τους αποτελέσαντας την μεγάλην συνωμοτικήν ομάδα, τον μεγάλον εκείνον επαναστατικόν οργανισμόν αποκληθέντα “Μεταπολιτευτική Επιτροπή”…» και «Τον Ιούνιον του 1895 επραγματοποιήθη εις Βάμον η πρώτη συνάντησις μας…».
Αυτή καθ’ εαυτή η Επανάσταση στον Αποκόρωνα διήρκησε από το Φθινόπωρο του 1895 μέχρι το καλοκαίρι του 1896 που απελευθερώθηκε μαζί με τις δυο άλλες επαρχίες, Σφακίων και Αγίου Βασιλείου που συναποτελούσαν τον τότε νομό Σφακίων με έδρα τον Βάμο. Τα δε γεγονότα του 1897 (έτος που επικαλείσθε) δεν διαδραματίστηκαν εντός των ορίων του ήδη απελευθερωμένου, από τους Μεταπολιτευτικούς, Αποκόρωνα μετά τη 16ήμερη μάχη του Βάμου (3-18/5/1896) και την 5ήμερη πεζοναυμαχία της Αλμυρίδας (30/6-4/7/1896). Εξάλλου, αμέσως μετά απ’ αυτές τις δυο σκληρές αλλά και απελευθερωτικές μάχες και ως αποτέλεσμα αυτών,το καλοκαίρι του 1896 η “Κεντρική Μεταπολιτευτική Επιτροπή Κρήτης” χρειάσθηκε να μετονομασθεί σε “Επαναστατική Συνέλευση Κρήτης”. Ακόμα από τα ιστορικά κείμενα, προκύπτει καθαρά ότι σταθερό επιχειρησιακό ορμητήριο των Μεταπολιτευτικών δεν υπήρξε, διότι ο τουρκικός στρατός και η Χωροφυλακή, είχε προβεί σε διαρκές κυνήγι των επαναστατών και η τοποθεσία Βρύσες δεν απετέλεσε ως τέτοιο, σε αντίθεση όσων ισχυρίζεστε (Μ. Κούνδουρος – Βιβλ. Ιστορ. @ Διπλ. Αποκαλ. – σελ. 28). Αντίθετα, το ορμητήριο τους εναλλασσόταν από χωριό σε χωριό του Αποκόρωνα (κυρίως ορεινών), στα Λευκά Όρη και εκτός Αποκόρωνα.
Σύμφωνα με τα παραπάνω αδιαμφισβήτητα ιστορικά στοιχεία,αναγκαίο είναι όπως διευκρινισθεί ότι οι Βρύσες, που σήμερα είναι ένα όμορφο χωριό, επειδή τότε δεν συνιστούσαν γεωγραφικό τόπο με οικιστικό και πληθυσμιακό στοιχείο, αλλά τοπωνύμιο, δεν ήταν δυνατό να είχαν αποτελέσει συνωμοτικό κέντρο κατά των Τούρκων, αλλά ούτε και επαναστατικό κέντρο για την απελευθέρωση του Αποκόρωνα και γενικότερα της Κρήτης την περίοδο της Μεταπολιτευτικής Επανάστασης, σε αντίθεση με την επαναστατική προσφορά σε πολεμιστές και αίμα των άλλων χωριών του Αποκόρωνα. Κατά συνέπεια, οι Βρύσες δεν υπέστησαν ούτε τα αντίποινα με καταστροφές από το Τουρκικό στρατό, όπως, κυρίως, υπέστησαν ο Βάμος, τα Ντουλιανά και ο Τσιβαράς. Ιδιαιτέρως, για τον Βάμο και τους κατοίκους του, αμέσως μετά τη 16ήμερη πολιορκία του, ο Ιωσ. Λεκανίδης υπογραμμίζει: «Διερχόμενος τον Βάμο, καταλαμβάνομαι υπό αισθήματος απολήξαντος εις ζάλην εκ της θέας της απίστευτης καταστροφής». Τη δε 1/6/1896 του ημερολογίου «Εισερχόμεθα και σήμερον εντός του Βάμου, περιερχόμεθα τας συνοικίας, θεώμενοι τας πυρποληθείσας οικίας μίαν προς μίαν, ιλιγγιώντες προ της γενομένης καταστροφής…» και «Εννοείται ότι η θέσις αυτή των Βαμιανών εξηνάγκασεν αυτούς να γείνωσιν εκ των καλλιτέρων τεχνιτών του πολέμου, διαπρέποντες όμως μεταξύ αυτών οι Μαλέκηδες, ο Φλεμετοκοκόλης, τινές Καλλιγιάννηδες και Γαλάνηδες, τινές Μπολάνηδες, οι Λιματζίδες και ο Νικόλαος Καραβάνος. Πλην δε τούτων ουδέν άλλο χωρίον, πλην αυτού και του Τσιβαρά έχουσι καταστραφή συχνότερον και περισσότερον».
Απαιτείται, λοιπόν, κ. δήμαρχε, για τον εορτασμό της Μεταπολιτευτικής Επανάστασης ή να λάβετε υπόψη την περίοδο 1895-1896 κατά την οποία απελευθερώθηκε ο Αποκόρωνας και υποχρεώθηκαν τα Ευρωπαϊκά κράτη να ξεκινήσουν τη συζήτηση για το Κρητικό ζήτημα στη βάση μιας Αυτόνομης  Κρήτης, όπως την είχε οραματισθεί ο Μαν. Ρ. Κούνδουρος, ως το πρώτο μεγάλο βήμα για την Ένωσή της με την Ελλάδα ή θα λάβετε υπόψη ολόκληρη την επαναστατική περίοδο 1895-1898, δηλ. συμπεριλαμβανομένων και των επαναστατικών γεγονότων στο Ακρωτήρι, σε ολόκληρη την Κρήτη και μέχρι την ανακήρυξη της Κρητικής Πολιτείας και της Αυτονομίας της. Σε κάθε περίπτωση,όμως, η ετήσια κεντρική εκδήλωση για τη Μεταπολιτευτική Επανάσταση θα πρέπει να γίνεται στον Βάμο, ως η ορισθείσα ιστορική έδρα του Δήμου Αποκορώνου, διότι τα παραπάνω ιστορικά ντοκουμέντα καταμαρτυρούν ότι στον Βάμο έγινε η προπαρασκευή της Μεταπολιτευτικής Επανάστασης και η ίδρυση της ομώνυμης Επιτροπής, στον Βάμο διεξήχθη η πλέον καθοριστική μάχη για την έκβαση της Μεταπολιτευτικής Επανάστασης και ο Βάμος είναι ο τόπος εκείνος που το χώμα του χρειάσθηκε  να ποτισθεί με αίμα για την απελευθέρωση του Αποκόρωνα το Μάιο του 1896 και  να υποστεί τη μεγαλύτερη καταστροφή. Τόσο συνυφασμένη με τον Βάμο είναι η Μεταπολιτευτική Επιτροπή, που στο βιβλίο του Μαν. Κούνδουρου (Ιστορ. και Διπλ. Αποκαλ. – σελ. 184), σημειώνεται ότι μετά την κάθοδο του Πρίγκιπα και κατά τον καταρτισμό της πρώτης Κρητικής Κυβέρνησης στην οποία συμμετείχε ο Μαν. Κούνδουρος, ο ανταποκριτής του Αθηναϊκού Τύπου περιγράφοντας αυτόν, μεταξύ άλλων, αναφέρει: «…Ο πρώτος ονειρευθείς και επιμείνας κρατερώς εις την λύσιν του ζητήματος δια της αυτονομίας… Υπήρξεν ο αρχηγός της Μεταπολιτευτικής Επιτροπής του Βάμου».
Κύριε δήμαρχε,
κάθε άλλη επιλογή εκτός του Βάμου για τον εορτασμό της Μεταπολιτευτικής Επανάστασης θα είναι ανιστόρητη, θα στερείται Αποκορωνιώτικης συνείδησης καθώς θα προσβάλει τη μνήμη των νεκρών που πολέμησαν για την απελευθέρωση του Αποκόρωνα ανοίγωντας το δρόμο για την απελευθέρωση και της υπόλοιπης Κρήτης και θα προκαλεί τα πατριωτικά αισθήματα των σημερινών και μελλοντικών απογόνων αυτών.

Με εκτίμηση
Κυριάκος Μ. Λιμαντζάκης,
οικονομολόγος,
τ. πρόεδρος Τοπ. Συμβουλίου Βάμου Δήμου Βάμου

Γράψτε το σχόλιό σας

Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα με τα στοιχεία και το μήνυμά σας:
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικα.

Σχόλια με υβριστικό, απειλητικό, ρατσιστικό ή άλλο περιεχόμενο που η συντακτική ομάδα κρίνει πως δεν προσφέρουν στο γόνιμο διάλογο, δεν θα δημοσιεύονται. Παρακαλούμε να αποφεύγετε τα greeklish.