Μουσείο Τυπογραφείας

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΟΝΤΑΣ ΦΤΕΡΩΤΟΥΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ

Καρέ άγριας ομορφιάς

Η παρέα των φωτογράφων της Αγιάς. Από τα δεξιά πάνω διακρίνονται οι Τάσος Σακούλης, Νίκος Σαμαριτάκης και Πάνος Περαντωνάκης, ενώ καθισμένος στην κάτω σειρά είναι ο Φώτης Σαμαριτάκης.

Η παρέα των φωτογράφων της Αγιάς. Από τα δεξιά πάνω διακρίνονται οι Τάσος Σακούλης, Νίκος Σαμαριτάκης και Πάνος Περαντωνάκης, ενώ καθισμένος στην κάτω σειρά είναι ο Φώτης Σαμαριτάκης.

Γνωρίζουν τα μυστικά της λίμνης όσο λίγοι. Μαγεμένοι από τον φυσικό πλούτο της βρίσκονται εκεί τακτικά, τώρα και χρόνια. Πάντα έτοιμοι να αιχμαλωτίσουν με ένα “κλικ” τα πιο εντυπωσιακά στιγμιότυπα που χαρίζουν οι φτερωτοί επισκέπτες της περιοχής. Ο λόγος για μια παρέα ερασιτεχνών φωτογράφων που έχουν κάνει τη λίμνη της Αγιάς δεύτερο σπίτι τους, αποτυπώνοντας -με επαγγελματική συνείδηση και μεθοδικότητα- σπάνια είδη πουλιών, εντόμων και άλλων ζώων που βρίσκουν καταφύγιο στα νερά της Αγιάς.

Oι “διαδρομές” βρέθηκαν στη λίμνη της Αγιάς το απόγευμα της περασμένης Τετάρτης για να γνωρίσουν την ξεχωριστή αυτή παρέα. Το ραντεβού μας είχε δοθεί στο παλιό αντλιοστάσιο. Φτάνοντας είδα 4 άτομα με τις φωτογραφικές μηχανές στο χέρι να “χτενίζουν” με το βλέμμα τους την υγρή επιφάνεια που απλωνόταν μπροστά μας. Με το πέταγμα ενός πουλιού έστρεψαν αστραπιαία τους μεγάλους φακούς τους προς το σημείο της δράσης κι ακολουθούσαν απανωτά “κλικ”. Διέκοψαν τη διαδικασία για να ξεκινήσουμε την κουβέντα μας. Τα μάτια τους έμειναν στραμμένα προς τα νερά…

ΠΑΘΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ  

  • α στιγμιότυπα που προσφέρει η φωτογράφηση πουλιών είναι μοναδικά. Στο συγκεκριμένο καρέ ο Τάσος Σακούλης έχει καταγράψει ένα παιχνίδι δύο Λασπότρυγγων.
  • Εντυπωσιακά χρώματα φέρει η Αλκυόνη που έχει απαθανατίσει με την φωτογραφική του μηχανή ο Νίκος Σαμαριτάκης.
  • Το Boyeria Cretensis αποτελεί ένα από τα δύο ενδημικά είδη λιβελούλας που κατάφερε να «αιχμαλωτίσει» με τον φακό του ο Φώτης Σαμαριτάκης στη λίμνη της Αγιάς.
  • Ο Πάνος Περαντωνάκης επί το έργον. Η φωτογράφηση πουλιών αποτελεί μια δύσκολη υπόθεση που απαιτεί μεγάλη υπομονή και εγρήγορση από τον φωτογράφο.
  • «Η φωτογράφηση πουλιών είναι κάτι τελείως διαφορετικό από τα άλλα είδη φωτογραφίας. Πρώτα από όλα απαιτεί καλή γνώση του αντικειμένου. Μιλάμε για ζωντανούς οργανισμούς που έχουν τις δικές τους ανάγκες κι έναν δικαιολογημένο φόβο απέναντι στον άνθρωπο. Συνεπώς πρέπει να μάθεις τις συνήθειές τους και πως θα τους προσεγγίσεις», αναφέρει ο Τάσος Σακούλης.
  • Το βλέμμα του μαγνητίζει τον θεατή της φωτογραφίας. Το Μαυροβουτηχτάρι  που τράβηξε ο Νίκος Σαμαριτάκης είναι ένα από πολλά πουλιά που βρίσκουν τροφή στα νερά της λίμνης της Αγιάς.
  • Οι ροδοπελεκάνοι έκαναν ξανά μετά από χρόνια μαζικά την εμφάνισή τους στη λίμνη της Αγιάς και ο Πάνος Περαντωνάκης «έκλεψε» από την παρουσία τους όμορφα καρέ.
  • φωτ. Τάσος Σακούλης
  • φωτ. Νίκος Σαμαριτάκης
  • φωτ. Νίκος Σαμαριτάκης

Ο Νίκος Σαμαριτάκης επισκέπτεται τακτικά τη λίμνη εδώ και δέκα χρόνια. Το στοιχείο που τον οδήγησε στην Αγιά ήταν η αγάπη του για τα πουλιά, ενώ το πάθος του για τη φωτογραφία, του έδωσε τη δυνατότητα να φτιάξει ένα μοναδικό αρχείο με αμέτρητα καρέ από πουλιά – επισκέπτες της λίμνης.
Οι στιγμές που έχει να θυμάται σε όλη αυτή τη διαδρομή είναι πολλές. Ποια είναι όμως η μεγαλύτερη δυσκολία που αντιμετωπίζει κατά τη φωτογράφιση; «Το πιο δύσκολο είναι να βρεις το πουλί. Κι αυτό γιατί σπάνια πας με πρόγραμμα. Ναι μεν ξέρεις πάνω – κάτω η κάθε εποχή τι πουλιά έχει αλλά ποτέ δεν “κλείνεις” ραντεβού με κάποιο είδος», απάντησε και πρόσθεσε ότι ειδικά τις εποχές που έρχονται στην Αγιά μεταναστευτικά πουλιά οι εκπλήξεις είναι πολλές. «Το ιδιαίτερο αυτής της φωτογράφησης είναι ότι δεν έχεις στο μυαλό σου ένα κάδρο. Πρέπει να είσαι συνεχώς σε εγρήγορση γιατί μιλάμε για κάτι φευγαλέο. Αυτή είναι η δυσκολία του, αυτή είναι και η μαγεία του. Γι’ αυτό και δεν εξαντλείται το ενδιαφέρον σου όσα χρόνια και να έρχεσαι στη λίμνη. Γιατί πάντα έχει να σου προσφέρει κάτι διαφορετικό. Για παράδειγμα, φέτος, ήρθαν αρκετοί ροδοπελεκάνοι που είχαν να εμφανιστούν πολλά χρόνια σε τέτοιο αριθμό στην Αγιά».

ΣΠΑΝΙΑ ΚΑΡΕ    
Ο Τάσος Σακούλης ως απόφοιτος του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και επαγγελματίας ορνιθολόγος είχε μια μεγαλύτερη εξοικείωση με το φωτογραφικό αντικείμενο της παρέας. Η φωτογραφία ήρθε στη ζωή του ως εργαλείο καταγραφής του επιστημονικού του αντικειμένου. Στην πορεία, ωστόσο, εξελίχθηκε σε πάθος.
«Η φωτογράφηση πουλιών είναι κάτι τελείως διαφορετικό από τα άλλα είδη φωτογραφίας. Πρώτα από όλα απαιτεί καλή γνώση του αντικειμένου. Μιλάμε για ζωντανούς οργανισμούς που έχουν τις δικές τους ανάγκες κι έναν δικαιολογημένο φόβο απέναντι στον άνθρωπο. Συνεπώς πρέπει να μάθεις τις συνήθειές τους και πως θα τους προσεγγίσεις», σχολίασε και πρόσθεσε ότι ο σεβασμός απέναντι στα πουλιά είναι βασική προϋπόθεση. Διαφορετικά όχι μόνο το φωτογραφικό αποτέλεσμα δεν θα είναι καλό, αλλά υπάρχει ο κίνδυνος να κάνεις κακό στα πουλιά “εισβάλλοντας” στον χώρο τους.
Οση ώρα μιλούσαμε σκεφτόμουν ότι η φωτογράφηση πουλιών μοιάζει σαν άσκηση υπομονής. «Οι επαγγελματίες φωτογράφοι αφιερώνουν πάρα πολύ χρόνο, γνωρίζουν τα μέρη και τις συνήθειες των πουλιών και των ζώων. Ωστόσο, ακόμα και τότε δεν είναι τίποτα εξασφαλισμένο», σημείωσε ο Τάσος, ενώ μαντεύοντας τη σκέψη μου αναφέρθηκε στο παράδειγμα ενός επαγγελματία φωτογράφου που χρειάστηκε να αφιερώσει περίπου 10 χρόνια και εκατοντάδες χιλιάδες καρέ για να αποτυπώσει ένα στιγμιότυπο μιας αλκυόνης όπως το είχε εκείνος στο μυαλό του.
Σε κάθε περίπτωση, η ικανοποίηση που λαμβάνει κάποιος αποτυπώνοντας ένα όμορφο ή σπάνιο στιγμιότυπο έχει κάτι πολύ ιδιαίτερο. Όπως εκείνη η μοναδική φωτογραφία που τράβηξε στην Αγιά το 2004 ο Τάσος αποτυπώνοντας το ανατολικότερο ταξίδι που πραγματοποίησε ένα είδος που συναντάται στην Αμερική. «Πρόκειται για ένα από τα σπανιότερα πουλιά που φωτογραφήθηκαν στην Ελλάδα. Είναι ένα είδος παρυδάτιο, καλοβατικό πουλί, που λέγεται Bartramia longicauda και η εν λόγω φωτογραφία αποτελεί την πιο ανατολική παρατήρηση που έγινε ποτέ για το συγκεκριμένο είδος», επεσήμανε.

ΑΝΑΔΕΙΚΝΥΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ
Ο Πάνος Περαντωνάκης “έδεσε” με την παρέα από το 2011 όταν άρχισε να έρχεται τακτικά στην Αγιά. Εκείνο που τον έφερε κοντά στη λίμνη ήταν η αγάπη του για τη φωτογραφία: «Μέχρι τότε δεν είχα καμία σχέση με τα πουλιά. Ξαφνικά όμως κατάλαβα ότι αυτό με τραβούσε γιατί είναι κάτι μαγικό και σπάνιο», σημείωσε και συμπλήρωσε ότι η ιδιαιτερότητα που έχει η φωτογράφιση των πουλιών αποτέλεσε ένα ισχυρό κίνητρο για να “κολλήσει”. Παρά το υψηλό κόστος για την αγορά του εξοπλισμού αλλά και τις αμέτρητες ώρες που χρειάζονται για να πετύχει κάποιος ένα καλό καρέ ο Πάνος δεν μετανιώνει για την επιλογή του. «Για μένα ήταν και είναι σημαντικό να δείξω μέσα από τις φωτογραφίες μου τι “χάνει” κάποιος που δεν έρχεται σε επαφή με αυτή τη φύση», εξήγησε, ενώ τόνισε ότι για τον ίδιο ακόμα και τα πιο κοινά είδη πουλιών μπορούν να δώσουν όμορφα στιγμιότυπα.

ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ
Οση ώρα συζητούσα με τον Νίκο, τον Τάσο και τον Πάνο, ο Φώτης Σαμαριτάκης δεν είχε αφήσει τη φωτογραφική μηχανή από τα χέρια του. Το νεότερο μέλος της παρέας έχει εστιάσει το φωτογραφικό του ενδιαφέρον πέρα από τα πουλιά, στον υπόλοιπο πλούτο της χλωρίδας και της πανίδας που υπάρχει στη λίμνη.
«Παρόλο που είναι τεχνητή η λίμνη της Αγιάς η χλωρίδα που υπάρχει στη λίμνη είναι αρκετά πιο πλούσια από τη λίμνη του Κουρνά. Κι επειδή όλα είναι αλυσίδα, αυτό σημαίνει ότι προσελκύονται και περισσότερα είδη ζωντανών οργανισμών που έρχονται να τραφούν», εξήγησε και πρόσθεσε ότι τα τελευταία 5 χρόνια που επισκέπτεται συστηματικά τη λίμνη έχει καταγράψει, μεταξύ άλλων, 4 είδη ορχιδέας, 3 είδη φιδιών, αλλά και 2 ενδημικά είδη λιβελούλας (Boyeria Cretensis και Coenagrion Intermedium).
Μιλάει με πάθος για τα πολλά είδη ζωντανών οργανισμών που έχει συναντήσει στη λίμνη εκφράζοντας παράλληλα την ευχή κάποια στιγμή να γίνει μια πιο συστηματική και οργανωμένη καταγραφή. «Σκοπός είναι να τα μάθει αυτά όλος ο κόσμος -ειδικά τα μικρά παιδιά- προκειμένου έτσι να μάθουμε να σεβόμαστε και το περιβάλλον. Γι’ αυτό πιστεύω ότι χρειάζεται να μπει στο σχολείο ένα μάθημα που θα παρουσιάζει τη βιοποικιλότητα της Ελλάδας και θα δίνει το ερέθισμα στα παιδιά να έρθουν σε επαφή με το φυσικό περιβάλλον και να το αγαπήσουν», ανέφερε καταλήγοντας ο Φώτης.

«Η λίμνη έχει ανάγκη τον ανθρώπινο σεβασμό»       
Καθ’ όλη τη διάρκεια της συζήτησής μας με τον Νίκο, τον Τάσο, τον Πάνο και τον Φώτη μου επεσήμαναν αρκετές φορές την ανάγκη η λίμνη να προστατευτεί από ανθρώπινες δραστηριότητες που αλλοιώνουν τη φυσική ισορροπία.
Στο πλαίσιο αυτό δεν έκρυψαν τον προβληματισμό τους για την ανάπλαση του περιβάλλοντος χώρου της λίμνης αλλά και για την έλλειψη οποιουδήποτε ελέγχου ώστε να γίνει σεβαστή η άγρια ζωή.
«Δεν μπορεί να επιτρέπεται το τάισμα των πουλιών με γαριδάκια, ψωμί κ.λπ., ούτε είναι καλό να διοργανώνονται γιορτές, π.χ. την Πρωτομαγιά, με δυνατή μουσική που τρομάζουν τα πουλιά», παρατήρησαν, μεταξύ άλλων, ενώ αναφέρθηκαν και στα μονοπάτια που διανοίγονται περιμετρικά της λίμνης και τα οποία θα οδηγήσουν στην εξάλειψη των -πολύτιμων- απομονωμένων και απρόσιτων σημείων που βρίσκουν καταφύγιο οι φτερωτοί επισκέπτες. Υπογράμμισαν ακόμα ότι είναι αναγκαίο να γίνει σεβαστός ο κύκλος της φύσης που διαφοροποιεί τη στάθμη του νερού ανάλογα με την εποχή επιτρέποντας σε διαφορετικά είδη να βρουν τροφή: «Για παράδειγμα τέλος καλοκαιριού μια μισοξεραμένη λίμνη μπορεί να μοιάζει άσχημο θέαμα για κάποιον που δεν ξέρει, αλλά προσελκύονται άλλα είδη στην περιοχή που επιβιώνουν σε ρηχά νερά», εξήγησαν.
«Το σημαντικότερο είναι η έλλειψη ενός επιστημονικά καταρτισμένου φορέα διαχείρισης για τη λίμνη που θα θέσει ένα πλαίσιο για τις δραστηριότητες που αναπτύσσονται αλλά και θα υπάρχει ένας έλεγχος και μια φύλαξη για τι γίνεται καθημερινά», υπογράμμισε ο Νίκος, ενώ αναφέρθηκε και στην παρουσία οικόσιτων ειδών -ή και ξενικών, όπως οι βουβαλοβάτραχοι- που λειτουργούν βλαπτικά ως προς την ισορροπία του οικοσυστήματος.
«Η όποια ανάπτυξη της περιοχής πρέπει να έχει επίκεντρο τον βιότοπο και την άγρια πανίδα. Ετσι μπορεί να παίξει ένα σημαντικό εκπαιδευτικό ρόλο καθώς μιλάμε για έναν υγρότοπο με μοναδικά χαρακτηριστικά, πολύ διαφορετικά από της λίμνης του Κουρνά όπου έχει αναπτυχθεί τουριστικά με συνέπεια να μην είναι ελκυστική περιοχή για άγρια πουλιά», επεσήμανε ο Τάσος και συμπλήρωσε ότι παράλληλα η διαφύλαξη των άγριων χαρακτηριστικών του τοπίου της λίμνης της Αγιάς θα προσελκύσει πολλούς ξένους φυσιολάτρες, επισκέπτες – φωτογράφους και παρατηρητές πουλιών, όπως ήδη γίνεται στην Καλλονή της Λέσβου.

Περισσότερα από 200 είδη πουλιών  
Το πόσο σημαντική είναι η λίμνη της Αγιάς ως υγρότοπος αναδεικνύεται και από τον αριθμό των πουλιών που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με άρθρο του βιολόγου – ορνιθολόγου του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης Μιχάλη Δρετάκη στο περιοδικό της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας “Οιωνός”, στη λίμνη της Αγιάς έχουν καταγραφεί περισσότερα από 200 είδη πουλιών.
Ειδικότερα, όπως αναφέρει ο κ. Δρετάκης, στη λίμνη και γύρω από αυτή φωλιάζουν, μεταξύ άλλων, το Νανοβουτηχτάρι, η Νερόκοτα, η Φαλαρίδα, η Πρασικοκέφαλη Πάπια, ο Σταχτομυγοχάφτης, το Αηδόνι, ο Γκιώνης, η Τυτώ, η Γερακίνα, ο Τσαλαπετεινός.
Από Νοέμβρη έως Φλεβάρη υπάρχει ο μεγαλύτερος αριθμός σε υδρόβια. Τον χειμώνα καταγράφονται, μεταξύ άλλων, Γερακαετοί, Χειμωνόκιρκοι, Γελαδάρηδες, Αλκυόνες, Ψαθοποταμίδες, Καπακλήδες, Μαυροκέφαλες πάπιες, Σφυριχτάρια και Βαλτόπαπιες, ενώ έχουν διαχειμάσει ο Ψαραετός, ο Γαλαζολαίμης, η Λαγγόνα και ο Στικταετός.
Από μέσα Ιουλίου έως και τέλη Οκτώβρη μπορεί να δει κανείς μεγάλη ποικιλία μεταναστευτικών πουλιών, πολλά από τα οποία, ειδικά τα χαραδριόμορφα, ευνοούνται και από τη χαμηλότερη στάθμη, βρίσκοντας κατάλληλο βιότοπο τροφοληψίας. Οι Λασποτρύγγες, οι Μαχητές, οι Νανοσκαλίδρες, οι Σαρσέλες και οι Κρυπτοτσικνιάδες ξεχωρίζουν ανάμεσα σε σπανιότερα είδη όπως τα Μουστακογλάρονα και οι Χαλκόκοτες.
Την Ανοιξη, από Μάρτιο έως αρχές Ιουνίου, υπάρχει επίσης αρκετή ποικιλία, δίνοντας τη δυνατότητα να δούμε από κοντά Μικροπουλάδες και Νανοπουλάδες αλλά και Ηταυρο και Στεπόκιρκο.
Η περιοχή κρίνεται ως σημαντική για τη Βαλτόπαπια, κυρίως το φθινόπωρο που το είδος ξεπερνάει τα 50 άτομα τις περισσότερες χρονιές. Είναι επίσης σημαντική για την ημερήσια τροφοληψία του Μαυροπετρίτη την περίοδο αναπαραγωγής του.

The Design Bar
Maria Orfanoudaki

Γράψτε το σχόλιό σας

Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα με τα στοιχεία και το μήνυμά σας:
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικα.

Σχόλια με υβριστικό, απειλητικό, ρατσιστικό ή άλλο περιεχόμενο που η συντακτική ομάδα κρίνει πως δεν προσφέρουν στο γόνιμο διάλογο, δεν θα δημοσιεύονται. Παρακαλούμε να αποφεύγετε τα greeklish.