Μουσείο Τυπογραφείας

Η νέα πάλη των τάξεων

Τα πραγματικά αίτια του προσφυγικού κύματος και της τρομοκρατίας

SLAVOJ ZIZEK

Ριζοσπαστικός φιλόσοφος και θεωρητικός πολιτισμού επισκέπτης καθηγητής στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου Εκδόσεις

Πατάκη 2016 σειρά Civitas – Δοκίμια πολιτικής θεωρίας και επιστήμης Διευθυντής σειράς: Χάρης Βλαβιανός μετάφραση: Πέτρος Γεωργίου

Δύο τεράστια προβλήματα βαθιάς σύγχρονης κρίσης, στην οποία έχει οδηγηθεί όλη η ανθρωπότητα. Με αμέτρητα θύματα καθημερινά τα μικρά παιδιά που οδηγούνται στις σφαγές, στους πνιγμούς, στους καταναγκασμούς και στους φρικτούς σεξουαλικούς βιασμούς, από άθλιους εκβιαστές, αλλά, ακόμη, και από “θεοσεβείς ιερωμένους”, με την Ευρώπη των “μεγάλων αξιών – απαξιών” να βρίσκεται σ’ ένα σταυροδρόμι. Με τη μαζική μετανάστευση προσφύγων, τα μεγάλα συμφέροντα πετρελαίων κ.λπ. να έχουν βυθίσει την ευρωπαϊκή ήπειρο και τον κόσμο σε μια ατελείωτη κρίση. Στο βιβλίο του ο Slavoj Ζizek ομιλεί με λόγο ανεκτό για τον μεγάλο τραγικό εμπαιγμό και καταστρέφει τον σύγχρονο εφιαλτικό κόσμο. Για να ρωτά στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου του με αγωνία: “Τι πρέπει να γίνει;”. …Ισως, μια παγκόσμια αλληλεγγύη είναι ουτοπική. Ωστόσο, αν δεν την επιδιώξουμε πάμε πραγματικά χαμένοι… Χριστούγεννα 2016… “γεννάται παιδίον νέον, ὁ πρὸ αἰώνων Θεός”, το αναμένουμε και φέτος με αγωνία και προσδοκία… Αλλά ποια δώρα θα του φέρουμε από τούτο τον άσπλαχνο κόσμο που οι εγκληματίες ενός υπερεκμεταλλευτικού πολιτισμού σφάζουν και πνίγουν όπως ο Ηρώδης τα παιδιά των νέων ελπίδων.

ΒΥΘΙΣΜΕΝΟΙ ΣΤΗ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΗΣ – ΚΟΣΜΟΥ

Η επιμονή της Δύσης στις αξίες της Δημοκρατίας, της ελευθερίας και της ισότητας μοιάζει κούφια, όσο επιθυμητές και αν είναι οι αξίες αυτές. Ομως, έχουμε το δικαίωμα να διατηρήσουμε και να υπερασπιστούμε τον δυτικό τρόπο ζωής μας και τις ευρωπαϊκές αξίες μας. Αλλά, δεν έχουμε δικαίωμα να διαιρούμε τον κόσμο ανάμεσα σε εκείνους που επιτρέπεται και σε εκείνους που δεν επιτρέπεται να έχουν μερίδιο σε αυτόν. Αλλιώς, μακροπρόθεσμα, είμαστε καταδικασμένοι. Ομως, πώς μπορούμε να κρατήσουμε τις αξίες και τα αγαθά της Δύσης χωρίς να αποκλείσουμε ένα μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας από αυτά. Με την Ευρώπη να βρίσκεται σ’ ένα σταυροδρόμι. Με τη μαζική μετανάστευση προσφύγων και την ισλαμική τρομοκρατία να έχουν βυθίσει την ήπειρο σε μια κρίση, τη μεγαλύτερη της μεταπολεμικής περιόδου.

ΔΕΝ ΦΤΑΝΕΙ ΜΟΝΟ Η ΕΥΣΠΛΑΧΝΙΑ

Αλλά, αυτή την κρίση δε θα μπορέσουμε να την ξεπεράσουμε μόνο με την ευσπλαχνία και την ειλικρινή διάθεση να συμμεριστούμε τα συναισθήματα των άλλων. Με ένα πράγμα να είναι σίγουρο: το μεταναστευτικό κύμα δεν είναι απλό και μόνο αποτέλεσμα πολιτικών αποφάσεων. Είναι πρωτίστως, σύμπτωμα του παγκόσμιου καπιταλισμού. Αυτά όλα τα αναφέρει στο νέο καινούργιο βιβλίο του ο Slavoj Ζizek με τίτλο: “Η νέα πάλη των τάξεων” – “τα πραγματικά αίτια του προσφυγικού κύματος και της τρομοκρατίας”. Μετάφραση Πέτρος Γεωργίου. Ενα νέο βιβλίο καθοριστικής και τολμηρής παρουσίασης του κρίσιμου θέματος που πραγματεύεται και απασχολεί εμάς, την Ευρώπη και την ασιατική ήπειρο και ιδιαίτερα Ασία, Μ. Ανατολή, την Αφρική και όλο τον κόσμο και περισσότερο απ’ όλους τους ίδιους τους ξεριζωμένους που έχουν βρεθεί σ’ έναν χαμό.

ΚΥΡΙΑΡΧΗ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ Η ΠΑΛΗ ΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ

Ο Slavoj Ζizek γεννημένος στη Λουμπλιάνα το 1949 είναι πρωτοποριακός φιλόσοφος και θεωρητικός του πολιτισμού και τους ψυχανάλυσης. Διδάσκει ως επισκέπτης καθηγητής σε μεγάλα πανεπιστήμια ανά τον κόσμο και έγινε πασίγνωστος για την ανάπτυξη των ψυχαναγκαστικών ιδεών του Λακάν στο πεδίο της μαζικής κουλτούρας και της κοινωνικής θεωρίας. Στο έργο του ιδιαίτερη θέση κατέχουν τα κείμενά του για τον Χέγκελ, τον Μαρξ και τον μεταστρουκτουραλισμό, η 1η θεωρία των Μ.Μ.Ε., τον φεμινισμό και τη θεωρία πολιτισμού. Κυρίαρχη ιδέα σ’ αυτό το καινούργιο σημαντικό δοκίμιό του είναι η θέση του ότι: η πάλη των τάξεων (όχι μόνο στη μεγάλη εποχή του Μαρξ) και σήμερα διέπει τα πάντα γιατί, όπως γράφει να υπονομεύουν κυβερνήσεις ή να αποκλείουν ολόκληρα τμήματα του πληθυσμού και περιοχές από την ευημερία και από τη συμμετοχή στην κοινωνία δεν πρέπει να εκπλήσσονται όταν οδηγούνται σε κατάρρευση κάποια στιγμή οι κοινωνίες αυτές και οι άνθρωποι είτε ακολουθούν θρησκευτικούς και ιδεολογικούς εξτρεμισμούς, είτε αναζητούν καλύτερες συνθήκες διαβίωσης σε άλλα μέρη της υδρογείου.

ΟΔΥΝΗΡΗ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑ

Οπως αυτή η οδυνηρή πραγματικότητα συνέχει τη σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη εκμεταλλευτικότητα ενός παγκόσμιου εσωτερικού χώρου, ο οποίος κατοικείται (όπως αναφέρεται στην εισαγωγή του βιβλίου) από ενάμισι δισεκατομμύριο νικητές της παγκοσμιοποίησης. Αλλά, όπως συμπληρώνεται στο κείμενο έξω από τον εσωτερικό χώρο, βρίσκονται 3 φορές παραπάνω αποκλεισμένοι… Με αυτό τον εσωτερικό χώρο που έχει οικοδομηθεί πάνω στις καπιταλιστικές υπερβολές να καθορίζει τα πάντα: Με το πιο σημαντικό γεγονός της νεότερης εποχής να μην είναι ότι η γη περιστρέφεται γύρω από τον ήλιο, αλλά ότι το χρήμα περιστρέφεται γύρω από τη γη.

ΑΝΑΓΚΗ ΝΑ ΕΠΑΝΑΛΑΒΟΥΜΕ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ “ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΕΥΡΩΠΗ;”

Για να καταλήξει το κείμενο της εισαγωγής στο νέο βιβλίο του Ζizek με τα εξής: Η Ευρώπη είναι σήμερα διχασμένη ανάμεσα στο λεγόμενο αγγλοσαξωνικό μοντέρνο – αποδεχτείτε τον εκσυγχρονισμό (προσαρμογή στους κανόνες της νέας τάξης) και στο Γαλλο-γερμανικό μοντέλο που αποφαίνεται: Σώστε όσο το δυνατόν περισσότερα από το παλιό ευρωπαϊκό κράτος πρόνοιας. Ομως, αυτές οι δύο επιλογές παρά τον μεταξύ τους ανταγωνισμό, αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος… Ομως κάθε κρίση δίνει εξορισμού το έναντι για μια νέα αρχή… γιατί αυτό που χρειαζόμαστε είναι μια ανάκτηση μέσω – της επανάληψης, μιας συνολικής κριτικής αντιμετώπισης της ευρωπαϊκής παράδοσης, για να επαναλάβουμε το ερώτημα “Τι είναι η Ευρώπη;”, “τι σημαίνει για εμας το να είμαστε ευρωπαϊκό” κι έτσι να διαμορφώσουμε ένα…. εγχείρημα, που μας υποχρεώνει ν’ αναλάβουμε στο Αγνωστο.

Η ΕΛΛΑΔΑ, ΕΔΩ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΑ, ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΟΖΩΟ

Τα περιεχόμενα αυτού του βιβλίου 191 σελίδων, γραμμένο από έναν από τους πιο φιλοσοφημένους και ρηξικέλευθους, διεθνούς εκτίμησης συγγραφέα, απεικονίζουν, ως τίτλοι και περιεχόμενα, μια διαφορετική προσέγγιση της Ευρωπαϊκής και Παγκόσμιας οικονομικής, πολιτικής – κοινωνικής κρίσης της παγκοσμιοποιημένης υπερ-εξουσιαστικότητας. Πέρα από τις συμβατικές κρίσεις διαπλοκής και περιπλοκής των οικονομολόγων, που εδώ και χρόνια παίζουν και εμπαίζουν για τη λύση με ιδιαίτερη έμφαση στην Ελλάδα που εδώ και χρόνια έχει γίνει είναι εξουθενωμένο πειραματόζωο. Οι ενδιαφέροντες τίτλοι των περιεχομένων είναι: ενάντια στον διπλό εκβιασμό, σπάζοντας το ταμπού της αριστεράς, η σκοτεινή πλευρά των θρησκειών, θεϊκή βία…, η πολιτική οικονομία των προσφύγων, από πού προέρχεται η απειλή;, όρια γειτονίας και τι πρέπει να γίνει;

Η ΔΙΕΣΤΡΑΜΜΕΝΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ για ΤΗΝ ΠΑΙΔΟΦΙΛΙΑ

Σε όλα τα κεφάλαια του βιβλίου του ο Ζizek ασκεί μια κριτική για όλους τους ολοκληρωτικούς καταναγκασμούς που πραγματοποιήθηκαν από τους εξουσιαστικούς μηχανισμούς. Δύση και ανατολή σε βάρος κοινωνικών ή φυλετικών τάξεων από παλιούς καιρούς. Κυρίως, όμως, από τις ολοκληρωτικές κυριαρχικές δυνάμεις του Β’ παγκοσμίου πολέμου. Με ανάλογη κριτική για τις διεστραμμένες κοινωνικές αντιλήψεις που διέπουν τις περιπτώσεις παιδοφιλίας στην καθολική εκκλησία κ.α. Ομως, εκπρόσωποι της εκκλησίας (κυρίως της καθολικής) δηλώνουν κυνικά ότι τα εν λόγω περιστατικά αποτελούν εσωτερικό πρόβλημα της Εκκλησίας. Ομως, οι εκκλησίες του Χριστού δεν μπορούν να έχουν εσωτερικά, δικά των προβλήματα για να συγκαλύπτουν τις διαστροφές των ανώτερων, κατώτερων και κατώτατων λειτουργών.

Η ΑΘΛΙΑ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΚΩΝ ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΕΩΝ

Ο Slavoj Ζizek αφού στο δεύτερο κεφάλαιο του βιβλίου του με τον τίτλο εστιάζοντας στα ταμπού της αριστεράς… κάνει αναφορά στα ταμπού που πρέπει να απορριφθούν από την πλευρά της, επισημαίνει ένα ταμπού που πρέπει να απορριφθεί, χωρίς δεύτερη σκέψη. Για να γράψει (σελ. 28) ότι αυτό το ταμπού είναι: Η εξίσωση οποιασδήποτε αναφοράς στην ευρωπαϊκή χειραφετική κληρονομιά με τον πολιτιστικό ιμπεριαλισμό και ρατσισμό. Οσον, παρά τη (μερική) ευθύνη της Ευρώπης για την κατάσταση από την οποία θέλουν να ξεφύγουν οι πρόσφυγες είναι καιρός η αριστερά να πάψει να πιπιλάει την καραμέλα της κριτικής του ευρωκεντρισμού… Χωρίς να ξεχνάμε ότι η ιδέα της κομμουνιστικής χειραφέτησης, όπως την οραματίστηκε ο Μαρξ είναι ακραιφνώς ευρωκεντρική. Ομως, ο Ζizek, αναφέρεται, μέσα από την απόρριψη των ταμπού από την αριστερά και σε άλλους φορείς της σύγχρονής μας πραγματικότητας, όπως το Ισλάμ και η κριτική εναντίον του, τον εβραϊσμό, τον Χριστιανισμό.

ΘΕΟΣ Ή ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΣΚΟΡΠΙΖΟΥΝ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ;

Για να συνεχίζει στο κεφάλαιο για τη θεϊκή βία με δύο μορφές. Εκείνη που κατά τον φιλόσοφο Σμιτ είναι βία ως μέσο για την επίτευξη ενός σκοπού, ενώ η θεϊκή βία σύμφωνα με τον Μπένγιαμιν, τον μεγάλο Γερμανο-Εβραίο κριτικό και φιλόσοφο (που αυτοκτόνησε στα Γαλλοϊσπανικά σύνορα για να μη συλληφθεί από τον Χίτλερ) είναι μια περίπτωση βίας χωρίς σκοπό. Οπως π.χ. ο Μάης του ’68 ήταν μια εξέγερση με ουτοπικό όραμα ενώ η εξέγερση το 2003 ήταν ένα ξέσπασμα χωρίς κανένα πρόσχημα οράματος. Με ένα διπλό θλιβερό συμπέρασμα, που λέει: αλλά δεν υπάρχει τίποτα ευγενές και μεγαλειώδες σ’ αυτό που ο Μπένγιαμιν ονομάζει θεϊκή βία γιατί “θεϊκή είναι γιατί σκορπίζει τον όλεθρο”.

ΜΕΓΑΛΕΣ ΟΙ ΕΝΟΧΕΣ ΓΙΑ τισ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ

Στο κεφάλαιο: “Η πολιτική οικονομία των προσφύγων” ο Ζίζεκ επισημαίνει την ανάγκη εντοπισμού της έσχατης αιτίας στη δύναμη του τι και πώς προκαλεί την προϊούσα αναταραχή του καιρού μας που είναι το αληθινό πρόσωπο της παγκόσμιας Νέας Τάξης πραγμάτων. Με μεγάλες ενοχές για όλη την προσφυγική κρίση πολέμου, τρομοκρατιών, πείνας, οικονομίας και κοινωνικής απορρύθμισης με πολέμους, βία, τρομοκρατίες, βομβαρδισμούς, με ξεριζωμούς εκατομμυρίων φυγάδων από τις πατρίδες τους. Εδώ και χρόνια που όλες αυτές οι δραματικές κρίσεις έχουν μεγιστοποιηθεί. Με πραγματοποίηση του φονικότερου πολέμου στον κόσμο που έγινε στο σημερινό Κονγκό όπως έγραψε το πρ. Time στις 5 Ιουνίου 2016, ένας φρικτός πόλεμος που στοίχισε τη ζωή μέσα σε 10 χρόνια διεξαγωγής του σε 5 περίπου εκατ. Κογκολέζους…. Για να συνεχίζεται η παγκόσμια α-ταξία για τα μεγάλα συμφέροντα που αποσκοπούν όλες αυτές τις τραγωδίες.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ;

Στα επόμενα κεφάλαια από τους πολέμους ανάμεσα σε κουλτούρες, στην ταξική πάλη… και πάλι πίσω, από πού προέρχεται η απειλή και τι πρέπει να γίνει ο διάσημος συγγραφέας κάνει πολλές και σημαντικές αποκαλύψεις για μια νέα τάξη πραγμάτων και που εμείς θα ξανααναφερθούμε (αργότερα). Σήμερα, όμως, παραμονές Χριστουγέννων 2016 μ.Χ. που εγεννήθηκε ο μικρός Χριστός, πόσες χιλιάδες παιδιά μικρά σφάζονται, πνίγονται, βασανίζονται και χάνονται μέσα στις δολοφονικές περιοχές του σύγχρονου – σημερινού ανελέητου κόσμου; Ο συγγραφέας καταλήγει στο ένατο άρθρο του να ρωτήσει: “Τι πρέπει να γίνει;”. Για να πει στο τέλος αυτού του κεφαλαίου (από σελ. 152-179) και τα εξής: οι τελευταίες χαοτικές εξελίξεις στην Ευρώπη… συνιστούν μια επί μέρους αποτυχία της. Αλλά, και καταδεικνύει ότι απειλείται η ίδια η επιβίωσή μας. Το πρώτο μισό του 2015 η Ευρώπη έχει στρέψει το ενδιαφέρον της στα ριζοσπαστικά χειραφετητικά κινήματα, ενώ το δεύτερο μισό η προσοχή της μετατοπίστηκε στο ανθρώπινο θέμα των προσφύγων – η Ταξική πάλη κυριολεκτικά απωθήθηκε και αντικαταστάθηκε από το φιλελεύθερο πολιτικό θέμα της ανεκτικότητας και της αλληλεγγύης… Ομως, είναι ανάγκη να επαναφέρουμε στο προσκήνιο την τάξη των πολέμων και ο μοναδικός τρόπος για να το κάνουμε είναι να επιμείνουμε στην παγκόσμια αλληλεγγύη προς τα θύματα εκμετάλλευσης. Ισως μια τέτοια παγκόσμια αλληλεγγύη είναι ουτοπική. Ωστόσο αν δεν την επιδιώξουμε, πάμε πραγματικά χαμένοι και μας αξίζει να πάμε χαμένοι!…

Γράψτε το σχόλιό σας

Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα με τα στοιχεία και το μήνυμά σας:
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικα.

Σχόλια με υβριστικό, απειλητικό, ρατσιστικό ή άλλο περιεχόμενο που η συντακτική ομάδα κρίνει πως δεν προσφέρουν στο γόνιμο διάλογο, δεν θα δημοσιεύονται. Παρακαλούμε να αποφεύγετε τα greeklish.