Μουσείο Τυπογραφείας

ΜΙΑ ΜΟΡΦΗ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΜΕ ΠΛΟΥΣΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ

Γκράφιτι: η τέχνη της αμφισβήτησης

29Το πολιτικό γκράφιτι αποτέλεσε διαχρονικά μια φωνή διαμαρτυρίας και έκφρασης κοινωνικών ομάδων που εναντιώνονται στην κυρίαρχη οργάνωση της κοινωνίας.
Οι  ρίζες του στην Ελλάδα εντοπίζονται στα χρόνια του Μεσοπολέμου, ενώ η σύγχρονη μορφή του σχετίζεται άμεσα με την κουλτούρα του χιπ χοπ που γεννήθηκε σε υποβαθμισμένες συνοικίες της Ν. Υόρκης.
Οι ιστορικές καταβολές του γκράφιτι αλλά και οι διαφορετικές μορφές έκφρασής του βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκδήλωσης – συζήτησης με θέμα «Δρόμοι ελεύθεροι από επιτήρηση – Διαβάζοντας την κρίση μέσα από το πολιτικό γκράφιτι» που έγινε στο πλαίσιο του 12ου Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ το περασμένο Σάββατο.
Ο καθηγητής στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης Γιάννης Ζαϊμάκης τόνισε ότι διαχρονικά το γκράφιτι υπήρξε η «φωνή» κοινωνικών ομάδων που διεκδικούσαν μια άλλη κοινωνία. Από τον μεσοπόλεμο και τα πολιτικά συνθήματα των αριστερών στα χρόνια του εμφυλίου, μέχρι τα αντιδικτατορικά μηνύματα σε τείχους επί χούντας και αργότερα μεταπολιτευτικά την ανάπτυξη  ενός γκράφιτι νεανικού που διαμαρτύρεται για το πολιτικό κλίμα και διεκδικεί κοινωνικές αλλαγές, προβάλει οραματικές ιδέες και θέτει υπαρξιακές αναζητήσεις.
«Ιδιαίτερα στα χρόνια της κρίσης έχουμε ένα πολλαπλασιασμό αυτού που ονομάζουμε κοινωνικού, πολιτικού γκράφιτι το οποίο συμπυκνώνει το κοινωνικό αίσθημα: αντιμνημονιακά γκράφιτι, γκράφιτι που διαμαρτύρονται για τη δραματική επιδείνωση των συνθηκών ζωής, για τη ματαίωση των προσδοκιών των νέων αλλά και γκράφιτι που έχουν πίσω τους συλλογικότητες και κοινωνικά κινήματα», σημείωσε ο κ. Ζαϊμάκης και πρόσθεσε ότι το γκράφιτι μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια μορφή αδιαμεσολάβητης επικοινωνίας, χωρίς την παρεμβολή οργανωμένων συμφερόντων, που έρχεται να αμφισβητήσει κυρίαρχες αφηγήσεις της κοινωνίας.
Τόνισε δε ότι η αμφισβήτηση που δέχεται ως μορφή έκφρασης οφείλεται εν πολλοίς στο γεγονός ότι το ίδιο το γκράφιτι αμφισβητεί ένα βασικό θεσμό της αστικής δημοκρατίας, την ιδιοκτησία: «Το γκράφιτι θέλει να οικειοποιηθεί τον δημόσιο και ιδιωτικό χώρο που θεωρεί ότι δεν ανήκει σε κανέναν», ανέφερε σχετικά ο κ. Ζαϊμάκης και συμπλήρωσε ότι υπό αυτή την έννοια το γκράφιτι αντιμετωπίζεται ως μια παρεκβατική πρακτική καθώς αποτελεί μια «πολιτιστική ετεροτοπία».
Για τις άρρηκτες σχέσεις του σύγχρονου γκράφιτι με την κουλτούρα του χιπ χοπ που γεννήθηκε στις ΗΠΑ τη δεκαετία του ’70 μίλησε ο  κοινωνικός επιστήμονας και μέλος των Social Waste Λεωνίδας Οικονομάκης.
Πυρήνας του γκράφιτι, όπως εξήγησε, υπήρξε εξ αρχής «η αμφισβήτηση των κυρίαρχων μορφών αφήγησης».
«Πρόκειται για μια άτυπη μορφή αντίστασης και αμφισβήτησης της κυρίαρχης λογικής και εικόνας οργάνωσης της κοινωνίας και της οικονομίας», σχολίασε ο κ. Οικονομάκης, μιλώντας στα «Χ.ν.», ενώ υπογράμμισε ότι «παρόλο που το χιπ χοπ και το γκράφιτι θεωρείται ότι αποτελούν στοιχεία της αστικής κουλτούρας, γιατί γεννήθηκαν στην πόλη, παρόλα αυτά ως μορφές έκφρασης έχουν απλωθεί όχι μόνο σε επαρχιακές πόλεις αλλά και σε αγροτικές περιοχές.
Να σημειώσουμε ότι στη συζήτηση πραγματοποίησε παρέμβαση και ο σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ για το γκράφιτι «Ζωντανοί μεσ’ το τσιμέντο» Γιώργος Γκουνέζος.

The Design Bar
Maria Orfanoudaki

1 σχολιο

  • [Κακατσάκης Νικόλαος] ~ 18 Σεπτεμβρίου 2017 ~ 13:14 ~ Απάντηση

    Αναμφισβήτητα τομή για την ιστορία του γκράφιτι όπως την γνωρίζουμε σήμερα αποτέλεσαν οι δεκαετίες του ’70 και του ’80 στις ΗΠΑ και συγκεκριμένα στην ΝΥ – πολλή ωραία εκδήλωση που έβαλε – για μένα μερικά πράγματα στην θέση τους και είναι αιτία η αρχική παρέμβαση του Λ. Οικονομάκη των Social Waste που τοποθέτησε την τετράδα του Hip Hop σε Dj – MC – Graffiti – Brakedance την εποχή της μάχης μεταξύ Δημάρχου Τζουλλιάνι και συμμοριών στο Μεγάλο Μήλο…. προχθές έμαθα ότι MC σημαίνει Master of Ceremony φανερώνοντας μια σχέση Hip Hop (άρα και Graffiti) με ….βουντού… χαχαχαχαχα… διαφορετικά από την ανακοίνωση του κ. Ζαϊμάκη φάνηκε καθαρά η ‘δικαίωση’ παλαιότερων γενιών – και της δικής μου – που θέλουν το γκράφιτι πολιτικό σε άμεση σχέση με το πολιτικό σύνθημα παρακίνησης ή διαμαρτυρίας – το γκράφιτι είναι και πολιτικό και παραβατικό… αλλά πιο πολύ σημασία έχει ότι δηλώνει την ύπαρξη και την βαρύτητα κάποιων πραγμάτων που η καθημερινότητα και τα ΜΜΕ κρύβουν ή που εκφράζει αλλά και δίνει νόημα στην ζωή των δημιουργών του…. αν συνειδητοποιήσει κανείς την απεικονιστική του δύναμη μπορεί να βρει παρόμοια μόνο στις απαρχές αυτού που ονομάσαμε μοντέρνα τέχνη ένα αιώνα πριν….

Γράψτε το σχόλιό σας

Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα με τα στοιχεία και το μήνυμά σας:
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικα.

Σχόλια με υβριστικό, απειλητικό, ρατσιστικό ή άλλο περιεχόμενο που η συντακτική ομάδα κρίνει πως δεν προσφέρουν στο γόνιμο διάλογο, δεν θα δημοσιεύονται. Παρακαλούμε να αποφεύγετε τα greeklish.