Μουσείο Τυπογραφείας

Αγγούρι

Bιότοπος – περιγραφή
Η λατινική ονομασία του βοτάνου είναι CUCUMIS sativus (Σίκυος ο ήμερος). Ανήκει στην οικογένεια των Κολοκυνθοειδών. Το συναντούμε με τις ονομασίες αγγούρι, καστραβέτσι, τροφαντό, αμελέτητο.
Είναι ετήσιο φυτό, ευαίσθητο στο κρύο. Έχει βλαστό που έρπει. Άνθη κίτρινα, χωριστά άρρενα και θήλεα. Κορμό τριχωτό. Φύλλα πλατιά, οδοντωτά, γκρίζα στην κάτω επιφάνεια ως βαθιά πράσινα στην επάνω, ευαίσθητα και κορμό μακρουλό ή κοντό ανάλογα με την ποικιλία. Οι βλαστοί είναι τραχείς και έρποντες. Οι σπόροι είναι μακρουλοί ασπριδεροί. Σήμερα υπάρχουν αρκετές ποικιλίες οι κυριότερες των οποίων είναι: Η Αθηναϊκή με καρπούς μακρούς και πράσινους, η Αντζουριά ή Ξυλαγγουριά της οποίας οι καρποί είναι μεγαλύτεροι με φλοιό υπόλευκο, η μικρόκαρπος που παράγει καρπούς μικρούς και χνοώδεις (για τουρσί).

Ιστορικά στοιχεία
Το αγγούρι κατάγεται από τις Ινδίες. Από εκεί ξεκίνησε και βρίσκεται τώρα σε όλο τον κόσμο, στην αρχή για καλλωπιστικούς σκοπούς. Στον τόπο του όμως το χρησιμοποιούσαν και για τροφή. Σιγά-σιγά προσήλκυσε τον κόσμο η τρυφεράδα του και η νοστιμιά του.
Οι αρχαίοι έλληνες και οι ρωμαίοι το ήξεραν και το καλλιεργούσαν. Τα αγγούρια μάλιστα της Αττικής ήταν ονομαστά «ως οικείας και συγγενούς τω συκίω της γλυκύτητος» έλεγαν. Για τα αγγούρια κατώτερης ποιότητας και τα ξυλάγγουρα έλεγαν «Σισυός συών», για τους χοίρους. Ο Ιπποκράτης συνιστούσε τις ιαματικές ιδιότητές του «Σικύων πέπονος ένδον».
Στην Αττική η ετήσια εμφάνιση αποτελούσε γεγονός δημόσιας χρονολογίας. Έλεγαν και έγραφαν «Αρχομένων σικυών και ληγουσών κολοκινθών» έγινε η τάδε εκστρατεία ή μάχη.
Η ονομασία αγγούρι προέρχεται από το «άωρος» και επικράτησε από τους μεταβυζαντινούς χρόνους.
Παραδοσιακά το χρησιμοποιούσαν για τις θεραπευτικές του ιδιότητες εναντίον των πυρετών, που προκαλούν ατονία και αδυναμία, ακόμη και εναντίον της φλόγωσης των μηνίγγων.
Οι καρποί του αγγουριού θεωρήθηκαν ότι προκαλούν αναφροδισία. Ο Αγάπιος ο Κρης αναφέρει χαρακτηριστικά ότι οι καρποί «αφανίζουσι και το σπέρμα».

Συστατικά – χαρακτήρας
Το αγγούρι δεν έχει θρεπτικές ιδιότητες. Περιέχει 90-95% νερό και 3,35% αμυλούχες ουσίες. Περιέχει ακόμη λιπαρά 0,07%, κυτταρίνη 0,52%, τέφρα 0,67%. Ανά 100 γραμμάρια περιέχει πρωτεΐνες 0,48γρ., λίπος 0,07γρ., υδατάνθρακες 1,9γρ., ασβέστιο 7,05 μγρ., φώσφορο 14,76μγρ., σίδηρο 0,22μγρ., θειαμίνη 0,02μγρ., ριβοφλαβίνη 0,03μγρ., νιασίνη 0,15 μγρ., ασκορβικό οξύ 5,9μγρ.
Το νερό του αγγουριού ισοδυναμεί με τα μεταλλικά νερά. Είναι λίγο δυσκολοχώνευτο όταν παραωριμάσει αλλά όταν είναι μικρό και πράσινο είναι τρυφερό και ευκολοχώνευτο. Τρώγεται καλύτερα όμως πλυμένο και όπως είναι με την φλούδα του, γιατί περιέχει βιταμίνες Β αντινευρωτικές και Α αντισκορβουτικές. Περιέχει ο χυμός του αρκετά άλατα.

Aνθιση – χρησιμοποιούμενα μέρη – συλλογή
Το αγγούρι καλλιεργείται Μάιο και Ιούνιο. Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται οι καρποί του.

Θεραπευτικές ιδιότητες και ενδείξεις
Είναι ευφραντικό, δροσιστικό, ελαφρώς υπακτικό και διεγερτικό της ορέξεως. Η κυτταρίνη του χρησιμεύει ως ρυθμιστής της λειτουργίας του πεπτικού συστήματος. Όταν ωριμάσει και κιτρινίσει η φλούδα του, τότε χρησιμοποιείται για τον χυμό του. Κυρίως φρεσκάρει το πρόσωπο, το λευκαίνει και καταστρέφει τα μπιμπίκια.
Τα σπέρματα το γαλάκτωμα των οποίων χορηγείται εσωτερικώς δρουν κατά των φλεγμονών του πεπτικού συστήματος και της κύστεως, εξωτερικώς δε κατά των αιμορροΐδων, των λειχήνων και των αποστημάτων. Η ρίζα χρησιμοποιήθηκε παλαιότερα κατά των εμέτων, αποξηραμένη και κονιοποιημένη με μέλι ή κρασί. Οι καρποί θεωρούνται δροσιστικοί, διουρητικοί και χολαγωγοί.

Παρασκευή και δοσολογία
Για να πάρουμε τον χυμό του, πλένουμε με νερό προσεκτικά το αγγούρι και το ξύνουμε στον τρίφτη, όπως είναι και όχι καθαρισμένο. Στην Ευρώπη παραδοσιακά οι γυναίκες το έβαζαν σε βραστό νερό για λίγα λεπτά, για να σκοτωθούν τα μικρόβια που πιθανώς υπήρχαν. Κατόπιν το σουρώνουμε και παίρνουμε το χυμό τον οποίο τοποθετούμε σε μπουκάλι που εκθέτουμε στον ήλιο για μερικές ημέρες. Αυτό είναι το αγγουρόνερο για νυχτερινή χρήση.

Προφυλάξεις
Ως τουρσί δεν πρέπει να καταναλώνεται από όσους πάσχουν από το στομάχι τους, λιθίαση, ψαμμίαση, νεφρά, διότι βλάπτει. Όσοι πάσχουν από διαβήτη στον καιρό του πρέπει να το προτιμούν γιατί περιέχει πολύ λίγους υδατάνθρακες και καθόλου σάκχαρο.

Maria Orfanoudaki

Γράψτε το σχόλιό σας

Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα με τα στοιχεία και το μήνυμά σας:
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικα.

Σχόλια με υβριστικό, απειλητικό, ρατσιστικό ή άλλο περιεχόμενο που η συντακτική ομάδα κρίνει πως δεν προσφέρουν στο γόνιμο διάλογο, δεν θα δημοσιεύονται. Παρακαλούμε να αποφεύγετε τα greeklish.