Μουσείο Τυπογραφείας

Αγχος στις εξετάσεις (μέρος α’)

37Οσο πλησιάζει η εξεταστική περίοδος που τα παιδιά καλούνται να δώσουν τον καλύτερο εαυτό τους αυξάνεται το άγχος τόσο το δικό τους όσο και των κοντινών τους ατόμων. Ας εξηγήσουμε αρχικά τι είναι το άγχος ως έννοια.

ΑΓΧΟΣ: Το δυσάρεστο συναίσθημα που σχετίζεται άμεσα με την αίσθηση ενός επικείμενου κινδύνου που δεν είναι εμφανής και προσδιορίσιμος από τον παρατηρητή.

ΠΑΝΙΚΟΣ: Η ξαφνική κορύφωση του άγχους, μικρής διάρκειας. Ως έναν βαθμό κρίνεται φυσιολογικό και δημιουργικό. Μας κινητοποιεί σε δύσκολες και προκλητικές φάσεις της ζωής μας, ώστε να καταβάλλουμε το μέγιστο των προσπαθειών μας προκειμένου να επιτύχουμε τον στόχο μας. Οταν η πίεση αυξάνεται και νιώθουμε οτι δεν μπορούμε να το ελέγξουμε, τότε μπορεί να γίνει επικίνδυνο καθώς περιορίζει την πραγματική ικανότητα για επίδοση και μας κάνει να υποφέρουμε. ΑΓΧΟΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ είναι η ανησυχία ή ο φόβος που νιώθουν οι μαθητές, όταν πρόκειται να εξεταστούν σε κάποιο μάθημα γραπτά ή προφορικά. Οι περισσότεροι μαθητές νιώθουν άγχος στην περίοδο των εξετάσεων και είναι αναμενόμενο. Για κάποιους είναι τόσο έντονο που επιδρά αρνητικά στην ακαδημαϊκή τους επίδοση γενικότερα. Το άγχος των εξετάσεων συχνά συνδέεται με τον φόβο που νιώθουν τα παιδιά μήπως δεν τα καταφέρουν, μήπως βιώσουν μία αποτυχία. Πίσω από αυτό το συναίσθημα, πολλές φορές υπάρχει ο φόβος μήπως απογοητεύσουν τους γονείς τους ή ματαιώσουν τις προσδοκίες που έχουν οι ίδιοι για τον εαυτό τους.

1. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΑΓΧΟΥΣ ΣΤΟ ΣΩΜΑ: Ενοχλήσεις στο στομάχι, ένταση των μυών, πονοκέφαλοι, δύσπνοια, εφίδρωση, συχνοουρία, τρέμουλο, τικ, ναυτία κ.ά.

2. ΝΟΥΣ: Μειωμένη ικανότητα συγκέντρωσης, δυσκολίες στη μνήμη και στην ικανότητα για μάθηση, δυσκολία λύσης προβλημάτων, οργάνωσης πληροφοριών κ.ά.

3. ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ : Μειωμένη όρεξη ή υπερκατανάλωση τροφής, αύξηση αλκοόλ -τσιγάρο – καφές, αίσθημα κόπωσης, διαταραγμένος ύπνος, ενοχές, λύπη, αμηχανία, φόβος, συχνά ξεσπάσματα σε κλάμα ή θυμό, χαμηλή αυτοεκτίμηση κ.ά.

4. ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ: Επιθετικότητα, κλείσιμο στον εαυτό, αίσθημα μοναξιάς, θλίψης, παρεξήγησης από τους άλλους κ.ά.

ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ; Αν αποκλείσουμε το άγχος που οφείλεται σε ελλιπή προετοιμασία, σε ψυχολογικό επίπεδο το άγχος οφείλεται κυρίως σε σκέψεις και σε εικόνες που μας έρχονται στον νου και μας επηρεάζουν αρνητικά.
Οσον αφορά τις αιτίες του άγχους των εξετάσεων πηγάζουν από τις υψηλές προσδοκίες ή και πίεση από αγαπημένα πρόσωπα, από αρνητικές παρελθοντικές εμπειρίες σε εξετάσεις, από τον φόβο αποτυχίας που συνδέεται με μια τεράστια αλυσίδα αρνητικών σκέψεων. Μερικές από τις εμβόλιμες σκέψεις που αρχίζουν να έρχονται σωρηδόν και προκαλούν αυτά τα συμπτώματα είναι ότι:  «Θα απογοητεύσω τους γονείς μου», «Αν πάρω κακούς βαθμούς δε θα περάσω στο Πανεπιστήμιο». Θυμάται ενδεχομένως τον πατέρα ή και τη μητέρα να λέει κάτι αντίστοιχο. Σκέφτεται: «Πάλι θα τα κάνω θάλασσα όπως ακριβώς έκανα στο μάθημα Χ», θυμάται τον καθηγητή στο τελευταίο μάθημα που δεν τα πήγε καλά, να ανακοινώνει τον βαθμό του. Και συνεχίζει με καταστροφικές σκέψεις: «Αν δεν περάσω στο Πανεπιστήμιο δε θα πάρω το πτυχίο και δε θα μπορέσω να διαγωνιστώ για μία δουλειά αξιόλογη, δε θα ξέρω για αρκετά χρόνια τι θα κάνω και αν δεν έχω δουλειά δε θα μαι ανεξάρτητος άρα θα εξαρτώμαι από τους γονείς μου». Οι εξετάσεις και οι βαθμοί είναι σαφώς μια πρόκληση για τους μαθητές όλων των ετών. Είναι σημαντικό να περνάμε τις εξετάσεις και να πετυχαίνουμε τους στόχους που έχουμε θέσει. Παρ’ όλα αυτά είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι δεν είναι οι ίδιες οι εξετάσεις που μας προκαλούν το άγχος, αλλά οι σκέψεις και οι εικόνες που παρεμβάλλονται μέσα μας ή την ώρα που διαβάζουμε ή την ώρα των εξετάσεων, είναι οι ερμηνείες που δίνουμε από μόνοι μας και όχι τα γεγονότα από μόνα τους καθεαυτά. Προσπαθούμε να ελέγχουμε τις σκέψεις και τις εικόνες που συνδέουμε τις εξετάσεις στα μαθήματα, ώστε να διαχειριζόμαστε αποτελεσματικότερα το άγχος μας. Στο επόμενο άρθρο την επόμενη βδομάδα θα εξηγήσουμε πώς μπορούμε να τα διαχειριστούμε όλα αυτά, ώστε να βιώνουμε με πιο υγιή τρόπο αυτή την αγχώδη αντικειμενικά και δύσκολη περίοδο.
* ψυχολόγος, γνωσιακή συμπεριφορική  ψυχοθεραπεύτρια (CBT) διαταραχές άγχους

Γράψτε το σχόλιό σας

Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα με τα στοιχεία και το μήνυμά σας:
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικα.

Σχόλια με υβριστικό, απειλητικό, ρατσιστικό ή άλλο περιεχόμενο που η συντακτική ομάδα κρίνει πως δεν προσφέρουν στο γόνιμο διάλογο, δεν θα δημοσιεύονται. Παρακαλούμε να αποφεύγετε τα greeklish.