Καθηγητής Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης
Δρ Χρήστος Μ. Λεμονάκης
Εργαστηρίου Συστημάτων Χρηματοοικονομικής Διοίκησης του Πολυτεχνείου Κρήτης
Ρευστότητα - ανάπτυξη
Στα τέλη του περασμένου έτους η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δάνεισε το υπέρογκο ποσό των 489 δις ? σε 523 ευρωπαϊκές τράπεζες για περίοδο 1.134 ημερών με επιτόκιο 1%, σε μια προσπάθεια σταθεροποίησης του ευρωπαϊκού χρηματοοικονομικού συστήματος από τις επιπτώσεις της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης. Στόχος της κίνησης αυτής ήταν τα Πιστωτικά Ιδρύματα (Π.Ι.) να διαθέτουν ρευστά διαθέσιμα για να δανείζουν την πραγματική ευρωπαϊκή οικονομία, αποφεύγοντας το στραγγαλισμό της αγοράς (η διατραπεζική αγορά δεν λειτουργεί).
Η επιβράδυνση της ανάπτυξης στην ευρωπαϊκή οικονομία κρύβει δυσμενείς επιπτώσεις για τις υπερχρεωμένες χώρες του Νότου, όπως η Ιταλία και η Ισπανία και επηρεάζει δυσμενώς και τη χώρα μας. Η λιτότητα από την άλλη υπονομεύει τα Π.Ι., αυξάνει την ανάγκη για ανακεφαλαιοποιήσεις και ρευστοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων και απειλεί με έναν φαύλο κύκλο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα διψά για μια μακροπρόθεσμη λύση, που μπορεί να έρθει αν η ΕΚΤ τυπώσει χρήμα, κάτι που δεν επιθυμεί η Γερμανία, με το φάντασμα του πληθωρισμού να ταυτίζεται έντονα στη μνήμη των Γερμανών με την άνοδο του φασισμού κατά τον Β? Παγκόσμιο Πόλεμο.
Τα ελληνικά Π.Ι. εγγράφουν σήμερα αυξημένες προβλέψεις, τόσο λόγω της αύξησης των μη εξυπηρετούμενων δανείων, όσο και της επερχόμενης απομείωσης της αξίας των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου. Οι αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου που αποτελούν μονόδρομο στις ημέρες μας για τα Π.Ι., καθίστανται ωστόσο εξαιρετικά δύσκολες, λόγω του χαμηλού επιπέδου εμπιστοσύνης και της επακόλουθης έλλειψης ρευστότητας στην αγορά.
Επιστροφή στη δραχμή ή όχι;
Ολοένα και περισσότεροι αναλυτές στην Ευρωζώνη και μεγάλα think tanks ανά την υφήλιο είναι αντίθετοι πλέον με το ενδεχόμενο εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ όχι μόνο λόγω του υψηλού κόστους που θα περιελάμβανε μια τέτοια ενέργεια σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά κυρίως και λόγω των ακόλουθων σημαντικών συνιστωσών:
Επιστροφή σε εθνικό νόμισμα με το χρέος της χώρας να αποτιμάται σε ευρώ, σημαίνει επιστροφή της χώρας σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα της περιόδου μετά τον μεσοπόλεμο, με άμεσο πολιτικό και οικονομικό αντίκτυπο στην Νότιο Ανατολική Ευρώπη και στα Βαλκάνια.
Περαιτέρω ρευστή κοινωνική και πολιτική κατάσταση, που μπορεί να οδηγήσει σε εντεινόμενες κοινωνικές αναταραχές, με απρόβλεπτες διαστάσεις στη χώρα και πιθανή διάσπαση του κοινωνικού ιστού.
Αλυσιδωτή συστημική αντίδραση με μετάδοση της κρίσης στις ήδη νοσούσες οικονομίες του Νότου, κυρίως της Ιταλίας και της Ισπανίας, τα μεγέθη των οποίων μπορούν από μόνα τους να τινάξουν στον αέρα το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, σε περίπτωση που οι χώρες αυτές οδηγηθούν σε τριμερή μηχανισμό στήριξης, όπως η Ελλάδα.
Επανάκτηση του ελέγχου της νομισματικής πολιτικής από μέρους της προβλέπεται ότι θα δημιουργήσει πλείστα όσα προβλήματα καλείται να επιλύσει, κυρίως λόγω της σημαντικής υποτίμησης του εθνικού νομίσματος, που μπορεί να ανέλθει σε ποσοστό 50-60%!
Με το μνημόνιο ΙΙ ουσιαστικά εξαγοράζεται διαπραγματεύσιμος χρόνος, για να μπορέσει η Ελλάδα να αποφύγει την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα. Η άποψη που διαμορφώνεται σήμερα λαμβάνει υπόψη το πλαίσιο συνεπειών επιστροφής της στη δραχμή, σε συνδυασμό με τα έτερα μέλη της Ευρωζώνης, κυρίως την Ιταλία και την Ισπανία, που αποτελούν δύο από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης. Χαρακτηριστικό είναι και το στοιχείο ότι πιθανή διάσωση αυτών των χωρών θα ισοδυναμούσε με το τέλος της Ευρωζώνης και την επιστροφή στα εθνικά νομίσματα για το σύνολο των χωρών μελών που την απαρτίζουν ( στην περίπτωση αυτή επιβεβαιώνεται η μονοκρατορία του δολαρίου ΗΠΑ και η έλλειψη ικανών ηγετών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να στηρίξουν το οικοδόμημα αυτό).
Μονόδρομος η αλλαγή επικρατούσας κουλτούρας
Η συνεχής και αντιπαραγωγική αφαίμαξη της μεσαίας τάξης οδηγεί στην συρρίκνωση του παραγωγικού ιστού της χώρας και αποδιοργανώνει τις υγιείς δυνάμεις του τόπου από το να εστιαστούν στο κύριο μέλημά τους, στη διατήρηση της βιωσιμότητας της οικονομίας. Αυτό μπορεί να έλθει μέσω της αύξησης της ανταγωνιστικότητας της εργασίας, με παράλληλη διατήρηση ή και βελτίωση της παρεχόμενης ποιότητας των παραγόμενων προϊόντων και υπηρεσιών. Η «αναβάπτιση» αυτή που κυοφορείται και φέρει χαρακτηριστικά ουσιαστικής αλλαγής της επιχειρηματικής κουλτούρας στον τόπο, δύναται να υιοθετηθεί όχι μόνο μέσω της δραστικής μείωσης του κόστους εργασίας, αλλά κυρίως μέσω της αύξησης της παραγωγικότητάς της , με παράλληλη βελτίωση της ποιότητάς της και με προσπάθεια για δημιουργία συνεργιών και ενίσχυση της εξωστρέφειας της παραγωγής. Δεν είναι ανάξιο λόγου ότι η Ελλάδα διαθέτει ικανοποιητικά καταρτισμένο και έμπειρο εργατικό, στελεχιακό και επιστημονικό δυναμικό, ικανό να της προσδώσει αναπτυξιακή πορεία σε βιώσιμους και ανταγωνιστικούς τομείς της ελληνικής οικονομίας, όπως ο τουρισμός, η μεταποίηση, οι νέες τεχνολογίες, η αξιοποίηση του ενεργειακού πλούτου της χώρας (ανανεώσιμου και μη).
Τα βήματα που διαφαίνονται στην αναζήτηση της νέας ισορροπίας που δημιουργείται στην Ελλάδα μετά την ολοκλήρωση του PSI και την τελική συμφωνία για το ελληνικό χρέος και τις επιμέρους λεπτομέρειες αυτής, ενδεχομένως να φαντάζουν ως μονόδρομος, τον οποίο η χώρα πρέπει να διέλθει. Το κόστος που καταβάλλεται σήμερα υπαγορεύει την απαίτηση για καθολική αλλαγή της επικρατούσας κουλτούρας, σε επίπεδο εθνικής προσπάθειας, με σκοπό την συνολική απόρριψη των αγκυλώσεων και των κακών πρακτικών που μας οδήγησαν στην σημερινή πραγματικότητα. Δεν υπάρχει λόγος και δεν πρέπει να επιτραπεί ο σφετερισμός και η διεκδίκηση πολιτικού μεριδίου με μικροκομματικά κριτήρια την επόμενη ημέρα, που με μαθηματική ακρίβεια οδηγεί σε εσωτερική υποτίμηση και αλλαγή του status που βιώσαμε ως χώρα, την τελευταία εικοσαετία. Το πεδίο ωστόσο είναι εξαιρετικά ρευστό και στο κάδρο πλέον δεν βρίσκεται μόνο η Ελλάδα. Ίσως αυτό το γεγονός να επιτείνει και από μόνο του τη λύση, αρκεί να το αντιληφθούμε και να δράσουμε με γνώμονα το συμφέρον του τόπου.
VIDEO 
ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ
Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα με τα στοιχεία και το μήνυμά σας:
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικα.