Γράφει ο Ευάγγελος Γιδαράκος*
Η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων της Περιφέρειας Κρήτης αποτελεί μια περιοχή με πλούσιο,
πολύτιμο και ποικιλόμορφο περιβάλλον, το οποίο διαφοροποιείται από αμμώδεις παράκτιες περιοχές
έως και απόκρημνες ορεινές και ημι-ορεινές εκτάσεις. Αυτή η ποικιλομορφία, σε συνδυασμό με το ευνοϊκότατο κλίμα, επέτρεψε την ανάπτυξη πολλών διαφορετικών οικονομικών δραστηριοτήτων, όπως
του τουρισμού, της γεωργίας και της κτηνοτροφίας, οι οποίες βασίζονται και προϋποθέτουν
τη διατήρηση της υψηλής ποιότητας του περιβάλλοντος.
Χαρακτηριστικό της μοναδικότητας, αλλά και της ευαισθησίας του περιβάλλοντος του Noμού Χανίων αποτελεί το γεγονός ότι το 42% της έκτασής του καταλαμβάνεται από περιοχές που έχουν πιστοποιηθεί και έχουν ενταχθεί στο δίκτυο Natura 2000.
Έως σήμερα, η διαχείριση του πολύτιμου περιβάλλοντος των Χανίων έχει παρουσιάσει σοβαρές ελλείψεις, με αποτέλεσμα να έχουν παρατηρηθεί κρούσματα επιβάρυνσης αυτού με επικίνδυνους ρύπους και απόβλητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το οποίο μάλιστα διέσυρε όχι μόνο τα Χανιά, αλλά την Ελλάδα γενικότερα, σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και όχι μόνο, αποτελεί ο Κουρουπητός, ο οποίος αν και φαντάζει πλέον φάντασμα του παρελθόντος, αποτελεί ατράνταχτη απόδειξη του ότι η υποβάθμιση του περιβάλλοντος δεν προκύπτει απαραίτητα από έκτακτα και ανεξέλεγκτα γεγονότα, αλλά κυρίως από χρόνιες κακές πρακτικές διαχείρισης αποβλήτων, ουσιών και του περιβάλλοντος γενικότερα, οι οποίες σιγά - σιγά αποτελούν κατεστημένο, υπό την ανοχή ή άγνοια τόσο των αρμόδιων αρχών, όσο και των πολιτών γενικότερα.
Σε μια προσπάθεια να εντοπιστούν τυχόν κακές πρακτικές διαχείρισης επικινδύνων αποβλήτων στα όρια της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων, αλλά και να εκτιμηθεί η υφιστάμενη κατάσταση ρύπανσης επιβαρυμένων περιοχών αυτής, το Εργαστήριο Διαχείρισης Τοξικών Αποβλήτων του Πολυτεχνείου Κρήτης, εδώ και χρόνια κρίνει άκρως αναγκαία την εκπόνηση μιας ανάλογης στοχευμένης μελέτης, μέσω της οποίας θα αντιμετωπιστούν υποβόσκοντα περιβαλλοντικά προβλήματα, τα οποία ανά πάσα στιγμή ενδέχεται να εκδηλωθούν και να πάρουν σημαντικές διαστάσεις. Έχοντας μια πλήρη εικόνα της υφιστάμενης κατάστασης και επικινδυνότητας, θα καταστεί με τον τρόπο αυτό εφικτή η πρόταση λήψης συγκεκριμένων μέτρων πρόληψης και καταστολής.
Το πόσο αναγκαία είναι μια τέτοια διερεύνηση και αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης διαχείρισης επικινδύνων και τοξικών αποβλήτων και ρύπανσης στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων παρουσιάζεται πιο αναλυτικά στα ακόλουθα:
1. Προβληματισμός Υφιστάμενων Υγειονομικών Εγκαταστάσεων
στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων
(νοσοκομεία, κέντρα υγείας, ιδιωτικές κλινικές)
Η ορθή διαχείριση των ιατρικών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων και όλων των τοξικών υπολειμμάτων από κλιβάνους, αποτελεί σημαντικότατη προϋπόθεση για την εξασφάλιση και την προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος γενικότερα. Δυστυχώς ακόμη και οι σύγχρονες κοινωνίες έχουν βιώσει έως έναν βαθμό την επικινδυνότητα και την ανεξέλεγκτη διάσταση, που περιέχει και μπορεί να λάβει, αντίστοιχα, ένας μολυσματικός παράγοντας. Δεδομένης, λοιπόν, αφενός της ιδιαιτερότητας και της υψηλής επικινδυνότητας που παρουσιάζουν τα ιατρικά απόβλητα και αφετέρου των αναμενόμενων ελλείψεων σε εθνικό (πόσο μάλλον σε τοπικό επίπεδο) θεωρείται αναγκαία η εκπόνηση μιας συστηματικής και ολοκληρωμένης έρευνας επί του ποιοτικού και ποσοτικού προσδιορισμού των ιατρικών αποβλήτων στο σύνολο της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων. Πρέπει να καταγραφούν και να αξιολογηθούν οι παρούσες 'μέθοδοι' διαχείρισης των ιατρικών αποβλήτων και να υποδειχθούν όλες οι υφιστάμενες αδυναμίες, ελλείψεις και ορθοί τρόποι διαχείρισης και επεξεργασίας αυτών. Στα πλαίσια των παραπάνω ενεργειών, πρέπει να διεξαχθούν εκτενείς δειγματοληψίες και αναλύσεις ως προς συγκεκριμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά και να διαπιστωθεί ο βαθμός της επικινδυνότητάς των.
Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί το γεγονός ότι δυστυχώς στον συγκεκριμένο τομέα συνεχίζονται χρόνιες και άκρως επικίνδυνες για την υγεία και το περιβάλλον τακτικές. Η ορθή διαχείριση των ιατρικών αποβλήτων και τοξικών υπολειμμάτων μπορεί και πρέπει να πραγματοποιηθεί με την απαραίτητη υιοθέτηση ορθών πρακτικών, οι οποίες όχι μόνο δεν απαιτούν τη δαπάνη υπέρογκων ποσών, αλλά αντιθέτως επιφέρουν σημαντικότατα οικονομικά οφέλη στην ίδια την ιατρική μονάδα. Αν προστεθεί και ποσοτικοποιηθεί δε το όφελος της προστασίας του περιβάλλοντος και ιδιαίτερα της δημόσιας υγείας, καθώς και της αποτροπής περιβαλλοντικών προβλημάτων, τα οποία θα απαιτήσουν στο μέλλον την λήψη ακριβών κατασταλτικών μέτρων, το οικονομικό όφελος λαμβάνει ασύλληπτες διαστάσεις,
2. Πρώην Δήμοι
Ακρωτηρίου - Σούδας
Οι πρώην Δήμοι Ακρωτηρίου και Σούδας διαθέτουν πολλές φυσικές ομορφιές και σημαντική πολιτιστική και ιστορική αξία, που τους προσδίδουν μεταξύ άλλων μεγάλη τουριστική επισκεψιμότητα. Παρόλα αυτά, εδώ και πολλά χρόνια φιλοξενούν στα όριά τους δραστηριότητες, οι οποίες αν μη τι άλλο μπορούν εκ φύσεως να αποδειχθούν περιβαλλοντικά επιβαρυντικές. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται: πρώην χώρος ανεξέλεγκτης διάθεσης αποβλήτων (Κουρουπητός), πρώην χώρος δεματοποίησης και εναπόθεσης αστικών απορριμμάτων, ΧΥΤΑ εναπόθεσης αστικών και (όχι μόνον) αποβλήτων, μονάδα μηχανικής διαλογής και κομποστοποίησης αστικών απορριμμάτων, διεθνές αεροδρόμιο «Δασκαλογιάννης», στρατιωτικές εγκαταστάσεις, μονάδες πετρελαιοειδών, πεδίο βολής και εμπορικό λιμάνι.
Λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη ότι οι πρώην Δήμοι Ακρωτηρίου και Σούδας αποτελούν την είσοδο χιλιάδων επισκεπτών στον πρώην Νομό, μέσω του αεροδρομίου και του λιμανιού, η εκπόνηση μιας συστηματικής και ολοκληρωμένης έρευνας επί του ποιοτικού και ποσοτικού προσδιορισμού των υφιστάμενων επικίνδυνων αποβλήτων - ουσιών κρίνεται αναγκαία. Συγκεκριμένα οφείλουν να καταγραφούν, να χαρακτηριστούν και να αναγνωριστούν όλα τα τυχόν επικίνδυνα απόβλητα και ουσίες (βάσει της ισχύουσας νομοθετικής κωδικοποίησης και ταξινόμησης αυτών), που υπάρχουν αυτή τη στιγμή στους εν λόγω πρώην δήμους, προκειμένου να προκύψει μια αναφορά περιβαλλοντικής αξιολόγησης. Εν συνεχεία, πρέπει να διεξαχθούν εκτενείς δειγματοληψίες και αναλύσεις ως προς συγκεκριμένες «δύσκολες» ενώσεις, όπως π.χ. εκρηκτικά, πετρελαιοειδή κ.α.
Βασικό σκοπό της συγκεκριμένης έρευνας αποτελεί η «περιβαλλοντική χαρτογράφηση» των συγκεκριμένων πρώην Δήμων, ως προς την παρουσία ρυπογόνων δραστηριοτήτων, τις επιπτώσεις που έχουν επέλθει από αυτές στο περιβάλλον, καθώς και την υφιστάμενη κατάσταση ρύπανσης και επικινδυνότητας.
Και σε αυτήν την περίπτωση το όφελος από τον έγκαιρο εντοπισμό υποβοσκόντων προβλημάτων και την πρόληψη εμφάνισης σημαντικών περιβαλλοντικών προβλημάτων και επιπτώσεων θεωρείται ανεκτίμητο.
Αντιλαμβανόμενοι την άμεση σύνδεση του περιβάλλοντος με την ποιότητα ζωής και την οικονομική ανάπτυξη ενός τόπου, θεωρούμε χρέος μας να αξιοποιήσουμε την παρουσία, τις γνώσεις και την εμπειρία του Πολυτεχνείου Κρήτης προς όφελος της τοπικής κοινωνίας, προχωρώντας σε μια συνεργασία, η οποία θα έχει περισσότερο προληπτική και λιγότερο κατασταλτική δράση, οδηγώντας στην εξοικονόμηση σημαντικών οικονομικών πόρων, μέσω πολλών διαφορετικών μονοπατιών.
Στις πραγματικά δύσκολες εποχές τις οποίες διανύουμε, η προστασία του περιβάλλοντος και κατ’ επέκταση της δημόσιας υγείας δεν θα πρέπει να φαντάζει πολυτέλεια, και σε καμία περίπτωση δευτερευούσης σημασίας θέμα στα μάτια των αρμόδιων φορέων, που δυστυχώς μέχρι σήμερα έχουν αποτύχει. Αντιθέτως, θα πρέπει να αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα, καθώς αυτό συντελεί ως βασική προϋπόθεση για την όποια ανάπτυξη του τόπου μας.
*καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης
VIDEO 
ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ
Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα με τα στοιχεία και το μήνυμά σας:
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικα.