Μόνιμες Στήλες

Αρθρο υπ αρ. 238
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ……ME ΑΠΛΑ ΛΟΓΙΑ…
1 Οκτωβρίου 2011 11:15 πμ - Σχολιάστε

Τους θησαυρούς συνήθως τους προστατεύουμε.
Γιατί όχι και το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης;

Γράφει ο Αρτεμ.   Κωνσταντίνος Σταυρουλάκης*   

Δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει τον θησαυρό που κρύβει το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης.
Στεγάζεται στα Χανιά, στην οδό Ιω. Σφακιανάκη 20 και θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα περιφερειακά Αρχεία της χώρας σε περιεχόμενο, όγκο και σπουδαιότητα υλικού! (*1)
Αυτό βέβαια μας διαφεύγει, επιβεβαιώνοντας, δυστυχώς, τον κανόνα: «Οι θησαυροί βρίσκονται πάντα δίπλα μας χωρίς να τους αντιλαμβανόμαστε…».
Αυτό συμβαίνει και με την περίπτωση του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης, το οποίο προσπαθεί να βρει χρόνια αυτό που του αρμόζει.
Τα 700.000 σημαντικότατα έγγραφα και ντοκουμέντα       -τα οποία χρονολογούνται από το 1821 μέχρι σήμερα-  φωνάζουν και ζητούν χώρο, τέτοιο ώστε να μπορούν να αναπνέουν, να αισθάνονται προστασία, αλλά και να μπορούν εύκολα, να φωτίσουν        -με τη λάμψη τους- τον όποιον επισκέπτη.
Την απαίτηση αυτή δεν μπορεί να την ικανοποιήσει το κτήριο που στεγάζεται τώρα το Αρχείο, δηλαδή αυτό της οδού Ιω. Σφακιανάκη, μαζί με την ενοικιασμένη αποθήκη…
Σε αυτό το σημείο φαίνεται και η αξία της προσπάθειας της υπευθύνου του Ιστορικού Αρχείου της Κρήτης, κας Σημανδηράκη, η οποία χρόνια τώρα προσπαθεί και αναδεικνύει το πρόβλημα.
Αυτήν τη στιγμή φτάσαμε σε μια πρόταση που πρέπει πάση θυσία να υποστηριχθεί από τους τοπικούς φορείς και από τους Χανιώτες πολίτες:
Την παραχώρηση της Δικαστικής Φυλακής Χανίων μετά τη μετεγκατάστασή της στην Αγιά, για τη στέγαση του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης.
Στο πλάι της προσπάθειας αυτής βρίσκεται ο αντιπεριφερειάρχης, κ. Απόστολος Βουλγαράκης, ο οποίος με επιστολή του προς τον υπουργό Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, κ. Μιλτιάδη Παπαϊωάννου και την υπουργό Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, κα Αννα Διαμαντοπούλου, ζητά να γίνουν οι απαιτούμενες ενέργειες, έτσι ώστε να παραχωρηθεί στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης το κτήριο των βοηθητικών εγκαταστάσεων και του αύλειου χώρου του συγκροτήματος της Δικαστικής Φυλακής Χανίων, μετά τη μεταφορά της τελευταίας στις νέες εγκαταστάσεις, δίδοντας έτσι  ελπίδες στην προστασία αυτού του τόσο σπουδαίου αρχειακού υλικού.
Επιτέλους ας καταλάβουμε όλοι πως θησαυρός δεν είναι ο χρυσός, οι μετοχές ή τα ομόλογα, μα η ίδια ιστορία μας. Μονάχα τότε θα δείξουμε τον σεβασμό που απαιτείται…
Ας σκορπίσουμε, λοιπόν, τις ευχές και τη συμπαράστασή μας στον δρόμο της προσπάθειας αυτής…
Ενδιαφέρον έχουν και οι παρακάτω λεπτομέρειες για μια καλύτερη γνωριμία με  το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης (*2):

ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Τα Ιστορικό Αρχείο Κρήτης είναι περιφερειακή υπηρεσία των Γενικών Αρχείων του Κράτους. Βασικός σκοπός των Ι.Α.Κ. είναι η εποπτεία, διάσωση, συγκέντρωση, ταξινόμηση και ευρετηρίαση του αρχειακού υλικού του Νομού Χανίων καθώς και η διάθεση και η με ποικίλους τρόπους αξιοποίηση όλου αυτού του αρχειακού πλούτου.
Το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης ιδρύθηκε το 1920 με έδρα τα Χανιά, ύστερα από απόφαση του τότε γενικού διοικητή Κρήτης. Ιδρυτής του ήταν ο αείμνηστος Νικόλαος Παπαδάκης από τη Σητεία, στον οποίο και ανετέθη η διεύθυνση του Ι.Α.Κ. τον Μάρτιο του 1920. Αναλαμβάνοντας αυτός ο ένθερμος συλλέκτης και φύλακας των μνημείων της Κρητικής Ιστορίας, δεν περιορίσθηκε μόνο στην πρόχειρη περισυλλογή του αρχειακού υλικού, αλλά με εξαιρετικό ζήλο και αυταπάρνηση και χωρίς να πληρώνεται πολλές φορές, εργάσθηκε σκληρά και κάτω από αντίξοες συνθήκες συλλέγοντας αρχειακό υλικό, κάνοντας εκκαθαρίσεις, ταξινόμηση και καταγραφή του και πέτυχε να ευαισθητοποιήσει κατά το δυνατόν τους αρμόδιους που δεν είχαν σε μεγάλη υπόληψη τα αρχεία.
Το Αρχείο λειτούργησε σχεδόν ανεπίσημα ως το 1928, οπότε κι αναγνωρίσθηκε ως Ν.Π.Δ.Δ. Επόμενος διευθυντής του ανέλαβε το 1933 ο αείμνηστος επίσης Νικόλαος Β. Τωμαδάκης, μετέπειτα καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου και της γερμανικής κατοχής, η Υπηρεσία είχε να αντιμετωπίσει πλείστες δυσκολίες, ενώ το κυριότερο μέλημα του διευθυντή και του προσωπικού του Αρχείου ήταν η διάσωση και διαφύλαξη του πολύτιμου υλικού της Υπηρεσίας, το οποίο ευτυχώς δεν υπέστη μεγάλες απώλειες, εκτός ενός τμήματος αρχειακού υλικού που μεταφέρθηκε σε Μονή στα Ρούστικα Ρεθύμνης και υπέστη φθορές από την υγρασία.
Το 1943 το Αρχείο έγινε, με νομοθετικό διάταγμα, Δημόσια Υπηρεσία, ενώ το 1947 ο Τωμαδάκης, αφήνοντας ένα μεγάλο έργο πίσω του, ανέλαβε τη διεύθυνση των Γενικών Αρχείων του Κράτους.
Φωτισμένοι άνθρωποι του πνεύματος, των Γραμμάτων και της Επιστήμης ανέλαβαν να συνεχίσουν το έργο των Παπαδάκη και Τωμαδάκη, τα επόμενα χρόνια και το Αρχείο έφθασε σε τέτοιο υψηλό επίπεδο, ώστε να θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα περιφερειακά Αρχεία της χώρας, σε περιεχόμενο, όγκο και σπουδαιότητα υλικού.

ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΛΛΟΓΕΣ
Το αρχειακό υλικό του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης καλύπτει όλη την Κρήτη (εξ ου και η ονομασία της Υπηρεσίας) και υπολογίζεται σε περίπου 700.000 σημαντικότατα έγγραφα και ντοκουμέντα από το 1821 μέχρι σήμερα. Το υλικό είναι ταξινομημένο και καταγεγραμμένο σε βιβλία υλικού, καρτέλες, καταλόγους και ειδικά ευρετήρια. Στις άνω των 170 αρχειακές συλλογές της Υπηρεσίας, συγκαταλέγονται:
- Αρχεία Επαναστατικά – Επίσημη Αλληλογραφία των Κρητικών Επαναστάσεων 1821 – 1830, 1866 – 1869, 1877 – 78, 1895.
- 1898 καθώς και του Κινήματος του Θερίσου του 1905.
- Ιδιωτικές αρχειακές συλλογές που αναφέρονται σε διάφορες χρονικές περιόδους της Κρητικής Ιστορίας, με αλληλογραφία των αρχηγών των Επαναστάσεων, σωματαρχών, οπλαρχηγών, αλλά και άλλων εξεχόντων προσώπων (Πρακτικίδη, Μανουσογιαννάκηδων, Τσουδερών, Π. Κορωναίου, Χατζημιχάλη Γιάνναρη, Παρθενίου Κελαϊδή, Χάληδων, Α. Γιάνναρη, Ιω. Ζυμβρακάκη, Π. και Α. Κριάρη, Καλαϊσάκη, Ησυχάκη, Π. Γύπαρη, Ν. και Α. Σκουλά, Ι. Παΐζη, Μιχελογιάννη κ.ά.).
- Αρχείο Κρητών Αγωνιστών (είναι καταχωρισμένοι σε ευρετήρια και ειδικούς υποφακέλους όλοι οι αγωνιστές των Κρητικών Επαναστάσεων από το 1866 και μέχρι το 1898, με βιογραφικά στοιχεία, αποδεικτικά στρατιωτικών τίτλων [καπετανοχάρτια] καθώς και τις αιτήσεις τους για την παροχή συντάξεων, όπου αναφέρεται και η δράση τους).
- Αρχεία Οθωμανικά και του Κεντρικού Μεταφραστικού Γραφείου Κρήτης.
- Αρχεία Συμβολαιογραφικά από τα τέλη του 19ου αιώνα και εξής.
- Αρχεία Δικαστικά, του Εφετείου Κρήτης και του Πρωτοδικείου Χανίων χρονολογούμενα από τον περασμένο αιώνα και εξής.
- Ολόκληρο το αρχείο της Κρητικής Πολιτείας, του αυτόνομου δηλαδή Κρητικού Κράτους (1898 – 1913). Πρόκειται για ογκωδέστατο αρχείο με τα έγγραφα των Ανωτέρων Διευθύνσεων (Υπουργείων) της Κρητικής Πολιτείας.
- Αρχειακό υλικό που αναφέρεται στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο περιλαμβάνεται σε πέντε συλλογές που δίνουν πολύτιμα στοιχεία τόσο για τη Μάχη της Κρήτης όσο και για την αντίσταση του κρητικού λαού, αλλά και για τη διοικητική κατάσταση στο νησί κατά την περίοδο αυτή.
- Αρχεία σχολείων της πόλης και του Νομού Χανίων.
- Νεότερα αρχεία, δημόσια και ιδιωτικά: αρχεία Νομαρχιών, διαφόρων δημοσίων υπηρεσιών, εκπαιδευτικά, διαφόρων άλλων φορέων και φυσικών προσώπων κ.ά.

Στοιχεία επικοινωνίας Ιστορικού Αρχείου Κρήτης:
Ταχ. δ/νση: Ιω. Σφακιανάκη 20, 73134 Χανιά, τηλ. – Φαξ: 2821052606, E-mail: mail@gak.chan.sch.gr
Τα γραφεία του Ι.Α.Κ. είναι ανοιχτά για το κοινό από Δευτέρα έως Παρασκευή 8.30 π.μ. – 2.30 μ.μ.

Πηγές:
(*1) Λυβιάκη Γιαν: http://acrovasies.blogspot.com/2011/09/blog-post_16.html
(*2) Επίσημη ιστοσελίδα Ιστορικού Αρχείου Κρήτης:  http://gak.chan.sch.gr/history/

*οικονομολόγος Πανεπιστημίου Μακεδονίας
E-mail: fotakado@otenet.gr

Γράψτε το σχόλιό σας

Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα με τα στοιχεία και το μήνυμά σας:
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικα.