Ενα «σπάνιο» και »σχεδόν μοναδικό στην ιστορία του κόσμου»... ανεβοκατέβασμα της στάθμης της θάλασσας έχουν καταγράψει επιστήμονες (αρχαιολόγοι και γεωλόγοι) στη Δυτική Κρήτη, με το φαινόμενο να είναι περισσότερο εμφανές στα Φαλάσαρνα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι για 1.300 και πλέον χρόνια (από το 1000 π.Χ.) η συγκεκριμένη περιοχή βυθιζόταν, με τη θάλασσα να εισχωρεί όλο και πιο βαθιά στη στεριά, φαινόμενο το οποίο αντιστράφηκε το 365 μ.Χ., όταν ένας ισχυρότατος σεισμός ανύψωσε το δυτικό άκρο της Κρήτης κατά 6 - 9 μέτρα, ενώ ταυτόχρονα καταβύθισε το ανατολικό άκρο κατά 2 - 4 μέτρα!
«Το γεωλογικό αυτό φαινόμενο είναι περισσότερο εμφανές στα Φαλάσαρνα, εξαιτίας ύπαρξης της αρχαίας πόλης της Ελληνιστικής εποχής, της οποίας το τεχνητό λιμάνι βρέθηκε εκτός θαλάσσης στη στεριά και κείται σήμερα 150 μέτρα από την ακτή», επεσήμανε χθες η αρχαιολόγος, δρ. Ελπίδα Χατζηδάκη, πρώην αναπληρώτρια προϊσταμένη της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, παρουσιάζοντας την εισήγησή της στο θερινό σχολείο με αντικείμενο «Υλικά δομής των αρχαίων - Γεωμορφολογική εξέλιξη της Δυτικής Κρήτης κατά τους προϊστορικούς και ιστορικούς χρόνους», που διεξάγεται στην Κίσαμο, με πρωτοβουλία του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Η κα Χατζηδάκη επεσήμανε ότι μετά από αρχαιολογικές και γεωλογικές έρευνες στην περιοχή της Αρχαίας Φαλάσαρνας έχει προκύψει ότι από το 1000 π.Χ. μέχρι περίπου το 365 μ.Χ. η δυτική Κρήτη βυθιζόταν στη θάλασσα με σεισμικές δονήσεις περίπου κάθε 100 έως 200 χρόνια προκαλώντας έτσι την ταυτόχρονη ανύψωση του επιπέδου της στάθμης της θάλασσας.
Παράλληλα, σημείωσε ότι «σύμφωνα με τους αρχαίους ιστορικούς, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Κλαυδίου Νέρωνα, το 66 μ.Χ., συνέβη ένας καταστροφικός σεισμός στην Κρήτη σε σημείο που αναδύθηκε ένα νησί από τη θάλασσα μεταξύ Σαντορίνης και Κρήτης. Το κατακλυσμιαίο τσουνάμι που ακολούθησε με τη δύναμη των κυμάτων παρέσυρε ότι βρήκε μπροστά του, αλλά ταυτόχρονα κάλυψε με θαλάσσιες αποθέσεις τα παραλιακά κτήρια της αρχαίας πόλης και του λιμανιού της, αφήνοντας ως τεκμήριο αυτά τα παχιά στρώματα αποθέσεων, που ανασκάψαμε. Κατά την περίοδο εκείνη του σεισμού του 66 μ.Χ., η λιμενολεκάνη της Φαλάσαρνας καταποντίστηκε ακόμα μία φορά βαθύτερα από ποτέ, ενώ η θαλάσσια στάθμη άφησε τα ίχνη της στην ψηλότερη διαβρωτική γραμμή που διακρίνεται σήμερα καθαρά στα βράχια της ακτής στα 6,6 μ., όπου και παρέμεινε για 3 αιώνες».
Η κα Χατζηδάκη πρόσθεσε ότι το 365 μ.Χ. έγινε το αντίθετο απ' ό,τι συνέβαινε στο προηγούμενα 1.500 χρόνια! Συγκεκριμένα, την 21η Ιουλίου του 365 μ.Χ. «ένας τεκτονικός παροξυσμός υπολογιζόμενου μεγέθους 8,9 Ρίχτερ με επίκεντρο τη θαλάσσια περιοχή βορειοδυτικά της Φαλάσαρνας προκάλεσε τις μεγαλύτερες καταστροφές που έγιναν ποτέ σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Σε ελάχιστα δευτερόλεπτα τα επιχωμένα κτήρια και το λιμάνι της Φαλάσαρνας αναδύθηκαν απότομα τοπικά κατά 6,6 μ. και νότια κατά 9 μ.! Ολόκληρο το νησί της Κρήτης πήρε πλάγια κλίση και η ανατολική Κρήτη βυθίστηκε κατά 2-4 μ.».
Έτσι, αντί για καθίζηση της περιοχής, όπως συνέβαινε τα προηγούμενα χρόνια, «αυτή τη φορά η χερσόνησος της Γραμβούσας, το Καστρί και όλα τα παράλια αναδύθηκαν 6,6 μ. πάνω από τη θάλασσα, ενώ ο παλιός πυθμένας τους έγινε στεριά! Τα παλιρροϊκά κύματα υπολογιζόμενου ύψους 10 μ. εισήλθαν ακόμα μία φορά με μανία και παρέσυραν ό,τι βρήκαν μπροστά τους. Όμως τώρα το λιμάνι είχε ήδη επιχωματωθεί μέχρι και 30 εκ. πάνω από το σημερινό έδαφος που πατάμε. Τα ίχνη των αποθέσεων που παρέμειναν στην επιφάνεια του εδάφους διασκορπίστηκαν από τους ανέμους και τις βροχές ξανά μέσα στη θάλασσα. Για τον λόγο αυτό και δεν έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα οι θαλάσσιες αποθέσεις του 365 μ.Χ. μέσα στο λιμάνι, αλλά ευελπιστούμε ότι σε μελλοντικές έρευνες θα εντοπιστούν στα ψηλότερα σημεία», υπογράμμισε η κα Χατζηδάκη.
'ΣΠΑΝΙΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ'Ο καθηγητής Βιομηχανικών Ορυκτών και πρόεδρος του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Μιχάλης Σταματάκης επεσήμανε, μιλώντας στα «Χ.Ν.», ότι «σε σύντομο χρονικό διάστημα, 2.000 - 3.000 χρόνια για τον γεωλόγο είναι μικρό διάστημα, το να έχουμε τέτοια 'ανεβοκατεβάσματα' της στάθμης της θάλασσας δεν είναι συνηθισμένο φαινόμενο. Σε βάθος γεωλογικού χρόνου είναι πολύ συνηθισμένα. Για παράδειγμα, στη Σάμο μέσα σε βάθος πέντε εκατομμυρίων χρόνων σχηματιζόταν λίμνη, γινόταν χέρσος, ξανά λίμνη, δηλαδή είχαμε ένα ανεβοκατέβασμα, που σε τέτοιο βάθος χρόνου είναι συνηθισμένο. Αλλά εδώ έγινε πολύ σύντομα. Είναι πολύ σπάνιο και σημαντικό. Τα Φαλάσαρνα είναι ένα αίνιγμα για εμένα, που δεν έχει λυθεί ακόμα. Οπωσδήποτε χρειάζεται να μπούνε και άλλες ειδικότητες για να δούνε πώς ήταν τότε, να αποκλείσουμε κάποιες περιοχές και να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε τη μορφολογία του λιμανιού, γιατί δεν έχει γίνει πλήρης ανασκαφή λόγω ελλείψεως πόρων. Θέλουμε πάρα πολύ δουλειά στη δυτική Κρήτη», τόνισε ο κ. Σταματάκης.
ΟΙ ΕΡΕΥΝΕΣ ΓΙΑ
ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΛΙΜΑΝΙ
Η κα Χατζηδάκη αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, και στην πρωτοβουλία που έλαβε η ίδια το 1986 προκειμένου να εντοπίσει το χαμένο ιστορικό λιμάνι της Αρχαίας Φαλάσαρνας, τονίζοντας ότι ξεχώρισε «μια επίπεδη έκταση 100x75 μ. στους πρόποδες της χέρσας πλευράς της χερσονήσου Καστρί σε απόσταση 100 - 200 μ. από τη σημερινή ακτογραμμή».
«Όταν κατέληξα στο συμπέρασμα ότι αυτή ήταν η τοποθεσία του περίφημου 'κλειστού λιμένα' της Φαλάσαρνας, συζητώντας το με αρχαιολόγους και καθηγητές αντιμετώπισα ένα αρνητικό κλίμα αμφισβήτησης. Παρόμοια αντιμετώπιση είχα και από τον καθηγητή μου, ο οποίος προσπάθησε να με πείσει ότι σπαταλώ χρήματα του Ελληνικού δημοσίου, ενώ θάπρεπε να ερευνώ ένα βυθισμένο οικισμό στην Τροιζηνία! Παρόλα αυτά προχώρησα στην οργάνωση ερευνητικής αποστολής με τη σύμφωνη γνώμη του ΥΠΠΟ και χρηματοδότηση του τότε νομάρχη Χανίων Μπαντουβάκη, ο οποίος χρηματοδότησε όλα τα έργα της Εφορείας Χανίων», σημείωσε η κα Χατζηδάκη, η οποία αναφέρθηκε στη συνέχεια στ’ αποτελέσματα της ανασκαφής.
Καταλήγοντας, η κα Χατζηδάκη επεσήμανε ότι «η Φαλάσαρνα αποτελεί χρυσωρυχείο για την περιοχή μας. Ας την εκμεταλευτούμε σωστά με τη συνδρομή των τοπικών φορέων, αλλά προπάντων των κατοίκων του κάμπου της Φαλάσαρνας, οι οποίοι ως απόγονοι των αρχαίων οφείλουν να συμβάλλουν στη διατήρηση του αρχαιολογικού χώρου και των παραλίων της με σεβασμό στους αρχαίους Φαλασάρνιους, που κατοικούσαν εκεί και διατήρησαν έναν ένδοξο πολιτισμό για 300 χρόνια».
VIDEO 
ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ
Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα με τα στοιχεία και το μήνυμά σας:
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικα.