Γράφει ο Ευάγγελος Γιδαράκος*
Στο πλαίσιο του 2ου Διεθνούς Συνεδρίου «Διαχείριση Επικινδύνων και Βιομηχανικών Αποβλήτων» CRETE 2010 που διεξάγεται από 5 έως 8 Οκτωβρίου 2010, στον εκθεσιακό χώρο του Μinoa Palace στον Πλατανιά, Χανίων, ένα από τα πλέον επίκαιρα και φλέγοντα για την χώρα μας θέματα είναι η σωστή αξιολόγηση και αποκατάσταση ανεξέλεγκτων ρυπασμένων χώρων και εγκαταστάσεων από Βιομηχανικά και Επικίνδυνα Απόβλητα (ΕΑ). Πριν την όποια προσπάθεια διαχείρισης ρυπασμένων ή εν δυνάμει ή πιθανά ρυπασμένων χώρων από ΕΑ θα πρέπει, όπως είναι αυτονόητο, να προηγηθεί ο εντοπισμός αυτών, μέσω μιας λεπτομερούς διαδικασίας καταγραφής και χαρακτηρισμού τους και της δημιουργίας μιας δυναμικής και πλήρους βάσης δεδομένων. Η εν λόγω βάση δεδομένων καταρχήν θα περιέχει όλες τις περιπτώσεις εν δυνάμει ρυπασμένων χώρων, βάσει του χαρακτήρα τους και σχετικών λιστών της ισχύουσας νομοθεσίας. Σε ένα δεύτερο επίπεδο θα περιλαμβάνει τους πιθανά ρυπασμένους χώρους, βάσει θέσπισης συγκεκριμένων κριτηρίων χαρακτηρισμού.
Για την συμπλήρωση μιας τέτοιας βάσης με πραγματικές περιπτώσεις του Ελλαδικού χώρου θα πρέπει να ενεργοποιηθούν πολλοί και διαφορετικοί φορείς, που θα αποτελέσουν πολύτιμη πηγή πληροφοριών. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να ακολουθηθεί μια ενιαία μεθοδολογία συλλογής πληροφοριών, η οποία θα επιτρέψει την συγκέντρωση συγκρίσιμων πολύτιμων δεδομένων.
Το ιδιοκτησιακό καθεστώς και η χρήση ενός χώρου είναι ιδιαίτερα σημαντικές παράμετροι στην προσπάθεια καταγραφής αυτού. Για παράδειγμα, δεν είναι το ίδιο εύκολο να εντοπιστεί και να ελεγχθεί μια εν λειτουργία βιοτεχνική μονάδα, που προκαλεί εδαφική ρύπανση και ένα ιδιωτικό ή δημόσιο απομακρυσμένο οικόπεδο παράνομης εναπόθεσης επικινδύνων ουσιών. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να αναζητηθούν πληροφορίες από τους κατάλληλους φορείς. Σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ. Αυστραλία) έχουν αξιοποιηθεί ακόμη και τα αρχεία εταιρειών παροχής ηλεκτρισμού (π.χ. ΔΕΗ) ή και τηλεφωνικοί κατάλογοι.
Βάσει των παραπάνω, θεωρείται σημαντικός ο διαχωρισμός των ρυπασμένων ή πιθανά ρυπασμένων χώρων, βάσει της χρήσεώς τους, στις εξής κατηγορίες:
1. επιχειρήσεις / παραγωγικές μονάδες / βιομηχανικές εγκαταστάσεις
2. χώροι αποθήκευσης / διαχείρισης / επεξεργασίας ΕΑ
3. ανεξέλεγκτοι χώροι
Όσον αφορά στις επιχειρήσεις / παραγωγικές μονάδες / βιομηχανικές εγκαταστάσεις σημαντική πηγή πληροφοριών μπορούν να αποτελέσουν:
? οι Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) και οι αντίστοιχοι περιβαλλοντικοί όροι, που έχουν εκδοθεί για την λειτουργία τους
? οι ετήσιες εκθέσεις παραγωγού αποβλήτων, που υποχρεωτικά θα υποβάλλονται ετησίως, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας
? οι Δήμοι
? οι Διευθύνσεις ΠΕ.Χ?. των οικείων Περιφερειών
? λοιπές αρμόδιες ανά περίπτωση υπηρεσίες (π.χ. Διεύθυνση Μεταφορών Νομαρχιών για την περίπτωση βενζινάδικων)
? το ΥΠΕΚΑ
Από τις συγκεκριμένες υπηρεσίες μπορεί να υπάρχει πολύτιμο υλικό, το οποίο να αφορά σε: αδειοδοτήσεις επιχειρήσεων / μονάδων / εγκαταστάσεων, σχέδια χωροταξικού σχεδιασμού, χάρτες χρήσεων γης και κτηματολόγιο, αεροφωτογραφίες, μαρτυρίες / καταγγελίες, ιστορικό ,αρχείο.
Από όλες τις προαναφερόμενες πηγές μπορεί να γίνει μια πρώτη καταγραφή των χώρων, όπου λειτουργούν επιχειρήσεις, παραγωγικές μονάδες και βιομηχανικές εγκαταστάσεις και οι
οποίες βάσει των ΜΠΕ που διαθέτουν, χρησιμοποιούν ή παράγουν επικίνδυνες ουσίες, οι οποίες τις κατατάσσουν στους εν-δυνάμει ρυπασμένους χώρους. Επίσης μπορούν να αντληθούν κάποια βασικά στοιχεία τα οποία αφορούν στην θέση, την έκταση, το ιδιοκτησιακό καθεστώς, την δυναμικότητα και το ευρύτερο γειτνιάζον περιβάλλον του υπό μελέτη χώρου.
Η προαναφερόμενη διαδικασία καταγραφής συμβαδίζει με την συλλογή συγκεκριμένων πολύτιμων στοιχείων, όπως το μέγεθος / δυναμικότητα, την παραγωγική διαδικασία, τις κατηγορίες των αποβλήτων, τα χαρακτηριστικά και τις μεθόδους διαχείρισής τους, τα είδη επικίνδυνων ουσιών / υλικών που χρησιμοποιούνται / παράγονται, τους ρύπους που ενδέχεται να έχουν διαρρεύσει και άλλες πληροφορίες από ερωτηματολόγια και / ή επιτόπου επισκέψεις (π.χ. χρήση γης, στάθμη υπόγειου υδροφορέα, στρωματογραφία κ.α.), τα οποία επιτρέπουν μια πρώτη αξιολόγηση και τον χαρακτηρισμό των καταγεγραμμένων χώρων ως:
α) ρυπασμένοι
β) πιθανά ρυπασμένοι
γ) προσωρινά μη ρυπασμένοι
Όλα τα ανωτέρω έχουν εξεταστεί για το Υπουργείο Περ/ντος από Ερευνητική Ομάδα του Εργαστηρίου Διαχείρισης Τοξικών και Επικινδύνων Αποβλήτων του Πολυτεχνείου Κρήτης στα πλαίσια της μελέτης ««ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ, ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΝΕΞΕΛΕΓΚΤΩΝ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ / ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ».
Το έργο είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς αναμένεται να προσεγγίσει ένα φλέγον πρόβλημα, που αντιμετωπίζει η χώρα μας και δεν είναι άλλο από τον έλεγχο των επικινδύνων αποβλήτων (ΕΑ) και των επιπτώσεων, που αυτά δύναται να έχουν στο περιβάλλον και στον άνθρωπο, μέσω της διαφυγής τους στο έδαφος / ύδατα / αέρα. Πιο συγκεκριμένα, χώροι, οι οποίοι διαθέτουν ΕΑ, είτε σε πλήρως ελεγχόμενη κατάσταση, είτε σε ήμι-ελεγχόμενη (μη αντιληπτές διαρροές), είτε ακόμη και σε πλήρως μη ελεγχόμενη κατάσταση (ατύχημα ? μεγάλη διαρροή), θα πρέπει να είναι δυνατόν να εντοπιστούν, να καταγραφούν και να αξιολογηθούν ως προς την επικινδυνότητά τους και μέσω μιας κατάλληλης μεθοδολογίας να προσδιοριστούν όλες εκείνες οι παράμετροι, που θα υποδείξουν τα βέλτιστα μέτρα αποκατάστασης και ελέγχου.
*Καθ/τής Πολυτεχνείου Κρήτης,
δ/ντής Εργαστηρίου Διαχείρισης Τοξικών και Επικινδύνων Αποβλήτων
VIDEO 
ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ
Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα με τα στοιχεία και το μήνυμά σας:
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικα.