Μουσείο Τυπογραφείας

Αχλαδιά

YΓΕΙΑ – ΒΟΤΑΝΑ


Επιμέλεια:
ΣΑΚΗΣ ΚΟΥΒΑΤΣΟΣ
info@herb.gr

Βιότοπος – περιγραφή
Η λατινική ονομασία του βοτάνου είναι PIRUS communis (Aπιος η κοινή). Ανήκει στην οικογένεια των Ροδιδών. Η γνωστή μας αχλαδιά.
Είναι δένδρο που καλλιεργείται σε όλο τον κόσμο και έχει άπειρες ποικιλίες. Συνήθως είναι σε θαμνώδη κατάσταση, ως άγρια και παραμελημένη. Οταν καλλιεργείται όμως σχηματίζει ωραία δέντρα με στρογγυλή κόμη, από κλαδιά προς τα επάνω και έχει ισχυρό ριζικό σύστημα. Η φλούδα της είναι χρωματιστή, ξηρή και αυλακωμένη, οριζόντια και κατά μάκρος. Φτάνει σε ύψος τα 10 μέτρα. Το ξύλο της είναι κοκκινωπό. Τα φύλλα της παρουσιάζονται αδρά, στρογγυλά μέχρι αυγοειδή, ελλειπτικά, λεπτώς πριονωτά. Στην επιφάνεια είναι βαθιά πράσινα και γυαλιστερά στην κάτω, με ανοιχτό χρώμα με ωραία νεύρωση και κατά την ποικιλία που ανήκει. Έχει άνθη λευκά, άφθονα, κατά κορύμβους με ροδόχρους ανθήρες. Ο καρπός είναι στρογγυλός ή μακρουλός και το σπέρμα αυγοειδές και χρώμα καστανό, 3 χιλιοστών αλλά μάλλον επίπεδο. Της άγριας αχλαδιάς ο καρπός είναι στρογγυλός, όπως και το σπέρμα. Βρίσκεται σε όλη την Ευρώπη και αφθονεί στην Ελλάδα όπου την αποκαλούμε γκορτζιά ή αγριαπιδιά.

Ιστορικά στοιχεία
Είναι δέντρο γνωστό από την αρχαιότητα. Οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν τα αχλάδια ως τροφή πριν αναπτυχθεί η γεωργία. Πατρίδα του δέντρου θεωρείται η περιοχή που αρχίζει από την Κασπία θάλασσα και εκτείνεται δυτικά έως την Ευρώπη. Είναι η Ογχη του Ομήρου. Σχεδόν 800 χρόνια π.Χ. ο Ομηρος ανέφερε ότι αχλάδια καλλιεργούνταν στον κήπο του βασιλιά Αλκίνοου. Ο Θεόφραστος την αναφέρει με το όνομα Απιος, εξ ου και η ονομασία απιδέα ή απιδιά. Κατά τον Ομηρο τα αχλάδια ήταν φρούτα που απολάμβαναν περισσότερο οι Αθηναίοι. Οι καρποί της γκρορτσιάς αναφέρεται ότι υποκαθιστούσαν το ψωμί στους Αργείους. Αναφέρεται ακόμη ότι οι αρχαίοι όταν είχαν υπόνοιες ότι τα μανιτάρια ήταν δηλητηριώδη τα έβραζαν μαζί με φύλλα αχλαδιάς. Ο Πλίνιος κατονόμασε περισσότερες από 40 ποικιλίες αχλαδιών. Κατά τον 18ο και 19ο αιώνα η ποιότητα των καλλιεργούμενων αχλαδιών βελτιώθηκε πολύ.
Στην Κρήτη η άγρια αχλαδιά ονομάζεται αγκούτσακας ή αχλάδα. Με τα άνθη του δέντρου κάθε Μάρτη στόλιζαν το πόρτεγο (αίθουσα υποδοχής). Ο καρπός, αρκετά στυφός τρωγόταν σπανίως αλλά όταν ήταν ώριμος αποτελούσε εξαιρετικό φαΐ για τους χοίρους. Τον χυμό του καρπού οι κρητικοί τον χρησιμοποιούσαν εναντίον της διάρροιας.
Τα φύλλα του φυτού, καβουρδισμένα, τα κονιοποιούσαν και τα έριχναν μέσα στον καφέ του πάσχοντος από μυρμηγκιές (αλλά να μην το ξέρει ο πάσχων). Στην ανατολική Κρήτη χρησιμοποιούσαν και τα χλωρά φύλλα του αγκούτσακα για να γητεύουν τις μυρμηγκιές τις οποίες ονόμαζαν αγκουτσάκους.
Συστατικά – χαρακτήρας
Τα αχλάδια περιέχουν μεγάλη ποσότητα βιταμίνης C και σιδήρου. Είναι εξαιρετικά αλκαλική τροφή. Προσφέρουν πολλή ενέργεια κατά τον χειμώνα αποξηραμένα ενώ αποτελούν υπέροχη τροφή φρέσκα το καλοκαίρι.
Περιέχουν ανά 100 γραμμάρια πρωτεΐνες 0,57 g., λίπος 0,33g., υδατάνθρακες 13,13g., ασβέστιο 10,79mg., φωσφόρο 13,22mg., σίδηρο 0,24mg., βιταμίνη A 20 Δ.Μ., θειαμίνη 0,18mg., ριβοφλαβίνη 0,04 mg., νιασίνη 0,11 mg., ασκορβικό οξύ 3,30 mg..
 
Aνθιση – χρησιμοποιούμενα μέρη – συλλογή
Η αχλαδιά ανθίζει την άνοιξη. Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται οι καρποί, τα φύλλα και η φλούδα του δέντρου.

Θεραπευτικές ιδιότητες και ενδείξεις
Οι καρποί της αχλαδιάς είναι αναληπτικοί, καταπραϋντικοί και αλαφρά καθαρτικοί. Είναι επίσης δροσιστικοί και καταπολεμούν τη δίψα.
Οταν το αχλάδι τρώγεται με άδειο στομάχι προκαλεί έκκριση σάλιου και διευκολύνει την πέψη. Είναι φάρμακο για τον πυρετό, τα αρθριτικά και τους ρευματισμούς, τις πέτρες των νεφρών, την αρτηριοσκλήρυνση, το διαβήτη, την αρτηριακή υπέρταση, τις καρδιοπάθειες, την αναιμία, τη λευχαιμία και τον καρκίνο. Οταν τρώγεται ώριμο βοηθά σε προβλήματα δυσκοιλιότητας.
Η φλούδα του καρπού που την πετούμε όταν το καθαρίζουμε έχει ως βραστάρι διουρητικές ιδιότητες.
Η φλούδα του δέντρου όταν βραστεί χρησιμοποιείται εναντίον των πυρετών.
Τα φύλλα της δρουν θετικά ως διουρητικό και αντισηπτικό των ουροφόρων οδών, σε κυστίτιδες, κακοσμίες των ούρων, ουρικές λιθιάσεις και πόνους της κύστεως.

Παρασκευή και δοσολογία  
Τα φύλλα παρασκευάζονται ως έγχυμα. Η φλούδα του δέντρου ως αφέψημα. Το έγχυμα ή το αφέψημα γίνεται με 15 έως 30 γραμμάρια φύλλων σε μισό λίτρο νερό.

Προφυλάξεις
Τα άγουρα αχλάδια είναι βαρυστόμαχα και δεν πρέπει να τα τρώνε οι δυσκοίλιοι.

The Design Bar
Maria Orfanoudaki

Γράψτε το σχόλιό σας

Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα με τα στοιχεία και το μήνυμά σας:
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικα.

Σχόλια με υβριστικό, απειλητικό, ρατσιστικό ή άλλο περιεχόμενο που η συντακτική ομάδα κρίνει πως δεν προσφέρουν στο γόνιμο διάλογο, δεν θα δημοσιεύονται. Παρακαλούμε να αποφεύγετε τα greeklish.